II SA/Gl 1353/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.),, Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. A. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Wnioskiem z dnia 16 stycznia 2020 r. A. J. zwróciła się do Prezydenta Miasta B. z wnioskiem o wymeldowanie z pobytu stałego K. A., z lokalu przy ul.[...] w B. W uzasadnieniu podała, iż powyższy lokal nabyła od babci, która do chwili obecnej w nim mieszka, natomiast syn babci K. A. opuścił lokal 15-20 lat temu. Prezydent Miasta B., decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł o wymeldowaniu K. A., obecnie skarżącego, z pobytu stałego pod wskazanym adresem. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania dowodowego w którym ustalono, iż skarżący od długiego czasu nie zamieszkuje i nie koncentruje swojego życia w ww. lokalu. Ustalenia oparto w przeważającej mierze na zeznaniach świadków. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł odwołanie, w którym wyraził niezadowolenie z zapadłego orzeczenia wskazując na popełnienie przez organ błędu w ustaleniach faktycznych, polegający na ustaleniu, że opuścił on miejsce stałego pobytu. Jednocześnie wskazał, iż spornego lokalu nie opuścił dobrowolnie, posiada w nim swoje rzeczy osobiste i majątek, a także partycypował w jego remoncie. Zarzucił również błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wojewoda Śląski, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu zrelacjonowano dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, iż organ II instancji rozpatrując wniesione odwołanie uznał za celowe zlecenie organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, jednocześnie wskazując jego zakres. Zdaniem Wojewody organ I instancji wykonał zlecone mu czynności wyjaśniające, a analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, iż skarżący nie zamieszkuje w spornym lokalu od co najmniej kilku lat. Powyższe znalazło swoje potwierdzenie w zeznaniach przesłuchanych w sprawie świadków - zarówno sąsiadów, jak i członków rodziny stron niniejszego postępowania. Niektórzy z nich wskazali bowiem, iż w ogóle nie widują skarżącego, natomiast inni stwierdzili, iż widują go sporadycznie. Potwierdziły to również przeprowadzone oględziny. Ustalono również, że skarżący nie posiada kluczy do lokalu, nie jest opłacana przez niego opłata za usługi komunalne, nie partycypuje w kosztach jego utrzymania. Według wnioskodawczyni jest ona jedynym właścicielem lokalu, w którym zamieszkuje od stycznia 2020 r. do chwili obecnej. Jej zdaniem skarżący w lokalu nie mieszkał, nie stołował się, jak również nie ma tam żadnych jego rzeczy. Odwiedzał jedynie swoją matkę, przebywając w lokalu, a były to wizyty raz w tygodniu i trwały ok. 10-15 minut w okresie od 6 do 26 stycznia 2021 r. Podkreślono również, że oględziny lokalu w sposób jednoznaczny wykazały, że nie stanowi on centrum spraw życiowych skarżącego, a zgromadzony w sprawie materiał nie pozwala na uznanie, że opuszczenie lokalu przez skarżącego nastąpiło niedobrowolnie. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym zarzucił nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego z uwagi m. in. na "brak stron postępowania". Zarzucił, iż organy "nie pofatygowały się o rozpytanie mnie w tej sprawie". Zdaniem skarżącego decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, gdyż została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Wniesiono również o zobowiązanie organu rozpatrującego sprawę o zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych, a także o podjęcie środków zapobiegających w przyszłości takich poświadczeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę prawną wymeldowania stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 510 ze zm.), dalej jako u.e.l., zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W pierwszej kolejności przypomnieć przyjdzie, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie potwierdzeniem określonego faktu. Na wyłącznie ewidencyjny charakter obowiązku meldunkowego wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716) stwierdzając, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona zatem formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Trybunał Konstytucyjny wyraził przekonanie, iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest więc zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Podkreślenia wymaga również, że ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że - zameldowanie jak i wymeldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu - ani tym samym prawa do przebywania w nim. Wobec powyższych okoliczności i rozważań stwierdzić przyjdzie, że istotne znaczenie na gruncie rozpoznawanej sprawy ma to, czy spełniły się przesłanki, których rejestracja powinna ewentualnie znaleźć odzwierciedlenie w ewidencji ludności. Postępowanie w sprawie wymeldowania jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym według reguł prawa administracyjnego jako prawa publicznego i ma jedynie na celu doprowadzenie stanu ewidencji ludności do zgodności ze stanem faktycznym, co niewątpliwie leży w interesie Państwa. Na gruncie u.e.l. sam zamiar stałego zamieszkania nie jest wystarczający do uznania, że nie spełnione zostały przesłanki z art. 24 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 u.e.l. W okolicznościach niniejszej sprawy niewątpliwy pozostaje fakt, iż skarżący nie przebywa w spornym lokalu od co najmniej kilku lat. Powyższą okoliczność potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci przesłuchania świadków oraz przeprowadzonych oględzin. Jak również słusznie wskazał organ odwoławczy brak w aktach sprawy dowodów potwierdzających podnoszoną przez skarżącego okoliczność, iż lokalu nie opuścił dobrowolnie, gdyż nie podjął on działań mających na celu przywrócenie mu możliwości zamieszkiwania w nim. Fakt pozostawienia w lokalu pojedynczych przedmiotów należących do skarżącego także nie może być okolicznością przemawiającą za podjęciem decyzji o odmowie wymeldowania z lokalu. Wskazać również przyjedzie, iż skarżący nie posiada jakiegokolwiek tytułu prawnego do spornego lokalu, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organ innych przepisów postępowania podczas procedowania nad przedmiotową sprawą. Okoliczności te, zdaniem Sądu, w sposób dostateczny uzasadniają wymeldowanie skarżącego w oparciu o art. 35 u.e.l. Wypada w tym miejscu wskazać, iż deklaracje skarżącego odnośnie powrotu do lokalu pozostają w niniejszej sprawie bez prawnego znaczenia. Zamiar zamieszkiwania lub chęć ponownego zamieszkiwania w miejscu zameldowania musi wynikać nie tylko z twierdzeń osoby zainteresowanej, ale również z całokształtu okoliczności faktycznych i uwarunkowań prawnych w danej sprawie, takich jak: koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 641/14). Konsekwencją wyżej przedstawionych rozważań musi być uznanie, że w kontrolowanej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 35 u.e.l., a to obligowało organy meldunkowe do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. W przeciwnym wypadku zameldowanie miałoby charakter fikcyjny, nie odzwierciedlający istniejącego stanu faktycznego. Odnosząc się natomiast do zarzutu odnośnie "nie pofatygowanie się o rozpytanie" skarżącego przez organy prowadzące niniejszej postępowanie wskazać wypadnie, iż zdaniem Sądu brak było konieczności dodatkowego przesłuchania skarżącego na okoliczność jego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, z uwagi na zgromadzony w sprawie obszerny materiał dowodowy, który nie budził wątpliwości. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.