II SA/Gl 1626/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2022 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO) decyzją z dnia 14 października 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania B. B. działającego jako przedstawiciel ustawowy J. B., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 sierpnia 2021 r., nr [...], o przyznaniu odwołującemu się prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2025 r. w wysokości 215.84 zł miesięcznie oraz odmowie przyznania wnioskowanego zasiłku w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. Decyzja SKO zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. B. B. (skarżący) w dniu 29 lipca 2021 r. złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. W następstwie rozpoznania tego wniosku decyzją z dnia 31 sierpnia 2021 r., nr [...], Prezydent Miasta [...] (organ I instancji) działając na podstawie art. 16 oraz art.20 w związku z art. 3 pkt 11 oraz art.32 ust. 2 i art. 48 ust. 3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 11 z późn. zm.- dalej "u.s.r."), przyznał skarżącemu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2025 r. w wysokości 215.84 zł miesięcznie oraz odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego zasiłku w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący domagał się przyznania świadczenia za okres od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. i wniósł o zmianę decyzji organu I instancji poprzez przyznanie wnioskowanego zasiłku także za wskazany okres. W uzasadnieniu podkreślił, że podejmował działania w kierunku uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego, a w ostatecznie wyrokiem z dnia 10 lutego 2021r., sygn. [...], Sąd Rejonowy w G. - [...] zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w K. z dnia 27 lutego 2019 r. oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. i zaliczył J. B. do osób niepełnosprawnych na okres do dnia 31 sierpnia 2025 r. Wyjaśnił dalej, że wyrok z dnia 10 lutego 2021 r. doręczono skarżącemu w dniu 9 marca 2021 r. Natomiast na skutek starań skarżącego wyrok z dnia 10 lutego 2021 r. wraz klauzulą prawomocności został mu ponownie doręczony w dniu 26 lipca 2021 r. W konsekwencji wniosek o zasiłek pielęgnacyjny został złożony w organie I instancji w dniu 27 lipca 2021 r. W ocenie skarżącego skoro wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w organie I instancji w terminie rozsądnym tj. w dniu 27 lipca 2021 r. (data wpływu do organu 29 lipca 2021 r.), to odmowa przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r., nie jest zgodna z wykładnią celowościową art. 24 ust.2a u.s.r. i jest krzywdząca dla niepełnosprawnego dziecka. Decyzją z dnia 14 października 2021 r nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO) działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j.: Dz. U. z 2018, poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021, poz. 735 z późn. zm. - dalej "k.p.a.") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji wskazując na złożenie przez skarżącego wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego po upływie trzech miesięcy od daty wydania przez sąd prawomocnego wyroku. Wyjaśniając okoliczności uzyskania dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność dziecka organ podał, że J. B. orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia 10 grudnia 2018 r. nr [...] nie został zaliczony do osób niepełnosprawnych. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w K. z dnia 27 lutego 2019 r nr [...]. Wyrokiem z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. [...], Sąd Rejonowy w G. - [...] na skutek odwołania J. B. od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w K. z dnia 27 lutego 2019 r. zmienił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. i zaliczył J. B. do osób niepełnosprawnych na okres do dnia 31 sierpnia 2025 r. oraz ustalił, że odwołujący wymaga: korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia , rehabilitacji i edukacji. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego zawartych w odwołaniu, w których wskazywał na brak swojej winy w późnym złożeniu wniosku o zasiłek pielęgnacyjny SKO stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż wniosek skarżącego z dnia 27 lipca 2021 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w organie I instancji w dniu 29 lipca 2021 r. W ocenie SKO zasadnie w tej sytuacji organ I instancji uznał, że wskazany wniosek został wniesiony po upływie trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.s.r., uprawniającego do przyznania zasiłku począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący reprezentowany przez pełnomocnika zarzucił decyzji SKO naruszenie prawa, które miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy t.j. art. 24 ust. 2a u.s.r., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wskazany w przepisie termin 3 miesięcy należy liczyć od dnia uprawomocnienia się orzeczenia oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie , mimo pozostających w sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podkreślił, że skarżący nieprzerwanie podejmował działania zmierzające do złożenia wniosku o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego także za okres od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. Stwierdził, że w art. 24 ust. 2a u.s.r ustawodawca nie określa co należy rozumieć pod pojęciem "dnia wydania orzeczenia", a więc od kiedy należy liczyć termin 3 miesięcy. w przypadku orzeczenia o niepełnosprawności przez sąd powszechny. Wskazał przy tym na cztery linie orzecznicze. Zdaniem skarżącego przyjęcie, iż wniosek winien zostać złożony w rozsądnym terminie, mieści się zarówno w granicach wykładni celowościowej, jak i prokonstytucyjnej art. 24 ust. 2a u.s.r. Zaakcentował, że skarżący działał bez profesjonalnego pełnomocnika, a w sytuacji, gdy przepisy prawa są niejednoznaczne zastosowanie winien znaleźć art. 7a k.p.a. W ocenie skarżącego rozstrzygnięcie SKO jest formalistyczne i nie uwzględnia słusznych interesów niepełnosprawnego dziecka. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz. U. 2021 r., poz. 137.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 - dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola zaskarżonego aktu dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych przez art. 134 § 1 p.p.s.a. doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że zarzuty skargi są nieuzasadnione bowiem decyzja ta odpowiada prawu. W rozpatrywanej sprawie niekwestionowana jest okoliczność, że J. B. (syn skarżącego) orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia 10 grudnia 2018 r. nr [...] nie został zaliczony do osób niepełnosprawnych. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w K. z dnia 27 lutego 2019 r nr [...]. Wyrokiem z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. [...], Sąd Rejonowy w G. - [...] na skutek odwołania J. B. od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w K. z dnia 27 lutego 2019 r. zmienił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. i zaliczył J. B. do osób niepełnosprawnych na okres do dnia 31 sierpnia 2025 r. oraz ustalił, że odwołujący wymaga: korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżący oświadczył, że wyrok został mu doręczony w dniu 9 marca 2021 r. Wniosek o przyznanie mu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w organie I instancji w dniu 29 lipca 2021 r. W rozpatrywanej sprawie niezbędne jest odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 615 - dalej zwanej "u.s.r."), zawierających przesłanki warunkujące uzyskanie zasiłku pielęgnacyjnego oraz tryb jego uzyskania. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny ustalony przez organy nie jest sporny i znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym. Nie kwestionowaną okolicznością jest bowiem, że skarżący jest przedstawicielem ustawowym J. B., który został zaliczony do osób niepełnosprawnych i w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje jej przewidziane w art. 16 ust. 1 u.s.r. świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. Kwestią sporną pozostaje natomiast początkowa data, od której prawo do tego świadczenia winno być na jego rzecz ustalone. W ocenie skarżącego jest on do niego uprawniony od dnia 1 stycznia 2020 r., podczas gdy organy orzekające uznały, że przysługuje mu ono od 1 lipca 2021 r., tj. od chwili złożenia w tym przedmiocie wniosku z kompletną dokumentacją. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z przyjętą w art. 24 ust. 2 u.s.r. zasadą ogólną, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jedynie w drodze wyjątku, w przypadku ustalania prawa do świadczeń uzależnionego od niepełnosprawności, ustawodawca umożliwił uzyskanie go z mocą wsteczną, wskazując jednak na konieczność dopełnienia warunku złożenia wniosku oświadczenie w określonym terminie. Wyjątek ów przewidziany został w art. 24 ust. 2a u.s.r, który stanowi, że "jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności." Termin wskazany w art. 24 ust. 2a u.s.r. - podobnie jak i termin określony w art. 24 ust. 2 u.s.r. - jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.s.r. ma charakter terminu prawa materialnego, to oznacza, że uprawnienie do otrzymania (wstecznie) zasiłku pielęgnacyjnego może zostać ukształtowane wyłącznie pod warunkiem dopełnienia w tym czasie czynności, dla której ów termin został przewidziany. Jego niezachowanie skutkuje zaś brakiem możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia od momentu złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Materialny charakter terminu z art. 24 ust. 2a u.s.r. oznacza również, że nie podlega on przywróceniu. Okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia (vide wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. I OSK 1315/21 publ. CBOiS). Z akt sprawy wynika, że postępowanie w przedmiocie zaliczenia J. B. zakończone zostało ostatecznie wyrokiem Sądu Rejonowego w G. - [...] z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. [...], którym zmienione zostały orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w K. z dnia 27 lutego 2019 r. oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia 10 grudnia 2018 r. Wyrok ów został doręczony skarżącemu w dniu 9 marca 2021 r. Tymczasem wniosek o zasiłek pielęgnacyjny wraz z dokumentami dotyczącymi niepełnosprawności skarżący złożył dopiero dnia 29 lipca 2021 r. W tych uwarunkowaniach Prezydent Miasta [...] nie miał innego wyjścia, jak ustalić na rzecz skarżącego prawo do ww. świadczenia zgodnie z ogólną regułą wyrażoną w art. 24 ust. 2 u.s.r., tj. począwszy od miesiąca, w którym wniosek ów został przez niego złożony. Czyniąc tak nie naruszył on zatem przepisów ww. ustawy. Stąd nie narusza ich także utrzymująca jego decyzję w mocy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Sąd nie dostrzega także w działaniach organów istotnego naruszenia przepisów procedury administracyjnej w tym także podnoszonego w skardze art. 7a k.p.a W sytuacji zaś gdy kwestionowana decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani procesowego, skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegać musi oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.