I SA/Sz 49/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Alicja Polańska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy D. z [...] lutego 2020 r. znak: [...] ustalającej A. A. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") łączne zobowiązanie pieniężne za 2017 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2021.1540 j.t. ze zm.; dalej: "O.p."). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Strona złożyła odwołanie z 13 września 2021 r. od wymienionej decyzji Wójta Gminy D. z [...] lutego 2020 r. Kolegium ustaliło, że 17 lutego 2020 r. (potwierdzenie odbioru w aktach) doszło do doręczenia Stronie zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że 18 lutego 2020 r. rozpoczął się bieg czternastodniowego terminu do złożenia odwołania, który zakończył się 2 marca 2020 r. Tymczasem Strona złożyła odwołanie z 13 września 2021 r. w dniu następnym, to jest ponad rok po terminie. Strona podnosi, iż nigdy nie otrzymała decyzji i nie posiadała wiedzy, że organ wydał wobec Strony ww. decyzję. Podaje także, że decyzję doręczono nie Stronie, lecz Spółce A. Sp. jawna, która funkcjonuje pod adresem ul. [...] S. . Strona oświadczyła ponadto, że wprawdzie podała ten adres jako swój adres korespondencyjny, jednakże uważa, że przesyłka powinna zostać jej doręczona osobiście, a w razie nieobecności Strony można było ją pozostawić dorosłemu domownikowi, którym nie jest jednak odbierający pismo pracownik spółki - a więc Stronie powinno zostać pozostawione awizo. Strona wskazuje zatem na niewłaściwy tryb doręczenia zaskarżonej decyzji i fakt zapoznania się z nią przez Stronę dopiero po przesłaniu ww. decyzji poprzez e-puap. Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż Strona od wielu lat podaje organowi podatkowemu jako swój adres - ul. [...] S. [...]. Jest tak m.in. w złożonej przez Stronę informacji od osób fizycznych w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego z 27 lipca 2014 r., czy w takiej informacji z 23 kwietnia 2013 r. Jednocześnie organ podatkowy od lat przekazuje Stronie wszelkie pisma, w tym m.in. postanowienie o wszczęciu postępowania z 2 kwietnia 2013 r., czy postanowienie o wznowieniu z 10 czerwca 2016 r. na ten sam adres. Na potwierdzeniach odbioru tychże widnieje odcisk pieczęci z nazwą A. i podpis innej osoby niż podpis Strony. Pomimo tego Strona uczestniczyła w postępowaniach poprzednio prowadzonych, w których otrzymywała korespondencję na adres ul. [...] S. [...], m.in. we wznowionym postępowaniu w sprawie zobowiązania podatkowego za 2016 r., gdy ustanowiła w nim pełnomocnika, a ten wypowiadał się w sprawie (podanie pełnomocnika Strony z 17 lutego 2017 r.). W niniejszym postępowaniu organ I instancji także doręczał Stronie pisma na wskazany przez nią adres ul. [...] S. [...], to jest postanowienie z 7 stycznia 2020 r. o wszczęciu postępowania i postanowienie o wyznaczeniu terminu wypowiedzenia się w sprawie. Z powyższego wynika, że Strona wskazała jako swój adres - ul. [...] S. [...]. Pod tym adresem nie odbiera jednak korespondencji osobiście. Funkcjonuje tam podmiot o nazwie A., którego przedstawiciele odbierają korespondencję adresowaną do Strony. Potwierdzają tę tezę informacje dostępne w Internecie, z których wynika, że pod tym adresem widnieje A. P. Sp. jawna, który to podmiot jest obecnie wykreślony z KRS, a w jego miejsce występuje tam A. P. Sp. komandytowa, której wspólnikiem reprezentującym spółę jest m.in. Strona. W ocenie Kolegium uwzględnienie zarzutów Strony i przyjęcie, że nie doszło do doręczenia w tym jednym przypadku, tj. doręczenia zaskarżonej decyzji, pomimo uznania wcześniejszych doręczeń pod wskazany przez sama Stronę adres miejsca wykonywania działalności gospodarczej, pod którym nie odbiera ona pism osobiście, lecz czynią to przedstawiciele jej spółki, byłoby zaprzeczeniem tego, że doręczanie na adres do doręczeń nie może być wykorzystywane do manipulowania przez adresata przebiegiem postępowania. Strona zaskarżyła ww. postanowienie skargą wniesioną do tutejszego Sądu wnosząc o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji; 2) przeprowadzenie dowodu z oświadczenia złożonego przez J. B. na okoliczność tego, że w przedmiotowej sprawie należało Skarżącemu przywrócić terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego z tej przyczyny, że organ I instancji nie doręczył Skarżącemu w sposób prawidłowy decyzji wymiarowej; 3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, przed sądem administracyjnym od organu administracji publicznej, wg norm przepisanych; 4) połączenie przedmiotowej sprawy, ze sprawą ze skargi A. A. na postanowienie Kolegium z [...] grudnia 2021 r. znak: [...], [...], [...], [...], w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia; 5) rozpoznanie sprawy na rozprawie, a jednocześnie Skarżący wyraził zgodę na przeprowadzenie rozprawy w trybie wideokonferencji, za pośrednictwem komunikatora internetowego. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie przepisów: - art. 228 § 1 pkt 2 i art 162 § 1 O.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że spełnione zostały przesłanki nakazujące wydanie przez organ postanowienia w sprawie uchybienia przez stronę terminowi do wniesienia odwołania; - art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p., w związku z art 162 § 1 O.p., art. 148 § 1 i § 2, art. 150 § 1 i § 2 O.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sprawie nie należało przywrócić terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego mimo, że organ I instancji nie doręczył Stronie w sposób prawidłowy decyzji wymiarowej. W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. Według Skarżącego organ nie zachował wymaganej przepisami chronologii, tj. wydał postanowienie stwierdzające uchybienie do wniesienia odwołania [...] grudnia 2021 r., przed rozpatrzeniem wniosku Strony o jego przywrócenie. Ten natomiast wniosek organ rozstrzygnął postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. Skarżący podtrzymuje twierdzenie, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej, nastąpiło bez jego winy, co powoduje, że w sprawie istnieją przesłanki do przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie Skarżący wskazuje, że przepisy Ordynacji podatkowej związane z doręczaniem korespondencji urzędowej w trybie doręczenia zastępczego winny być interpretowane ściśle, niosą bowiem dla strony postępowania poważne konsekwencje. Osoba, która odebrała sporną korespondencję (J. ), nie przekazała Skarżącemu decyzji wymiarowej, co w konsekwencji uniemożliwiło mu wniesienie odwołania w ustawowym terminie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: N Na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 111 § 1 i § 2 P.p.s.a., uwzględniając częściowo wniosek Skarżącego, Sąd połączył sprawy z jego skarg na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, objętych sygnaturami spraw sądowych: I SA/Sz 49/22 i I SA/Sz 50/22 w celu ich łącznego rozpoznania, lecz odrębnego rozstrzygnięcia, gdyż tylko ww. sprawy pozostają ze sobą w związku, bowiem każda ze skarg dotyczy tego samego roku podatkowego. W pozostałym zakresie sąd oddalił wniosek Skarżącego o połącznie spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, gdyż nie mogłyby one być objęte jedną skargą, ani też nie pozostają one ze sobą w związku, bowiem dotyczą innych lat podatkowych. Na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. - zgodnie z którym: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie." - sąd postanowił odmówić dopuszczenia dowodu z oświadczenia złożonego przez J. B., gdyż oświadczenie to zawiera treści, na które ww. mógłby być tylko przesłuchany w charakterze świadka, zatem, dopuszczenie takiego oświadczenia jako dowodu z dokumentu stanowiło by obejście zakazu przesłuchiwania świadków w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jednocześnie Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się ww. pismo z 13 września 2021 r., którego dotyczył wniosek dowodowy Skarżącego. Według sądu, sposób sformułowania podniesionych w skardze zarzutów i ich uzasadnienie - naruszenie przepisów postępowania przez stwierdzenie w zaskarżonym postanowieniu, że spełnione zostały przesłanki nakazujące wydanie przez organ postanowienia w sprawie uchybienia przez Stronę terminowi do wniesienia odwołania oraz przez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - wskazuje, że Skarżący wadliwie uznaje, iż kwestia przywrócenia czy odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest kwestią pierwszorzędną dla przesądzenia oceny legalności wydanego w sprawie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jest dokładnie odwrotnie - to kwestia uprzedniego stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania warunkuje konieczność następczego badania zaistnienia przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zagadnienie to było przedmiotem pogłębionej analizy przedstawionej w wyroku NSA z 8 sierpnia 2012 r., I FSK 1443/11, w którym wyrażono pogląd, że: "Wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.) jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim).". W wyroku tym wskazano także, że - zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej - podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Jeśli zatem na tak postrzeganą instytucję prawną nałoży się, powszechnie akceptowany w orzecznictwie, obowiązek orzekania w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, to nie powinno budzić większych i uzasadnionych wątpliwości, która ze spraw powinna obejmować badanie kwestii prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz ustalenia daty wniesienia odwołania, a następnie przełożenia tych ustaleń na odpowiedni do nich język procesowy. Wyniki takiego badania stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku skutkować powinno stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Natomiast, inną sprawą jest, aczkolwiek także mającą rację bytu i związek z tą pierwszą, procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu w płaszczyźnie dla niego kluczowej, a mianowicie z punktu widzenia oceny braku zawinienia w zakresie uchybienia terminu, którego wniosek dotyczy, oczywiście przy spełnieniu wymogów formalnych oraz co do właściwego czasu jego złożenia. Te właśnie zagadnienia są istotne dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z punktu widzenia art. 162 § 1 i § 2 w związku z § 3 O.p. Stwierdzenie więc uchybienia terminu przed rozpatrzeniem wniosku o jego przywrócenie nie jest działaniem przedwczesnym. Argumentem, niedostrzeganym w części judykatów, który należało uwzględnić w rozważaniach jest też bezwarunkowy charakter art. 228 § 1 pkt 2 O.p., wynikający między innymi ze zwrotu: "Organ odwoławczy stwierdza". Dodać więc należy i to, że stwierdzenie uchybienia terminu następuje w trybie działania z urzędu (aczkolwiek w sensie sprawczym z impulsu wnioskodawczego w postaci wniesionego odwołania), a przywrócenie terminu tylko na wniosek zainteresowanego. Powyższy tok rozumowania został przyjęty w późniejszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z: 29 sierpnia 2017 r., II FSK 2288/15; 28 września 2018 r., II FSK 1206/18) Skład orzekający w sprawie w pełni go akceptuje i przyjmuje za własny. Zatem, wprawdzie zarzuty skargi sformułowane zostały nieprecyzyjnie, jednak z ich uzasadnienia wynika, że wnoszący skargę kwestionuje także istnienie podstaw do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, obok odmowy przywrócenia uchybionego terminu, wobec czego uznać należało, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 223 § 2 pkt 1 O.p., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Sposób obliczania terminów określonych w dniach przewidziany jest w przepisie art. 12 § 1 O.p., który stanowi, że początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Jednocześnie, na podstawie przepisu art. 12 § 6 pkt 2 O.p., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U.2020.1041) lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Odnosząc się do pierwszej spornej w sprawie kwestii, tj. skuteczności doręczenia Skarżącemu decyzji organu podatkowego I instancji ustalającej wysokość zobowiązania pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r., należy stwierdzić, że - jak prawidłowo ocenił to organ w zaskarżonym postanowieniu - decyzja ta weszła do obrotu prawnego. Decyzja ta została bowiem doręczona na adres: ul. [...], S., [...]. Ten adres figuruje w złożonych przez Skarżącego informacjach w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego z dnia 23 kwietnia 2013 r. oraz z dnia 27 lipca 2014 r. Nadto organ podatkowy od wielu lat skutecznie przekazywał Skarżącemu wszelkie pisma, w tym m.in. postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia 2 kwietnia 2013 r., postanowienie o wznowieniu z dnia 10 czerwca 2016 r. na ten sam adres. Dodatkowo, na potwierdzeniach odbioru pism widnieją odciski pieczęci z nazwą A. i podpis innej, niż podpis Skarżącego, osoby. Nadto Skarżący uczestniczył w postępowaniach poprzednio prowadzonych, w których otrzymywał korespondencję na ww. adres, m.in. we wznowionym postępowaniu w sprawie zobowiązania podatkowego za 2016 r. W postępowaniu podatkowym obejmującym ustalenie wysokości zobowiązania pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. organ I instancji również doręczał Skarżącemu pisma na wskazany przez niego ww. adres, tj. m.in. postanowienie z dnia 7 stycznia 2020 r. o wszczęciu postępowania i postanowienie o wyznaczeniu terminu wypowiedzenia się w sprawie. Zatem, ww. adres został prawidłowo ustalony przez organ I instancji jako właściwy do doręczeń. W tej sytuacji, skoro Skarżący został pouczony w decyzji o brzmieniu art. 223 § 2 pkt 1 O.p., zaś decyzja została doręczona na wskazany przez niego adres 17 lutego 2020 r. (potwierdzenie odbioru w aktach), to oznacza, że 18 lutego 2020 r. rozpoczął bieg 14-dniowy termin do złożenia odwołania, który zakończył się 2 marca 2020 r. Tymczasem, Skarżący złożył odwołanie z dnia 13 września 2021 r. w dniu następnym, tj. ponad rok po terminie, czyli z uchybieniem terminu 14-dniowego do jego wniesienia. Z ww. powodów, w sprawie - wbrew argumentacji skargi - nie było podstaw do doręczenia decyzji domownikowi, na podstawie art. 149 O.p., tym bardziej, że pod ww. adresem widniała A. P. Sp. jawna, a obecnie widnieje A. P. Sp. komandytowa, której wspólnikiem reprezentującym spółę jest Skarżący obok M. P.. Zatem, w ocenie sądu, przywołany w sprawie przez organ przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p., stanowiący, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania, jeżeli odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu 14 dni, został prawidłowo zastosowany w sprawie. Dodatkowo należy wskazać, że przepis art.15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm.), dodany ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.), który wszedł w życie 16 grudnia 2020 r. (art. 10), a który z założenia ma stanowić dodatkową ochronę prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie określonych terminów, nie znajduje zastosowania w sprawie, gdyż Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który został przez organ oceniony jako złożony w terminie i rozpoznany na podstawie art. 162 O.p. W tej sytuacji, sąd - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi. Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.