I SA/Wa 529/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), uchyliło w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] odmawiającą A. W. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną T. W. i orzekło co do istoty sprawy poprzez przyznanie na rzecz A. W. świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] listopada 2021 r. bezterminowo. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że przyznał świadczenie od dnia [...] listopada 2021 r., bowiem przyznanie świadczenia od miesiąca złożenia wniosku (luty 2021 r.) doprowadziłoby do niezgodnej z prawem kumulacji świadczenia pielęgnacyjnego ze specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, który wnioskodawca pobierał do końca października 2021 r. A. W. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w części, w jakiej nie przyznano skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] lutego 2021 r. do dnia [...] października 2021 r. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego; - art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] lutego 2021 r., ewentualnie o przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wniósł o uchylenie decyzji przyznającej mu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym dokonał wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreślił, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest ustalona w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. data, od której przyznano wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem skarżącego, świadczenie to winno być przyznane od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie świadczenia, tj. od [...] lutego 2021 r. Organ natomiast przyznał świadczenie od dnia, w którym skarżącemu przestało przysługiwać uprawnienie do specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. od [...] listopada 2021 r. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił w zaskarżonej decyzji datę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Co do zasady, ustalając od kiedy wnioskodawcy przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, organ stosuje art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Dokonując wykładni tego przepisu, należy jednak uwzględnić brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy, który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m.in. do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi więc negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca przewidział w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawnienie dla wnioskodawcy do wyboru jednego z przysługujących mu świadczeń. W myśl tego przepisu, w przypadku m.in. zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Skarżący wywodzi z powyższego, że w przypadku dokonania wyboru świadczenia pielęgnacyjnego zamiast specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje od miesiąca, w którym złożony został wniosek. W ocenie Sądu, taka wykładnia przytoczonych przepisów nie jest prawidłowa. Z treści art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika bowiem jednoznacznie, że osobie uprawnionej przysługuje jedynie jedno z wymienionych w tym przepisie świadczeń. Aby dokonać w sposób skuteczny wyboru świadczenia, konieczne jest podjęcie przez wnioskodawcę działań wywołujących określone skutki prawne, nie zaś jedynie złożenie warunkowej deklaracji. Do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, zasiłek ten jest świadczeniem należnym, a jego otrzymywanie wyklucza, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy, przyznanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dołączył jedynie oświadczenie (k. 15 akt administracyjnych), w którym stwierdził, że na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W ocenie Sądu, nie można zatem przyjąć, że z dniem złożenia wniosku skarżący utracił uprawnienie do specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznane mu decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., a w konsekwencji, że uzyskał uprawnienie do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożył wniosek. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1190/21 (wszystkie powoływane orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne wnioskodawca musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej mu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. Nie jest natomiast możliwa rezygnacja z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego dopiero po przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego (podobne stanowisko zawarł NSA w wyroku z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 870/21). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się również, że brak jest podstaw prawnych do kompensowania przez organ świadczeń i wypłaty wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy zbiegającymi się uprawnieniami. Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach dotyczących zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, które jednak zachowują aktualność także w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego, podkreśla, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością innych świadczeń, pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki (por. wyroki: z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20). Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie uprawnienie skarżącego do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustało z dniem [...] października 2021 r., to zasadnie organ przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia, w którym skarżący nie był już uprawniony do jego otrzymywania, a więc od [...] listopada 2021 r. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 tej ustawy.