II OSK 982/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 569/20 w sprawie ze skargi Gminy W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki nieużytkowanego obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 569/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki nieużytkowanego obiektu budowlanego, zlokalizowanego na działce nr [...],[...], obręb [...], u zbiegu ulic [...] i [...] we W., oznaczonego na załączniku graficznym numerem [...], oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Gmina W., zaskarżając go w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucając mu naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo istniejącej ku temu przesłanki w postaci naruszenia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji administracyjnej art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., tj. błędnej oceny zebranego materiału dowodowego w postaci stwierdzenia, że skarżąca ma pełne prawo i możliwość dysponowania obiektem przeznaczonym do rozbiórki, co doprowadziło w konsekwencji do utrzymania w obrocie prawnym wadliwego rozstrzygnięcia organu administracyjnego; 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą interpretację, polegającą na przyjęciu nieuzasadnionego założenia, że stroną w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie skarżąca (obecna właścicielka nieruchomości), nie jest zaś były dzierżawca, który wzniósł samowolnie obiekty budowlane przeznaczone do rozbiórki; 3. przepisów prawa materialnego, tj. art. 52 Prawa budowlanego w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą interpretację, polegającą na przyjęciu nieuzasadnionego założenia, że nie jest możliwe nałożenie obowiązku rozbiórki na byłego dzierżawcę, będącego inwestorem, lecz tylko na obecnego właściciela nieruchomości. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz uchylenie zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. oraz decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że art. 52 Prawa budowlanego wprost wskazuje kolejność adresatów decyzji wydanej na jego podstawie, na pierwszym miejscu wskazując inwestora, a dopiero później właściciela czy zarządcę. Wobec tego nieprawidłowo jako zobowiązanego do wykonania rozbiórki w zaskarżonym wyroku wskazano wyłącznie skarżącą, Gminę W., gdy tymczasem skarżąca wskazywała, że obowiązek rozbiórki powinien być nałożony w przedmiotowej sprawie na byłego dzierżawcę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 463/17, LEX nr 2627812). Zarzuty skargi kasacyjnej, podobnie jak wniesionej wcześniej skargi, sprowadzają się do kwestionowania przez skarżącą kasacyjnie przedstawionej przez organy nadzoru budowlanego i Sąd wojewódzki interpretacji art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którą obowiązki wynikające z tego przepisu można nałożyć albo na właściciela, albo na zarządcę obiektu budowlanego. Stanowisko skarżącej kasacyjnie jest nieprawidłowe. Z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy wynika, że na stanowiącej własność skarżącej kasacyjnie działce nr [...], obręb [...], u zbiegu ulic [...] i [...] we W., znajduje się m.in. obiekt budowlany nr [...]. W toku przeprowadzonych [...] marca 2020 r. oględzin stwierdzono, że obiekt ten jest nieużytkowany, opuszczony, bez wyposażenia, całkowicie zniszczony. Przegrody zewnętrzne drewniane, uszkodzone, zużyte, niestabilne, zdeformowane, zapadnięte do wnętrza. Niepowiązane ze sobą elementy, będące pozostałością po istniejącym obiekcie o konstrukcji drewnianej. Stwierdzono, że obiekt nie nadaje się do użytkowania, remontu ani odbudowy, a jego stan może zagrażać życiu i zdrowiu ludzi. W toku przeprowadzonej [...] marca 2020 r. rozprawy administracyjnej ustalono, że wszystkie obiekty znajdujące się na ww. działce będą przeznaczone do rozbiórki z uwagi na ich stan techniczny, stanowiący bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Gmina W. wyraziła zgodę na rozbiórkę obiektów. Jednocześnie, organy dokonały oceny ww. obiektu pod kątem konieczności uzyskania oceny konserwatorskiej. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Przepis ten wprost wskazuje, że adresatem decyzji nakazującej rozbiórkę w razie stwierdzenia przez organ wymienionej w niej przesłanki, jest właściciel lub zarządca obiektu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2468/16, LEX nr 2384452 czy z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 73/10, LEX nr 1090130). W niniejszej sprawie przedmiotowy obiekt nie nadaje się do remontu, odbudowy czy wykończenia (co potwierdziła też skarżąca kasacyjnie), a właścicielem nieruchomości jest skarżąca kasacyjnie. Nałożenie, zatem, nakazu rozbiórki na Gminę W. było prawidłowe. Nie ma racji skarżąca kasacyjnie, twierdząc, że skoro ww. obiekt został wykonany przez byłego dzierżawcę terenu, to on, a nie jego właściciel, powinien być adresatem nakazu wydanego na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego. Skarżąca kasacyjnie konsekwentnie, choć błędnie, podnosi, że w sprawie należało zastosować art. 52 Prawa budowlanego, pomijając fakt, na co zwracał też uwagę Sąd wojewódzki, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu związanym z kontrolą utrzymania obiektów budowlanych w należytym stanie, a nie w związku z wykonaniem robót z naruszeniem Prawa budowlanego. Słusznie przypomniał Sąd, że to skarżąca kasacyjnie, jako właściciel, ponosi określoną przepisami Prawa budowlanego odpowiedzialność za stan obiektów budowlanych (por. art. 61 Prawa budowlanego) i to na niej, w razie spełnienia przesłanki z art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, spoczywa obowiązek wykonania rozbiórki takich obiektów. Argumentacja, przedstawiona w skardze kasacyjnej, a dotycząca stosowania art. 52 Prawa budowlanego, nie mogła więc być w niniejszej sprawie skuteczna. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) – orzekł jak w wyroku. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.