II OSK 890/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 86/18 w sprawie ze skargi R. J. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwierzytelnienia kopii projektu budowlanego budynku mieszkalnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 86/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", w przedmiocie odmowy uwierzytelnienia kopii projektu budowlanego budynku mieszkalnego. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwany dalej "PINB", w O. odmówił na wniosek skarżącej uwierzytelnienia kopii projektu budowlanego budynku mieszkalnego zlokalizowanego w O. przy ul. [...]. W uzasadnieniu PINB powołał przepisy art. 73 § 2, art. 76a § 2 i § 2b oraz art. 268a K.p.a. dotyczące prawa strony do żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt i stwierdził, że wnioskodawczyni nie wykazała, że posiada ważny interes w żądaniu uwierzytelnienia kopii akt sprawy – projektu budowlanego (wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów). We wniosku skarżąca podniosła, że dysponuje tylko fotokopią tego projektu i nie posiada potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii tego dokumentu. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła skarżąca. Zaskarżonym postanowieniem [...] WINB utrzymał w mocy ww. postanowienie organu I instancji. W ocenie WINB, organ I instancji prawidłowo przyjął, że skarżąca nie wykazała we wniosku, że posiada ważny interes w domaganiu się otrzymania potwierdzonego za zgodność projektu budowlanego. Organ II instancji w uzasadnieniu postanowienia podkreślił, że skarżąca domaga się uwierzytelnienia dokumentu (projektu budowlanego) znajdującego się w aktach sprawy zakończonej decyzją WINB z [...] sierpnia 2011 r., nr [...], o umorzeniu postępowania w sprawie dachu i otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego jednorodzinnego na nieruchomości przy ul. [...] w O., w którym uczestniczyła jako strona. Skarżąca może zapoznać się z aktami sprawy i samodzielnie sporządzić z nich odpisy, notatki, kopie, zaś sama potrzeba (chęć) posiadania uwierzytelnionych odpisów dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy czy też chęć ich weryfikacji z zebranymi przez siebie dowodami nie stanowi o jej interesie. Powyższe postanowienie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, domagając się jego uchylenia. Skarżąca stwierdziła, że sporny projekt to "zlepek co najmniej 2-ch projektów" i zakwestionowała zasadność decyzji organów nadzoru budowlanego obu instancji odnośnie sąsiedniego budynku. W odpowiedzi na skargę [...] WINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 86/18, oddalając skargę, powołał się na treść art. 73 § 2 K.p.a. i wyjaśnił, że realizacja uprawnienia wynikającego z ww. przepisu uzależniona jest od legitymowania się przez stronę ważnym interesem. Zatem błędny jest pogląd, że już sam status strony uprawnia ją do żądania wydania uwierzytelnionych kserokopii. W przypadku wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii powstają nowe dokumenty, które strona może wykorzystywać poza prowadzonym postępowaniem. Z tych względów organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest zbadać, czy żądanie strony jest uzasadnione jej ważnym interesem. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo uznały, że skarżąca nie wykazała, że posiada ważny interes w uzyskaniu spornych, poświadczonych dokumentów. Sąd przypomniał, że we wniosku o wydanie uwierzytelnionego przez organ projektu budowlanego, skarżąca podniosła jedynie, że go nie posiada, nie wskazała natomiast na żadne inne przyczyny, dla których ten dokument jest jej niezbędny. W piśmie wszczynającym postępowanie w tej sprawie, jak i w kolejnych pismach, a następnie w skardze do Sądu skarżąca zdaje się kwestionować rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego dotyczące budynku sąsiadującego z jej nieruchomością. Te zarzuty nie podlegają jednak ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie. Dlatego organy prawidłowo zastosowały art. 74 § 2 K.p.a. i odmówiły uwzględnienia wniosku skarżącej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia orzeczenia niezgodnie z ustawowymi wymogami, " poprzez brak szczegółowego uzasadnienia niewskazania przez Sąd okoliczności, jakie uznał za brak wykazania przez stronę skarżącą posiadania ważnego interesu w uzyskaniu spornych i poświadczonych dokumentów, a jedynie na jego lakonicznym uzasadnieniu, jak również brak oceny zgromadzonego materiału dowodowego przez Sąd "; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 73 § 2 K.p.a. polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy skarżąca nie wykazała, aby po jej stronie zmaterializowała się przesłanka "ważnego interesu" skutkiem czego odmówiono jej wydania poświadczonego za zgodność z oryginałem żądanego odpisu Projektu budowlanego z akt postępowania; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 74 § 2 K.p.a. polegające na zastosowaniu powyższego przepisu pomimo braku zaistnienia ku temu przesłanek, a mianowicie pomimo wykazania ważnego interesu w sporządzeniu odpisów z akt sprawy; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 15 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji " poprzez nieprzeprowadzenie własnego postępowania wyjaśniającego przez organa II instancji i niedokonanie przez ograna oceny złożonych przez stronę wniosków i dokumentów pod kontem ważnego interesu strony". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego. Wskazana w skardze kasacyjnej okoliczność, zdaniem skarżącej, "jakby przerobienie części projektu budowlanego" – nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że po stronie skarżącej istnieje ważny interes strony celem uzyskania uwierzytelnionej kopii projektu budowlanego dotyczącego pozwolenia na budowę na sąsiedniej nieruchomości. Ma rację Sąd I instancji, że jest to argumentacja, która dotyczy legalności zakończonego już postępowania, które zostało umorzone. Te zaś zarzuty nie podlegają ocenie Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie. Ponadto Sąd argumentował, że we wniosku o wydanie uwierzytelnionego przez organ projektu budowlanego, skarżąca podniosła jedynie, że go nie posiada i choć posiada jego światłokopię, nie wskazała natomiast na żadne inne, przyczyny dla których ten dokument jest jej niezbędny. Wbrew zatem zarzutowi skargi kasacyjnej Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił z jakich względów uznał, że strona skarżąca nie wykazała aby posiadała ważny interes w uzyskaniu poświadczonego i spornego dokumentu. Konkretność oceny dokonanej przez Sąd I instancji w tym zakresie jest podyktowania okolicznościami tej sprawy. Dlatego wskazywana w skardze kasacyjnej "lakoniczność" uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie stanowi istotnej wady postępowania, która miałaby wpływ na wynik sprawy. Wynika to z tego, że także w skardze kasacyjnej strona skarżąca nie wykazała istnienia ważnego interesu, o jakim mowa w art. 73 § 2 K.p.a. Ponadto podkreślić należy, że argumentacja skargi kasacyjnej jest nieskuteczna jeśli chodzi o twierdzenie, zgodnie z którym "jeżeli istniała jakakolwiek wątpliwość, organ, a za nim Sąd, winien żądać od strony sprecyzowania swojego twierdzenia. Lub też dokonać oceny tegoż stanu faktycznego opisanego pod kontem istnienia ważnego interesu strony oraz rozpoznania żądania wydania bądź nie uwierzytelnionego odpisu". W tym miejscu należy wyjaśnić, że Sąd Administracyjny nie prowadzi za organy postępowania administracyjnego (tylko na zasadzie wyjątku może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów – patrz: art. 106 § 3 p.p.s.a.), a jedynie ocenia legalność zaskarżonych aktów administracyjnych (art. 3 § 1-3 p.p.s.a.). Sąd nie mógł zatem wezwać skarżącej do wykazania istnienia ważnego interesu, czy skarżąca mogła skutecznie domagać się uzyskania wnioskowanych uwierzytelnionych akt. Ponadto jeżeli skarżąca podnosi, że brak wezwania jej przez organ administracyjny do przedstawienia takiego interesu stanowiło wadę postępowania, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a najpóźniej w skardze kasacyjnej powinna wykazać istnienie takiego interesu. Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wynika z tego, że istnienie tego rodzaju wady i to, iż mogła ona mieć istotny wpływ na wynik sprawy trzeba wykazać w skardze kasacyjnej. W innym wypadku twierdzenia skarżącej należy uznać za gołosłowne bo nie poparte stosowną argumentacją. Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 73 § 2 K.p.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. W konsekwencji przedstawionej powyżej oceny, także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, a dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 74 § 2 K.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 15 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Jeżeli skarżąca najpóźniej w skardze kasacyjnej nie wykazała istnienia ważnego interesu strony, to nie podważyła skutecznie oceny, że w sprawie organy obu instancji niewadliwie zastosowały art. 74 § 2 K.p.a. i zasadnie odmówiły jej wydania rzeczonej kopii projektu budowlanego. Nie wykazała więc też z tej samej przyczyny aby postępowanie administracyjne zawierało takie wady, które miałyby wpływ na wynik sprawy, o czym już wyżej była mowa. Dodatkowo zaakcentować należy, że podnoszone przez skarżącą ewentualne "rozbieżności" w treści różnych egzemplarzy projektu budowlanego, a dotyczące tej samej inwestycji, na potrzeby oceny legalności zakończonego już umorzeniem ww. postępowania administracyjnego nie uzasadniają, w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego, istnienia po stronie skarżącej ważnego interesu strony w rozumieniu art. 73 § 2 K.p.a. (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2020 r., I OSK 1667/18). W tym bowiem zakresie wystarczające jest zapoznanie się z aktami sprawy i wskazanie w stosownym wniosku na istniejące ewentualne "rozbieżności" celem ochrony własnego interesu prawnego skarżącej. Jak argumentował skład 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu do uchwały o sygn. akt I OPS 1/18 "nie budzi wątpliwości (...), że uprawnienie do otrzymania uwierzytelnionych odpisów z art. 73 § 2 K.p.a. nie zabezpiecza prawa strony do utrwalenia na własne potrzeby zawartości z akt. W istocie bowiem ustawodawca istotnie zawęża możliwość skorzystania ze sporządzonych przez organ na żądanie strony uwierzytelnionych odpisów z akt poprzez użycie kwantyfikatora "ważny interes", który nie daje gwarancji stronie, że uzyska odpis uwierzytelnionych dokumentów z akt sprawy w każdej sytuacji, gdy samodzielne sporządzenie będzie dla niej niemożliwe lub nadmiernie utrudnione". W tym też zakresie organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu niewadliwie podnosił, że skarżąca może zapoznać się z aktami sprawy i samodzielnie sporządzić z nich odpisy, notatki, kopie. Dlatego sama potrzeba (chęć) posiadania uwierzytelnionych odpisów dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, czy też chęć ich weryfikacji z zebranymi przez siebie dowodami, nie stanowi o jej ważnym interesie (por. wyroki NSA: z 10 lutego 2021 r., II OSK 1461/18); z 15 września 2020 r., II OSK 1307/20). Nie jest to bowiem przeszkoda, która uniemożliwiałaby weryfikację prawidłowości projektu budowlanego, w oparciu o który umorzono postępowanie w sprawie dachu i otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego jednorodzinnego na nieruchomości przy ul. [...] w O.. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.