II SA/Bk 766/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant referent stażysta Natalia Paulina Kielak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących zdarzeń. Wnioskiem z [...] października 2020r. Komendant Powiatowy Policji w H. zwrócił się do Starosty B. o skierowanie A. S. na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu w związku ze spowodowaniem w dniu [...] lipca 2018r. wypadku drogowego podczas kierowania pojazdem marki H. o numerze rej. [...], w wyniku którego drugi uczestnik zdarzenia doznał obrażeń kwalifikowanych jako naruszenie czynności narządu ciała na czas przekraczający 7 dni. Postępowanie powadzone przez Starostę B. zostało umorzone w dniu [...] marca 2021r. w następstwie wykonania zaleceń z decyzji kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2021r. (nr [...]) wskazującej na naruszenie przepisów o właściwości organu. Ustalono bowiem, że A. S. zamieszkuje w B. a zatem właściwym do załatwienia wniosku jest Prezydent Miasta B.. W konsekwencji sprawa została w dniu [...] marca 2021r. przekazana do załatwienia Prezydentowi Miasta B., który po przeprowadzeniu postępowania wydał [...] kwietnia 2021r. decyzję (znak:[...]) o skierowaniu A. S. na badanie psychologiczne uzasadniając, że był uczestnikiem wypadku, z następstwami którego przepisy wiążą obowiązek skierowania na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu. W odwołaniu od tej decyzji A. S. zarzucił naruszenie zasady "ne bis in idem" poprzez ponowne rozpatrzenie sprawy już umorzonej. Ponadto zakwestionował termin wszczęcia postępowania, odległy od daty zdarzenia drogowego, które miało miejsce w dniu [...] lipca 2018r. oraz zarzucił prowadzenie postępowanie z naruszeniem zasad art. 7 i 8 oraz 7a K.p.a. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu odwołania orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej Kolegium przytoczyło treść art. 82 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2021r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021r., poz. 1212) i stwierdziło, że kategoryczne sformułowanie przepisów uprawnia do wniosku, że organ nie ma wyboru co do wydania skierowania na badania o ile wystąpią opisane przepisem okoliczności. Następnie Kolegium wskazało, że skarżący uczestniczył [...] lipca 2018r. w wypadku z następstwami którego ustawodawca wiąże konieczność przeprowadzenia badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu. Z wniosku Komendanta Powiatowego Policji w H. z [...] października 2020r. wynika, że skarżący kierując pojazdem naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie ustępując pierwszeństwa innemu pojazdowi, w wyniku czego pasażer tego pojazdu doznał naruszenia czynności narządów ciała trwającej dłużej niż 7 dni. Nadto wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z [...] stycznia 2019r. sygn. [...] skarżący został uznany winnym popełnionego czynu przy warunkowym umorzeniu postępowania karnego na okres próby. Zastosowanie wobec skarżącego w postępowaniu karnym instytucji warunkowego umorzenia postępowania przesądza o braku wątpliwości co do okoliczności popełnienia przez skarżącego przestępstwa drogowego oraz ustalenia, że wina skarżącego i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne. Kolegium nie podzieliło zarzutu skarżącego, że doszło do naruszenia zakazu powtórnego orzekania w sprawie i wskazało, że decyzja umarzająca postępowanie w sprawie prowadzone przez niewłaściwy organ nie była decyzją merytoryczną a zatem nie można jej traktować jako decyzji rozstrzygającej sprawę. Kolegium nie podzieliło także argumentacji odwołującego się wykluczającej możliwość skierowania na badanie psychologiczne po upływie dłuższego czasu od zdarzenia. Stwierdziło, że ani przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ani ustawy o kierujących pojazdami nie wskazują okresu przedawnienia możliwego działania organu w zakresie wydawania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne. Podkreśliło, że decyzja oparta na treści art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d w związku z art. 82 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami jest decyzją związaną a nie uznaniową, w związku z czym organ administracji nie ma możliwości oceny wniosku komendanta policji ani okoliczności zdarzenia. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną A. S. podniósł zarzut naruszenia praw określonych art. 2 Konstytucji RP. tj. zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej. Podkreślił, że: 1) wyrok karny w stosunku do niego został wydany [...] stycznia 2019r, co w jego ocenie zakończyło "całą sprawę". Postępowanie niniejsze traktuje jako kolejną sankcję ponieważ wiąże się to z dodatkowymi kosztami i wygospodarowaniem czasu w dzień roboczy dla wykonania badań. Zgodnie z wyrokiem sądu karnego jest osobą niekaraną a organy nie odpowiedziały na jego pytanie, czy osobę niekaraną można skierować na badania psychologiczne; 2) stwierdzenie, że nie obowiązują w sprawie terminy przedawnienia narusza art. 2 Konstytucji RP. Jego jako obywatela obowiązują terminy a nie obowiązują organów administracji, które miałyby do końca życia skarżącego czas na wszczęcie postępowania w sprawie skierowania na badanie psychologiczne. Podkreślił, że organowi policji sporządzenie prostego wniosku o skierowanie na badanie psychologiczne zajęło ponad 2 lata od zdarzenia a powinien był sporządzić go bezpośrednio po zdarzeniu. Zaakcentował fakt, że nie zostało mu zatrzymane prawo jazdy oraz wskazał, że w czasie badań okresowych ma wykonywane badania psychologiczne; 3) uzasadnienie decyzji zawiera błędy co do okoliczności zdarzenia. Zwrócił także uwagę, że Kolegium błędnie przypisuje decyzji własnej z [...] stycznia 2021r. skutek umorzenia postępowania gdyż była to decyzja kasacyjna przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia oraz podkreślił, że decyzja Starosty umarzająca postępowanie została uznana za nieważną w sierpniu 2021r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego a ani okoliczność skierowania skarżącego na kontrolne badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu po długim upływie czasu od zdarzenia kwalifikującego do odbycia badań ani okresowe poddawanie się badaniu psychologicznemu w zakresie psychologii transportu z innego tytułu, nie stanowiły przyczyny zwalniającej z obowiązku odbycia badań w oparciu o art. 82 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Postawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 1212) – dalej u.k.p. Zgodnie z treścią art. 82 ust. 1 pkt 3 u.k.p. badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, zwanym dalej "badaniem psychologicznym w zakresie psychologii transportu", podlega kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli był sprawcą wypadku drogowego, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 Kodeksu karnego. Natomiast w myśl art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d u.k.p. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji) starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierując pojazdem, spowodowała wypadek drogowy, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 Kodeksu karnego. Starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa w ust. 1 na wniosek organu kontroli ruchu drogowego lub dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i pkt 3 lit. b i d (art. 99 ust. 2 pkt 2 u.k.p.). Z brzmienia art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d u.k.p. wynika zatem, iż do wydania decyzji nakładającej na kierującego obowiązek poddania się badaniom psychologicznym w zakresie psychologii transportu, koniecznym jest łączne wystąpienie dwóch określonych w nim przesłanek, to jest przesłanki podmiotowej – spowodowanie przez kierującego wypadku drogowego oraz przesłanki przedmiotowej – wystąpienia następstwa w postaci śmierci innej osoby lub doznania obrażeń przez inną osobę, o których mowa w art. 156 § 1 i 157 § 1 k.k. Przy czym, co podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, użyty w art. 99 ust. 2 pkt 2 u.k.p. przez ustawodawcę zwrot "starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa w ust. 1 na wniosek organu kontroli ruchu drogowego lub dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego" oznacza obowiązek wszczęcia przez właściwego starostę, postępowania administracyjnego na wniosek organów wskazanych w powołanym przepisie. Natomiast podstawą wydania decyzji w powyższym zakresie winien być prawidłowo ustalony przez organy administracji publicznej stan faktyczny sprawy, w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący i oceniony materiał dowodowy (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 kwietnia 2015 r., III SA/Po 1031/14; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 marca 2015 r., III SA/Sz 916/14, www.cbois.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, iż postępowanie administracyjne w sprawie skierowania A. S. na badania lekarskie w zakresie psychologii transportu na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit d u.k.p., wszczęte zostało w oparciu o wniosek właściwego organu tj. Komendanta Powiatowego Policji w H. z [...] października 2020r. w związku ze spowodowaniem przez skarżącego w dniu [...] lipca 2018r. wypadku podczas kierowania pojazdem marki H. o numerze rej. [...], w wyniku którego drugi uczestnik zdarzenia doznał obrażeń kwalifikowanych jako naruszenie czynności narządu ciała na czas przekraczający 7 dni. Przepisy ustawy o kierujących pojazdami nie ograniczają organu kontroli ruchu drogowego terminem do złożenia wniosku o wydanie decyzji o skierowaniu kierującego na badania psychologiczne kontrolne. Z przyczyn, na które nie miał wpływu organ właściwy do wydania decyzji o skierowaniu na badania, Komendant Powiatowy Policji w H. wniosek o skierowanie skarżącego na badania złożył dopiero po upływie ponad dwóch lat od wypadku i prawie dwóch lat od zakończenia postępowania karnego przeciwko skarżącemu o czyn z art. 177 par. 1 K.k. tj. nieumyślne spowodowanie w dniu [...] lipca 2018r. wypadku drogowego. Z opisu zarzuconego skarżącemu czynu stanowiącego przestępstwo, wynika, że skarżący w dniu [...] lipca 2018r. kierując samochodem osobowym marki H. o numerze rejestracyjnym [...] nie zachował właściwej odległości miedzy samochodem jadącym przed nim i uderzył w tył samochodu marki O. o numerze [...], w wyniku czego kierujący tym pojazdem W. K. doznał obrażeń ciała kwalifikowanych jako naruszenie czynności narządu ciała na czas przekraczający 7 dni tj. opisanych art. 157 par. 1 K.k. Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia [...] stycznia 2019r. wydanym w sprawie o sygn. [...], przyjął, że oskarżony dopuścił się popełnienia zarzuconego mu czynu i warunkowo umorzył postępowanie karne w sprawie. Tym samym bezspornie wypełniona została przesłanka materialnoprawna do skierowania skarżącego na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy o kierujących pojazdami albowiem kierując pojazdem spowodował wypadek drogowy, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 par. 1 lub art. 157 par. 1 K.k. Również potwierdzona aktami administracyjnymi okoliczność przekazania sprawy właściwemu miejscowo do wydania decyzji (ze względu na miejsce zamieszkania strony) Prezydentowi Miasta B. dopiero w dniu [...] marca 2021r., pozostaje bez wpływu na wynik postępowania. Przewlekłość postępowania organów administracji publicznej mogła być przedmiotem odrębnego skarżenia. Pozostaje natomiast obojętna w postępowaniu sądowym, w którym kontroli podlega efekt (wynik) działania organu, gdzie sąd ocenia czy samo rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z przepisami prawa. Okoliczność poddawania się badaniom okresowym, w tym obejmującym badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu na podstawie innych przepisów prawa, także nie zwalnia kierującego, który był sprawcą wypadku drogowego w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 par. 1 lub art. 157 par. 1 K.k. od obowiązku odbycia badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Stosownie bowiem do treści art. 82 ust. 1 pkt 3 u.k.p., badaniu psychologicznemu w zakresie psychologii transportu, podlega również kierowca zawodowy, dysponujący aktualnymi badaniami psychologicznymi wykonanymi na podstawie art. 39k ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, który był sprawcą wypadku drogowego, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 k.k. (vide: wyrok WSA w Łodzi z 26 kwietnia 2017r. , sygn. III SA/Łd 41/17). W świetle obowiązujących przepisów prawa, prawidłowo w sprawie zastosowanych, zarzuty skargi przedstawiają się jako niezasadne. Wprawdzie trafnie wskazują na poczucie nierównej pozycji kierującego pojazdem względem organu kontroli ruchu drogowego w zakresie szybkości reakcji na wszelkie skutki wypadku drogowego tj. nie tylko te, które wynikają z norm prawa karnego ale także te, które wynikają z norm prawa administracyjnego. Dostrzeżenie opóźnienia w reakcji administracyjnoprawnej na skutki zawinionego przez skarżącego (nieumyślnie) wypadku drogowego, nie może mieć jednak "przełożenia" na sposób wyrokowania w niniejszej sprawie. Sąd administracyjny nie ocenia bowiem zaskarżonego aktu poprzez pryzmat zasad współżycia społecznego czy słuszności a wyłącznie poprzez pryzmat zgodności aktu z przepisami prawa. Ustawa o kierujących pojazdami nie wiąże przy tym skierowania na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 3 ustawy ze skazaniem za spowodowanie wypadku drogowego ale ze sprawstwem wypadku drogowego. Z wyroku karnego warunkowo umarzającego postępowanie karne wobec skarżącego wprost wynika, że sąd karny przyjął, że skarżący dopuścił się popełnienia przestępstwa z art. 177 par. 1 K.k. ale zaistniały okoliczności do warunkowego umorzenia postępowanie karnego. Nie doszło, zdaniem sądu, do naruszenia zakazu powtórnego orzekania w sprawie. Umorzenie postępowania prowadzonego przez Starostę B. miało charakter wyłącznie formalny, gdyż było postępowaniem prowadzonym przed niewłaściwym miejscowo organem. W związku z nieumyślnym spowodowaniem w dniu 18 lipca 2018r. wypadku drogowego skarżący nie został dwukrotnie skierowany na badania kontrolne psychologiczne w zakresie psychologii transportu a tylko kolejne merytoryczne skierowanie na badania byłoby powtórnym niedopuszczalnym orzekaniem w tym samym przedmiocie. Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi)