II SA/Bk 173/21
WyrokWSA w Białymstoku2021-04-13
Skład orzekający: Marek Leszczyński, Elżbieta Lemańska, Elżbieta Trykoszko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o ustalenie odszkodowania za działki wydzielone pod drogi publiczne w trybie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami może zostać uwzględniony, jeśli decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości nie została wydana na podstawie art. 98 ust. 1 tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że aby skorzystać z odszkodowania za działki wydzielone pod drogi publiczne na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, konieczne jest, aby prawo własności tych działek przeszło na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa z mocy prawa, co następuje wyłącznie w przypadku, gdy decyzja zatwierdzająca podział została wydana na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy. Skoro decyzja podziałowa w tej sprawie nie została wydana w tym trybie, a jedynie na podstawie art. 93, 96 i 97 ustawy, nie nastąpiło przejście własności działek, a tym samym brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania.Stan faktyczny
Skarżący K. N. zwrócił się o ustalenie odszkodowania za działki wydzielone pod drogi wewnętrzne w wyniku podziału nieruchomości. Starosta odmówił ustalenia odszkodowania, wskazując, że działki nie zostały przejęte na własność gminy w trybie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a jedynie przeznaczone pod drogi wewnętrzne. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty, podkreślając, że decyzja podziałowa nie została wydana w trybie art. 98 ustawy, a zatem nie nastąpiło przejście własności działek. Skarżący zaskarżył decyzję Wojewody, zarzucając błąd w wykładni przepisów dotyczących przeznaczenia działek i podstaw ustalenia odszkodowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. N. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę
U podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia legły następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2020 r. K. N. (dalej powoływany jako "skarżący") zwrócił się do Starosty S. o ustalenie i wypłacenie, w trybie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działki: nr [...], położoną w S., a wydzieloną w wyniku podziału pod drogi publiczne. Do wniosku dołączona została decyzja Burmistrza Miasta S. z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...], wydana na podstawie art. 93 ust. 1, 4, 5, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 u.g.n., o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,1207 ha, stanowiącej własność K. N., na działki nr: [...], przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z usługami oraz działki nr: [...], przeznaczone pod układ komunikacyjny.
W uzasadnieniu tejże decyzji wskazano, że przy zbywaniu działek budowlanych należy zapewnić dostęp do drogi publicznej w postaci służebności dojazdu.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Starosta S. pismem z dnia [...] lipca 2020 r., znak: [...], poinformował wnioskodawcę, że brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania, bowiem ww. działki nie zostały przejęte na własność Gminy w trybie art. 98 u.g.n., gdyż nie zostały wydzielone pod drogi publiczne i stanowią drogi wewnętrzne. Zgodnie bowiem z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenów części miasta S. położonych między ulicami: [...], zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Miasta S. z dnia [...] października 2000 r., działki te przeznaczone są pod pas drogowy projektowanej ulicy klasy D będącą drogą wewnętrzną, dojazdową, wydzieloną do obsługi komunikacyjnej nieruchomości przy niej położonych.
Od powyższego pisma skarżący wniósł odwołanie.
Wojewoda P. postanowieniem z dnia [...] września 2020 r., znak [...], stwierdził niedopuszczalność powyższego odwołania, ale zwrócił też uwagę organowi I instancji na konieczność merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji administracyjnej.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., znak: [...] Starosta S. orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za opisaną we wniosku nieruchomość. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ uznał, że art. 98 ust. 3 u.g.n. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie albowiem decyzja podziałowa nie została wydana w trybie art. 98 u.g.n. i nie odniosła skutku w postaci przejścia opisanych na wstępie nieruchomości na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Organ I instancji zwrócił też uwagę, że działki wydzielone pod komunikację nie są drogami publicznymi, a mają status dróg wewnętrznych (ulice klasy D), pozostających własnością skarżącego, na których wraz ze sprzedażą działek budowlanych należy ustanowić służebność przejazdu.
Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący i w złożonym odwołaniu zarzucił:
(1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Miasta S. z dnia [...] października 2009 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części miasta S. położonej między ulicami: [...] działki nr [...] stanowią drogę wewnętrzną, podczas, gdy z treści tego planu wynika wprost, że wszystkie wymienione działki są przeznaczone pod drogi publiczne;
(2) wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 98 ust. 1 u.g.n., polegającym na błędnej wykładni normy tego przepisu, poprzez uznanie, że: a) skutek przejścia prawa własności działki wydzielonej pod drogę następuje dopiero po ujawnieniu w księdze wieczystej własności tej działki na rzecz odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, kiedy właściwa wykładnia normy tego przepisu takiej przesłanki nie wprowadza; b) nałożenie na właściciela dzielonej nieruchomości, w decyzji zatwierdzającej projekt podziału, obowiązku ustanowienia służebności dla zapewnienia dostępu do drogi publicznej, niweczy skutek polegający na przejściu prawa własności działek wydzielonych pod drogi (stanowi przesłankę negatywną), kiedy właściwa wykładnia normy tego przepisu prowadzi do wniosku, że jest to norma bezwzględnie obowiązująca, a tym samym, że przewidziany w niej skutek prawnorzeczowy następuje niezależnie od błędnego uzasadnienia decyzji organu zatwierdzającego projekt podziału, w szczególności w sytuacji kiedy organ nie wskazał, których działek dotyczy obowiązek ustanowienia służebności, a sama decyzja nie została wydana pod warunkiem, o którym mowa w art. 99 u.g.n.
Powołując się na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji Starosty i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji (art. 138 § 2 k.p.a.) oraz wskazanie Staroście okoliczności, które powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a w szczególności, że zgodnie z ustaleniami miejskiego planu zagospodarowania przestrzennego działki położone w woj. P., gminie miejskiej S., miasto S., obręb nr [...], oznaczone w ewidencji gruntów jako działki nr [...], zostały wydzielone pod drogi publiczne w rozumieniu normy art. 98 ust. 1 u.g.n. (art. 138 § 2 k.p.a. in fine); oraz określenie wytycznych w zakresie prawidłowej wykładni przepisów art. 98 ust. 1 u.g.n. (art. 138 § 2a k.p.a.), w szczególności poprzez: a) określenie wyłącznych przesłanek wynikających z normy tego przepisu, których wystąpienie na gruncie przedmiotowej sprawy aktualizuje skutek w postaci przejścia prawa własności działek wydzielonych pod drogi; oraz b) wskazanie, że nie występują inne, negatywne przesłanki niweczące skutek przejścia prawa własności działek wydzielonych pod drogi publiczne.
Wojewoda P. nie podzielił tak skonstruowanych zarzutów odwołania i decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 9a i art. 129 ust. 5 pkt 1 w związku z art. 98 ust. 3 u.g.n., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał, że w sytuacji, gdy decyzja podziałowa nie została wydana na podstawie art. 98 ust. 1 u.g.n. stanowi to przesłankę do odmowy ustalenia odszkodowania, bowiem ustalenie odszkodowania może nastąpić wyłącznie, gdy nieruchomość zostaje wydzielona pod drogę publiczną i przejdzie na własność podmiotu publicznego, a taka sytuacja ma miejsce gdy wydzielenie nieruchomości następuje w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n.
Odwołując się do stanu faktycznego zaistniałego w sprawie organ przypomniał, że decyzja podziałowa z dnia 5 kwietnia 2018 r. została wydana na podstawie art. 93 ust. 1, 4 i 5, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 u.g.n., co oznacza, że organ wydający przedmiotową decyzję nie orzekał o podziale w trybie art. 98 u.g.n. Sporne działki nie przeszły zatem z mocy prawa na własność jednostki samorządu terytorialnego, bowiem organ zatwierdzając podział uznał, że nie były one przeznaczone pod drogi publiczne w obowiązującym na dzień podziału planie miejscowym. Jednocześnie, organ zatwierdzający podział zastrzegł, iż "przy zbywaniu działek budowlanych należy zapewnić dostęp do drogi publicznej - służebność dojazdu". Jak bowiem wynika z art. 99 u.g.n., jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Za spełnienie warunku uważa się także sprzedaż wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Skarżący podniósł wprawdzie zarzut braku przywołania w podstawie prawnej art. 99 u.g.n., jednakże zdaniem Wojewody, zastosowanie przez organ tego przepisu wynika wprost z treści decyzji podziałowej. Brak zatem ww. przepisu w podstawie prawnej nie wyłącza automatycznie jego zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy i stanowi uchybienie, które nie może być podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się zaś zarzutu skarżącego w zakresie błędnego uznania, że przedmiotowe działki nie zostały przeznaczone w planie miejscowym pod drogi publiczne, Wojewoda podkreślił, że organ I instancji wydając skarżoną decyzję oparł się właśnie na prawomocnej decyzji podziałowej, która nie została wydana w trybie art. 98 u.g.n. Skoro zaś zarzuty odwołania dotyczą samej decyzji podziałowej, nie zaś decyzji odszkodowawczej, to skarżący winien je podnieść na wcześniejszym etapie, odwołując się od decyzji zatwierdzającej podział. Jak wynika zaś z akt postępowania, skarżący odwołania takiego nie wniósł, a decyzja podziałowa z dnia 5 kwietnia 2018 r. stała się ostateczna z dniem [...] kwietnia 2018 r.
W tym zakresie Wojewoda podkreślił, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne organ administracji nie dokonuje wykładni miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie ma ku temu żadnej podstawy prawnej, a decyzją podziałową jest związany. Jedynym zaś podmiotem władnym orzekać o tym, czy poszczególne działki zostają wydzielone pod określoną drogę publiczną jest organ administracji (wójt, burmistrz, prezydent miasta) orzekający w trybie art. 96 ust. 1 u.g.n. Oznacza to, że starosta nie może sam we własnym zakresie prowadzić postępowania wyjaśniającego odnośnie tego, czy skutkiem decyzji zatwierdzającej podział było wydzielenie działki pod drogę publiczną, a tym samym dokonywać wykładni przesłanek zastosowania art. 98 u.g.n., gdyż do dokonania takiej wykładni zobowiązany był organ dokonujący podziału, a zarzuty w tym zakresie winny zostać podniesione w odwołaniu od decyzji zatwierdzającej podział. W konsekwencji za nieuprawnione Wojewoda uznał zobowiązanie organu I instancji do dokonania takiej wykładni.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniósł skarżący, zarzucając jej naruszenie:
1) art. 6 i 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ w postępowaniu dotyczącym ustalenia odszkodowania za działki wydzielone pod drogi publiczne nie dokonuje wykładni przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, że nie ma ku temu podstawy prawnej oraz, że przy ustalaniu przeznaczenia działek wydzielonych pod drogi organ ten jest związany decyzją podziałową;
2) art. 98 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1990; dalej "u.g.n."), polegającym na błędnej wykładni norm zawartych w tych przepisach, poprzez uznanie, że powołane przepisy stanowią materialną podstawę do wydania decyzji zatwierdzającej projekt podziału, a jednocześnie, że nie stanowią podstawy ustalenia odszkodowania za działki wydzielone pod drogi publiczne, kiedy właściwa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosków przeciwnych; w szczególności, że powołane przepisy nie stanowią podstawy do rozstrzygnięcia o zatwierdzeniu projektu podziału oraz, że przepisy te adresowane są m.in. do organu, w którego kompetencji jest ustalenie odszkodowania.
Powołując się na powyższe zarzuty pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Starosty S.. Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Argumentacja skargi, pokrywająca się w większości z argumentacją przedstawioną w odwołaniu, oparta została na błędnym przyjęciu przez organy, że nieruchomości wskazane przez skarżącego we wniosku o odszkodowanie nie zostały przeznaczone w planie miejscowym pod drogi publiczne, a tym samym na nieprawidłowej konkluzji, że decyzja podziałowa nie została wydana w trybie art. 98 u.g.n.
W ocenie pełnomocnika skarżącego w pierwszej kolejności należy odrzucić pogląd związania starosty ustaleniami decyzji podziałowej co do przeznaczenia drogi, albowiem jak wynika wprost z przepisów regulujących zasady i tryb ustalania odszkodowania, do których odsyła art. 98 ust. 3 u.g.n., to do kompetencji organu ustalającego odszkodowanie należy ustalenie przeznaczenia nieruchomości. Zgodnie z art. 130 ust. 1 u.g.n. wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, według stanu i przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Powołane przepisy stanowią zatem wprost, że ustalenie przeznaczenia należy obowiązków starosty orzekającego o odszkodowaniu.
Końcowo pełnomocnik skarżącego powołał się też na konkretne zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części miasta S. wskazując, że przedmiotowe działki, za których ustalenia odszkodowania domaga się skarżący są przeznaczone pod drogi publiczne w rozumieniu art. 98 ust. 1 u.g.n.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy przypomnieć, że sąd administracyjny w ramach swojej kognicji bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje zaś w przypadkach przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), a mianowicie w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym, jak stanowi art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w takich określonych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty S. odmawiającej skarżącemu ustalenia odszkodowania za nieruchomości oznaczone jako działki: nr [...], przeznaczone w decyzji podziałowej z dnia [...] kwietnia 2018r. pod układ komunikacyjny, nie wykazało aby były one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie.
Z racji zakresu podniesionych zarzutów w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że sąd w niniejszej sprawie, nie mógł uczynić przedmiotem kontroli decyzji podziałowej z dnia [...] kwietnia 2028r. na podstawie której skarżący domaga się odszkodowania za działki wydzieloną pod układ komunikacyjny, albowiem rozstrzygnięcie to podlegało odrębnemu zaskarżeniu, z którego skarżący, jak wynika z akt sprawy – nie skorzystał. Skoro decyzja podziałowa ma charakter ostateczny to wszelkie zarzuty co do jej treści, czy też wadliwości pozostają poza oceną w przedmiotowej sprawie. Decyzji ostatecznej służy bowiem domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania (np. wyrok NSA z 14 kwietnia 2017 r., I OSK 1545/15, Lex nr 2289679). Ostateczna decyzja administracyjna jest wiążąca erga omnes, a więc również w stosunku do sądów administracyjnych. W konsekwencji zarówno sąd administracyjny, jak i organ administracji publicznej właściwy w przedmiocie orzekania o odszkodowaniu za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n. jest związany treścią zawartego w decyzji podziałowej rozstrzygnięcia. O charakterze wydzielonej drogi nie przesądza zaś, jak wywodzi to pełnomocnik skarżącego, organ rozstrzygający wniosek o odszkodowanie. Takie stanowisko jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych i skład orzekający w pełni jej podziela (tak NSA w wyrokach z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 986/11; z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 229/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Przechodząc do treści przepisów mających zastosowanie na gruncie przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 98 ust. 3 u.g.n. za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym, a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Wedle natomiast art. 98 ust. 1 u.g.n. działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Zgodnie z kolei z art. 93 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94 tej ustawy.
Treść powołanych przepisów przesądza, że aby skorzystać z odszkodowania, o którym mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n., konieczne jest wypełnienie hipotez i dyspozycji norm wynikających z art. 98 ust. 1 u.g.n. Niezbędną przesłanką ustalania odszkodowania za działkę przejętą pod drogę publiczną jest zatem zaistnienie skutku prawnego przejścia prawa własności lub wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego, o których mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n. Ustalenie odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. może więc powstać dopiero wtedy, gdy na podstawie ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości na wniosek właściciela dojdzie do wydzielenia określonych działek gruntu pod drogi publiczne (lub ich poszerzenie), jak i przejścia powyższych wydzielonych działek na własność jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa.
Przejście działek wydzielonych pod drogi publiczne na rzecz podmiotów publicznych jest formą wywłaszczenia, które następuje z mocy prawa i z tego względu przysługuje właścicielowi - odszkodowanie, które zgodnie z nakazem zawartym w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP powinno być odszkodowaniem słusznym. Aby jednak można było mówić o prawie do słusznego odszkodowania zgodnie z art. 98 ust. 3 u.g.n. musi zostać spełniona przesłanka z art. 98 ust. 1 tej ustawy, to jest nastąpić przejście prawa własności nieruchomości wydzielonych pod drogi publiczne na rzecz podmiotów w tym przepisie wymienionych. Zatem zasadniczym elementem ustaleń stanu faktycznego sprawy jest, czy nieruchomość składająca się z działek oznaczonych nr: [...], przeszła na własność samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, z mocy prawa, na skutek wydzielenia jej jako drogi publicznej, z nieruchomości skarżącego, która podlegała podziałowi.
O tym, czy do takiego wydzielenia doszło, rozstrzyga zatem decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, wydawana na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przy czym, jak zaakcentowano już wyżej, o charakterze wydzielonej drogi nie przesądza organ rozstrzygający wniosek o odszkodowanie ale organ wydający decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości. Na etapie postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania ani organ nie może już skutecznie podnosić zarzutu, iż dana działka nie została wydzielona pod drogę publiczną, której jest (lub ma być) właścicielem, ani też właściciel nie może skutecznie wywodzić, że inny jest charakter dróg wydzielonych w toku podziału niż wynika to z samej decyzji zatwierdzającej projekt podziału. Starosta nie może zatem, jak wywodzi pełnomocnik skarżącego, sam we własnym zakresie prowadzić postępowania wyjaśniającego odnośnie do tego, czy skutkiem decyzji zatwierdzającej podział było wydzielenie działki pod drogę publiczną, a przy tym pod jaką drogę publiczną. W ocenie składu rozpatrującego niniejszą sprawę starosta orzekający o żądaniu ustalenia odszkodowania nie ma kompetencji, a tym bardziej obowiązku, do badania czy konkretne działki przeszły na własność danego podmiotu publicznoprawnego. Powyższe okoliczności powinny bowiem wynikać z samej decyzji podziałowej.
Tymczasem z dołączonej do wniosku o ustalenie odszkodowania - decyzji podziałowej z dnia [...] kwietnia 2018 r. wynika, że została ona wydana na podstawie art. 93 ust. 1, 4 i 5, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 u.g.n. Nie ma zatem żadnych wątpliwości, że organ wydający decyzję nie orzekał o podziale w trybie art. 98 u.g.n. Sporne działki nie przeszły zatem z mocy prawa na własność jednostki samorządu terytorialnego, bowiem organ zatwierdzając podział uznał, że nie były one przeznaczone pod drogi publiczne w obowiązującym na dzień podziału planie miejscowym. Jednocześnie, organ zatwierdzający podział zastrzegł, iż "przy zbywaniu działek budowlanych należy zapewnić dostęp do drogi publicznej - służebność dojazdu"
Nawiązując do powyższego należy stwierdzić, że dokonana przez organy ocena decyzji podziałowej z dnia [...] kwietnia 2018 r. nie budzi zastrzeżeń. Brak wyraźnego i jednoznacznego określenia w decyzji podziałowej, czy działki zostają wydzielone pod drogi publiczne nie może być "konwalidowany" poprzez analizę planu miejscowego w jakimkolwiek innym (odrębnym) postępowaniu. Decydujące znaczenie w ww. zakresie ma treść decyzji podziałowej, a w szczególności treść wskazanej w niej podstawy prawnej.
Przy ocenie charakteru wydzielonej drogi nie może budzić wątpliwości widniejący w decyzji zapis, iż działki nr: [...], przeznaczone są pod układ komunikacyjny. Przy czym istotne jest zastrzeżenie, że "przy zbywaniu działek budowlanych należy zapewnić dostęp do drogi publicznej -służebność dojazdu". Podział nieruchomości należącej do skarżącego został zatem dokonany pod warunkiem ustanowienia na niej - w razie sprzedaży powstałych z podziału działek - służebności dojazdu (art. 99 u.g.n.). Nie można zatem twierdzić, że wydzielone działki pod układ komunikacyjny mają charakter drogi publicznej, jeśli w decyzji zatwierdzającej podział rozstrzygnięto o takiej formie dostępu działek do drogi publicznej, która polega na ustanowieniu służebności dojazdu.
W konsekwencji rację należy przyznać organom orzekającym w przedmiotowej sprawie, że skoro decyzja podziałowa z [...] kwietnia 2018r. nie została wydana w trybie art. 98 u.g.n., ani nie poinformowano w niej o przejściu z mocy prawa własności tychże działek na własność gminy, to niemożliwe jest ustalenie wysokości odszkodowania na rzecz skarżącego jako właściciela działek powstałych w wyniku takiego podziału. Nie była też w tym celu konieczna analiza zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albowiem, jak podkreślono już wyżej, decydujące znaczenie w ww. zakresie ma treść decyzji podziałowej, a w szczególności treść wskazanej w niej podstawy prawnej.
Konkludując sąd doszedł do wniosku, że organy obu instancji poprawnie ustaliły też stan faktyczny sprawy i zastosowały do niego prawidłowe normy prawa materialnego. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał również, że w sprawie nie występuje naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. W uzasadnieniu objętej skargą decyzji, w sposób wystarczający przedstawiono bowiem ustalenia stanu faktycznego, wskazano okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia jak również przepisy mające zastosowanie w sprawie, dokonując prawidłowej interpretacji ich treści. Również przeprowadzone postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy zostało przeprowadzone przez organy administracji zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., która wymaga aby organ administracji publicznej dokonał ustaleń zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325).
Końcowo należy wyjaśnić, że skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. na zgodny wniosek skarżącego i organu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło