II OSK 854/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1254/20 w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2020 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenie wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1254/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] sierpnia 2020 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenie wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu, oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył R. K., zaskarżając go w całości i na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a. zarzucając mu: I. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 § 1, 9 oraz 10 § 1 w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że WINB na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie udzielił skarżącemu pouczeń, wyjaśnień czy wskazówek związanych ze skutkami uchybienia terminu na wniesienie zażalenia oraz celowo nie poinformował skarżącego o możliwości przywrócenia uchybionego terminu na wniosek, mimo że o uchybieniu wiedział od początku postępowania, w związku z czym skarżący nie miał możliwości efektywnego dochodzenia swoich praw, – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 oraz 10 § 1 w zw. z art. 32 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że WINB pominął skarżącego jako stronę, mając po pierwsze poważne wątpliwości co do zakresu pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi, a po drugie mając pełną świadomość całkowitego braku profesjonalizmu i bierności pełnomocnika, – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że WINB dopuszczając się naruszeń, nie wydał postanowienia o przywróceniu skarżącemu terminu na wniesienie zażalenia, pomimo złożenia przez skarżącego dorozumianego wniosku o jego przywrócenie, uzasadnionego okolicznościami sprawy; II. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że uchybienie terminu "do wniesienia skargi do sądu administracyjnego" nastąpiło z winy skarżącego, podczas gdy w świetle zebranych dowodów przyjąć należy, że powyższy termin został przez niego przekroczony w sposób niezawiniony. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości, rozpoznanie niniejszej skargi i w rezultacie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie od WINB na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, iż strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie. Zauważyć na wstępie należy, że przedmiotowa sprawa dotyczy – stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wydał postanowienie na podstawie art. 134 k.p.a. (w zw. z art. 144 k.p.a. i w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), zarzut naruszenia tego przepisu nie został podniesiony w skardze kasacyjnej. Stan faktyczny ustalony przez organ odwoławczy w niniejszej sprawie i zaakceptowany przez sąd I instancji jest nie kwestionowany przez skarżącego kasacyjnie. Bezsporne zatem pozostaje, że postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., znak: [...] nałożono na R. K. grzywnę w celu przymuszenia. Postanowienie to zostało jemu doręczone [...] grudnia 2019 r. (dowód doręczenia k. 35-36 akt administracyjnych). W postanowieniu jest zawarte pouczenie o prawie złożenia zażalenia w terminie siedmiu dni. Wynika z tego wyraźnie, że termin do złożenia zażalenia upływał [...] grudnia. Zażalenie R. K. z [...] grudnia 2019 r. zostało przesłane do organu I instancji przez jego pełnomocnika R. C. w formie skanu dołączonego do wiadomości mailowej wysłanej dniu [...] grudnia 2019 r., a następnie w oryginale złożone zostało na dzienniku podawczym w dniu [...] stycznia 2020 r. Wskazane daty świadczą niewątpliwie o uchybieniem ustawowego 7-dniowego terminu. Jednym z warunków skutecznego skorzystania ze środka zaskarżenia jest zachowanie terminu siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Termin ten jest terminem prekluzyjnym, a zatem jego uchybienie powoduje, że wniesienie zażalenia przez stronę po jego upływie jest bezskuteczne. Oznacza to, że postanowienie wydane w trybie art. 134 k.p.a. zamyka postępowanie odwoławcze. Jednocześnie konsekwencją wniesienia zażalenia po upływie 7 - dniowego terminu, zgodnie z art. 134 k.p.a., jest obowiązek stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Bez znaczenia jest (wbrew zarzutom), czy do uchybienia terminu doszło z winy skarżącego czy też nie. Skarżący kasacyjnie wini organ nadzoru budowlanego, że ten "na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie udzielił skarżącemu pouczeń, wyjaśnień czy wskazówek związanych ze skutkami uchybienia terminu na wniesienie zażalenia oraz celowo nie poinformował skarżącego o możliwości przywrócenia uchybionego terminu". Zarzut ten jest absurdalny bowiem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie nakładają na organy administracji takiego obowiązku. Przypisywanie natomiast organowi II instancji "złych intencji" jest niezrozumiałe. Chybiony jest również zarzut naruszenia przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego art. 7, 8 oraz 10 § 1 w zw. z art. 32 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. polegającego na tym, że pominął on skarżącego jako stronę postepowania. R. K. powiadomiony został osobiście o treści postanowienia PINB w M. nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. Skarżący kasacyjnie w tym samym dniu przekazał postanowienie swojemu pełnomocnikowi celem złożenia zażalenia. Skarżącego z R. C. łączył stosunek pełnomocnictwa na podstawie dokumentu z [...] czerwca 2018r. Jak słusznie zauważył sąd I instancji istotą pełnomocnictwa, jest to, że pełnomocnik działa w imieniu i na rzecz osoby reprezentowanej, czynności prawne pełnomocnika skutkują bezpośrednio w sferze interesów mocodawcy. W przedmiotowej sprawie to pełnomocnik skarżącego nie dochował terminu do wniesienia zażalenia. W tej sytuacji prawidłowo stwierdził sąd wojewódzki, że "niezasadne jest przerzucanie odpowiedzialności na organy z powołaniem się na niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu wobec bierności pełnomocnika". Nie wiadomo dlaczego wojewódzki inspektor miał mieć "pełną świadomość całkowitego braku profesjonalizmu" R. C. skoro wybór pełnomocnika zależy wyłącznie od mocodawcy. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 58 § 1 i 2 k.p.a. – z akt sprawy wynika, że skarżący kasacyjnie na żadnym etapie postępowania nie składał wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Z przepisu tego wynika jasno, że organy o przywróceniu terminu nie działają z urzędu, a na wyraźną prośbę zainteresowanego. R. K. nie wyjaśnił co należy rozumieć przez "dorozumiały wniosek". Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 poz. 329) – orzekł jak w wyroku. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.