III OSK 2074/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-10-29
Skład orzekający: Artur Kuś, Mirosław Wincenciak, Maciej Kobak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając udostępnienia informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, prawidłowo ocenił przesłanki materialne i formalne tej tajemnicy, a także czy zastosował właściwe przepisy prawa?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, uznając, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Sąd stwierdził, że organ administracji nie wykazał w sposób należyty istnienia tajemnicy przedsiębiorcy w odniesieniu do żądanej informacji publicznej, ograniczając się do przytoczenia stanowiska Poczty Polskiej i nie badając samodzielnie spełnienia przesłanek. Ponadto, NSA uznał, że przepis art. 44 Prawa pocztowego, na który powoływał się organ, nie miał zastosowania w tej sprawie, ponieważ dokumenty zostały przekazane na podstawie ustawy o doręczeniach elektronicznych, a nie Prawa pocztowego.Stan faktyczny
W.K. zwrócił się do Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) o udostępnienie projektu regulaminu świadczenia publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego i publicznej usługi hybrydowej, przedłożonego przez Pocztę Polską. Poczta Polska zastrzegła te informacje jako tajemnicę przedsiębiorstwa. Prezes UKE odmówił udostępnienia informacji, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. WSA w Warszawie uchylił decyzję Prezesa UKE, uznając, że organ nie zbadał samodzielnie przesłanek tajemnicy przedsiębiorcy i że Poczta Polska działa w modelu monopolistycznym, co wyklucza negatywny wpływ ujawnienia informacji na jej pozycję rynkową. Prezes UKE wniósł skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: starszy asystent sędziego Edyta Kuczkowska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3672/21 w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 26 sierpnia 2021 r. nr DRP.WOR.0143.15.2021.17 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3672/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W.K. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 26 sierpnia 2021 r. nr DRP.WOR.0143.15.2021.17 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1); zasądził od Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na rzecz W.K. kwotę 200 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Działając na podstawie art. 150 pkt 1 i 2 w związku z art. 54 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 2320, dalej w skrócie: "u.d.e.") Poczta Polska S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej w skrócie: "Poczta Polska") przy piśmie z dnia 9 czerwca 2021 r. znak: WZO.7.2021 przedłożyła Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej w skrócie: "organ" lub "Prezes UKE") ponowny projekt regulaminu świadczenia publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego i publicznej usługi hybrydowej (dalej w skrócie: "projekt regulaminu"). Przedkładając ponownie projekt regulaminu, Poczta Polska poinformowała, że aktualna treść projektu zawiera zmiany względem projektu regulaminu przedłożonego przez Pocztę Polską przy piśmie z dnia 30 kwietnia 2021 r. znak: WZO.4.2021, w zakresie wynikającym z decyzji Prezesa UKE z dnia 31 maja 2021 r. znak: DRP.WOR.7120.2.2021.9.
Jednocześnie w w/w piśmie z dnia 9 czerwca 2021 r. Poczta Polska, na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1041, dalej w skrócie: "p.p."), zastrzegła, że wszystkie informacje zawarte w niniejszym piśmie oraz w załącznikach do pisma spełniają przesłanki określone w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1913, dalej w skrócie: "u.z.n.k.") do objęcia ich tajemnicą przedsiębiorstwa, tj. posiadają wartość gospodarczą, nie zostały ujawnione do publicznej wiadomości oraz podjęto wobec nich niezbędne działania w celu zachowania ich poufności.
Wnioskiem z dnia 16 czerwca 2021 r. W.K., działając na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm., dalej w skrócie: "u.d.i.p."), zwrócił się do Prezesa UKE o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii (skanów) przedłożonego przez Pocztę Polską projektu regulaminu.
W związku z wpłynięciem w/w wniosku o udostępnienie informacji publicznej, organ pismem z dnia 30 czerwca 2021 r. zwrócił się do Poczty Polskiej o ustalenie zakresu tajemnicy przedsiębiorstwa w przekazanych przez nią dokumentach, tj. piśmie z dnia 9 czerwca 2021 r. oraz dołączonych do niego załącznikach.
W odpowiedzi Poczta Polska w piśmie z dnia 19 lipca 2021 r. poinformowała, że podtrzymuje stanowisko przekazane w piśmie z dnia 9 czerwca 2021 r., tj. że wszystkie informacje zawarte w tym piśmie oraz załącznikach spełniają przesłanki określone w art. 11 ust. 2 u.z.n.k. i zostały objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. Dodatkowo ponownie przedstawiła obszerną argumentację mającą wykazać powyższe twierdzenie.
Decyzją z dnia 26 sierpnia 2021 r. nr DRP.WOR.0143.15.2021.17 Prezes UKE odmówił udostępnienia żądanej przez W.K. informacji publicznej w postaci projektu regulaminu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, przy czym ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Organ przyjął, iż objęte wnioskiem informacje zostały złożone przez Pocztę Polską w ramach realizacji ustawowych obowiązków nałożonych na operatora wyznaczonego, o których mowa w art. 150 u.d.e., w związku z czym znalazły się w posiadaniu Prezesa UKE w wyniku realizacji przez operatora wyznaczonego zadań przewidzianych w przepisach u.d.e. i jako takie odnoszą się do Prezesa UKE jako organu władzy publicznej oraz służą do realizacji powierzonych mu zadań. Stwierdzić zatem należy, iż objęte wnioskiem informacje stanowią informację publiczną i powinny zostać udostępnione, chyba że spełnione zostaną przesłanki ograniczenia prawa do informacji publicznej, o których mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie należało zbadać kwestię tajemnicy przedsiębiorcy. Podkreślił, iż tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 zd. 1 u.d.i.p., można oceniać przez pryzmat tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.z.n.k. Zgodnie z tym przepisem tajemnicą przedsiębiorstwa są informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności. Prezes UKE stwierdził, że w piśmie z dnia 19 lipca 2021 r. Poczta Polska poinformowała organ, że wszystkie informacje zawarte w piśmie z dnia 9 czerwca 2021 r. oraz załącznikach: 1) posiadają wartość gospodarczą o charakterze strategiczno-handlowym, ponieważ są elementami strategii działalności przedsiębiorstwa, wynikają z przyjętych przez Pocztę Polską kierunków strategicznych rozwoju poszczególnych usług publicznych oraz wpływają na strategię sprzedaży usług publicznych. Ujawnienie w jakiejkolwiek formie informacji przekazanych przez Pocztę Polską dotyczących projektu regulaminu i uzasadnienia do projektu regulaminu, które zostały objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, doprowadzi do sytuacji, w której podmioty trzecie (zwłaszcza konkurencyjne w stosunku do Poczty Polskiej) poznają, z wyprzedzeniem w stosunku do innych podmiotów, jakie zasady świadczenia usług przewiduje Poczta Polska oraz jakie ceny będą obowiązywały dla poszczególnych usług, zyskując w ten sposób nieuprawnioną przewagę konkurencyjną w szczególności w obszarze nowo budowanych usług zaufania, co może umożliwić podmiotom konkurencyjnym zbudowanie oferty nowych produktów oraz zyskując w ten sposób korzyści osiągnięte w sposób wykraczający poza zasady uczciwej konkurencji. Organ wskazał ponadto, iż nieujawnione informacje obejmują również informacje organizacyjne, handlowe, techniczne oraz autorskie know-how dotyczące świadczonych przez operatora usług, jak i ich interpretację, a więc niewątpliwie są to informacje posiadające wartość gospodarczą, mające strategiczne znaczenie dla prowadzonej przez Pocztę Polską działalności.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi W.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 11 ust. 2 u.z.n.k., polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że żądane przez skarżącego informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa Poczty Polskiej, podczas gdy informacje te nie mają wartości gospodarczej i nie mogą negatywnie wpłynąć na sytuację Poczty Polskiej, a zatem nie mogą stanowić tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu powołanych przepisów. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a."), poprzez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez pominięcie okoliczności, że projekt regulaminu świadczenia publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego i publicznej usługi hybrydowej został przez Pocztę Polską cofnięty i zastąpiony innymi projektami oraz przyjęcie, że cała treść projektu regulaminu stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa, co doprowadziło do utajnienia także tych elementów regulaminu, które zawierają dane w sposób oczywisty jawne i publicznie dostępne, jak również poprzez brak wszechstronnej oceny i analizy treści informacji publicznej będącej w posiadaniu Prezesa UKE, w szczególności mając na uwadze fakt, że część nieujawnionych przez organ informacji, tj. w szczególności projekt regulaminu świadczenia publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego i publicznej usługi hybrydowej, o którym mowa w art. 54 u.d.e., ze swojej istoty nie może być objęty tajemnicą przedsiębiorstwa Poczty Polskiej, ponieważ dokument ten winna cechować jawność nie tylko na etapie jego stosowania, ale również na etapie postępowania w sprawie jego formalnej akceptacji przez Prezesa UKE. Skarżący podkreślił, że Poczta Polska działa w modelu monopolistycznym, będąc jedynym podmiotem uprawnionym do realizacji obu usług będących przedmiotem projektu regulaminu, a zatem ujawnienie żądanych informacji nie może negatywnie wpłynąć na jej sytuację.
W odpowiedzi na skargę Prezes UKE wniósł o jej oddalanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. W obecnym stanie prawnym tajemnicę przedsiębiorcy określa się na użytek ograniczenia dostępu do informacji publicznej, przez odesłanie do art. 11 ust. 2 u.z.n.k. Kwestią zasadniczą dla ustalenia prawidłowości rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy zakres żądanej przez skarżącego informacji zalicza się do tzw. tajemnicy przedsiębiorcy. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że organ rozpoznający wniosek o udostępnienie informacji publicznej winien ocenić, czy istnieją przesłanki zarówno formalne, jak i materialne, dla uznania, że dana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorcy i czy możliwe jest zastosowanie art. 11 ust. 2 u.z.n.k. do odmowy jej udostępnienia. W omawianym przypadku nie jest decydująca wyłącznie subiektywna wola przedsiębiorcy co do nadania danej informacji publicznej klauzuli poufności oraz uznanie jej za mającą walor tajemnicy, a w konsekwencji sprzeciwianie się przez przedsiębiorcę udostępnieniu tej informacji. W takiej sytuacji organ musi szczegółowo określić, biorąc pod uwagę podstawy ochrony danych i tajemnicy przedsiębiorcy, z czego wywodzi daną przesłankę i w czym znajduje ona uzasadnienie (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2112/13; I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016, s. 119 i powołane tam orzecznictwo). Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko skarżącego, że organ zaniechał dokonania własnej i wyczerpującej oceny charakteru żądanej informacji publicznej, ograniczając się wyłącznie do przytoczenia stanowiska Poczty Polskiej w tym zakresie i nie badając samodzielnie spełnienia przesłanek objęcia danej informacji tajemnicą przedsiębiorcy. Skarżący słusznie wskazuje, iż twierdzenia Prezesa UKE być może byłyby zasadne w sytuacji, w której przedstawiony projekt regulaminu dotyczyłby usług świadczonych na rynku konkurencyjnym. Tymczasem zgodnie z art. 38 ust. 1 u.d.e., podmiotem wyłącznie zobowiązanym, ale i uprawnionym, do świadczenia publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego jest operator wyznaczony, czyli Poczta Polska. Identyczna regulacja przewidziana jest w art. 45 ust. 1 u.d.e. dla publicznej usługi hybrydowej. Oznacza to, że żaden inny przedsiębiorca działający na rynku usług doręczeń elektronicznych nie ma prawnej i faktycznej możliwości świadczenia usług, dla których przedstawiony został projekt regulaminu. W konsekwencji WSA w Warszawie uznał, że w ustalonym w tej sprawie stanie faktycznym i prawnym twierdzenia Prezesa UKE o potencjalnym osłabieniu pozycji rynkowej Poczty Polskiej, czy ograniczeniu jej możliwości pozyskiwania klientów, nie znajdują uzasadnienia. Poczta Polska działa bowiem w modelu monopolistycznym będąc jedynym podmiotem uprawnionym do realizacji obu usług będących przedmiotem projektu regulaminu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zatem szczegółowo określić, biorąc pod uwagę podstawy ochrony danych i tajemnicy przedsiębiorcy, z czego wywodzi daną przesłankę i czy znajduje ona uzasadnienie w ustalonym stanie faktycznym i prawnym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiódł Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 145 § 2 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 2 i 4 u.z.n.k., poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzi inne uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy zaskarżona decyzja nie była dotknięta jakimkolwiek naruszeniem przepisów postępowania, ewentualnie nie była dotknięta naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. art. 150 pkt 1 i 2 w zw. z art. 2 pkt 7 i art. 54 u.d.e. w zw. z art. 7, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a., podczas gdy zaskarżona decyzja nie była dotknięta jakimkolwiek naruszeniem przepisów postępowania, ewentualnie nie była dotknięta naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 44 ust. 1, 2 i 3 p.p. oraz art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p., poprzez uchylenie prawidłowej decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, gdy przedsiębiorca może zastrzec informacje, dokumenty lub ich części zawierające tajemnicę przedsiębiorstwa, dostarczane na żądanie Prezesa UKE lub na podstawie przepisów tej ustawy, a zastrzeżenie uwzględnia się przy ogłaszaniu informacji lub dokumentów oraz zapewnianiu dostępu do informacji publicznej, zaś Prezes UKE dotychczas nie wydał decyzji uchylającej to zastrzeżenie;
d) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku niepoddającego się kontroli kasacyjnej, wewnętrznie sprzecznego i niejasnego, a także niespełniającego wymagań wskazanych w powyższym przepisie, również poprzez zaniechanie zwięzłego i przede wszystkim rzetelnego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron postępowania (w tym podniesionych na rozprawie) i stanowiska Poczty Polskiej, a także dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej i rzetelnej oceny prawnej, a także poprzez nierzetelne, nieprecyzyjne, niejasne i niekonsekwentne wskazania dla Prezesa UKE co do dalszego postępowania, które mogą doprowadzić do wydania przez organ administracji wadliwego rozstrzygnięcia podczas ponownego rozpatrzenia sprawy;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zw. z art. 44 ust. 1, 2 i 3 p.p., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że nie zachodzą przesłanki do odmowy udostępnienia informacji publicznej, mimo że nie została wydana decyzja o uchyleniu zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorcy, podczas gdy właściwa jest wykładnia przeciwna;
b) art. 44 ust. 1, 2 i 3 p.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) i uznanie, że przepisy te nie są istotne w sprawie, podczas gdy Prezes UKE nie wydał decyzji uchylającej zastrzeżenie przedsiębiorcy.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną W.K. wniósł o jej oddalenie. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W jego ocenie, przepisy art. 44 ust. 1, 2 i 3 p.p. w ogóle nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem stosuje się je wyłącznie do informacji dostarczanych na żądanie Prezesa UKE oraz na podstawie przepisów p.p. (art. 44 ust. 1 p.p.). Tymczasem podstawą przedłożenia projektu regulaminu był art. 150 pkt 2 w zw. z art. 54 ust. 3 u.d.e., a nie przepisy p.p. Natomiast nawet jeśli by przyjąć zastosowanie w/w przepisów w tej sprawie, to na skutek wniosku osoby trzeciej o udostępnienie informacji publicznej Prezes UKE był zobowiązany do wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia zastrzeżenia dokonanego przez Pocztę Polską.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu nr 1c skargi kasacyjnej, dotyczącego naruszenia prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 44 ust. 1, 2 i 3 p.p. oraz art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p., a także zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. i art. 44 ust. 1, 2 i 3 p.p.
Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ – wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie organu – art. 44 p.p. nie mógł znaleźć w tej sprawie zastosowania.
Zgodnie z art. 43 ust. 1 p.p., operator pocztowy jest obowiązany do corocznego przedkładania Prezesowi UKE, w terminie do dnia 31 marca, sprawozdania z działalności pocztowej w poprzednim roku. Stosownie do treści art. 43 ust. 2 p.p., w sprawozdaniu zamieszcza się informacje dotyczące: 1) sprzedaży usług pocztowych w ujęciu ilościowym i wartościowym w podziale na: a) usługi powszechne, b) usługi wchodzące w zakres usług powszechnych, c) przesyłki kurierskie, d) inne usługi pocztowe; 2) średniorocznego zatrudnienia; 3) liczby placówek pocztowych, w tym jednostek organizacyjnych agentów pocztowych; 4) liczby nadawczych skrzynek pocztowych oraz automatów do pocztowej obsługi klientów; 5) liczby i rodzajów złożonych reklamacji, w podziale na usługi, o których mowa w pkt 1, sposobu ich rozpatrzenia oraz liczby i wysokości wypłaconych odszkodowań; 6) dostępu do elementów infrastruktury pocztowej; 7) rzeczywistego obszaru wykonywanej działalności pocztowej; 8) okresu wykonywania działalności pocztowej; 9) formy prawnej przedsiębiorcy i danych teleadresowych; 10) przynależności do grupy kapitałowej. W świetle art. 43 ust. 3 p.p., do sprawozdania z działalności pocztowej należy dołączyć: 1) aktualny wykaz adresów placówek pocztowych w podziale na: a) jednostki organizacyjne operatora pocztowego i inne wyodrębnione i oznaczone przez niego miejsca, w których można zawrzeć umowę o świadczenie usługi pocztowej lub odebrać przesyłkę pocztową lub kwotę pieniężną określoną w przekazie pocztowym, b) jednostki organizacyjne agentów pocztowych; 2) cennik usług pocztowych stosowany w okresie objętym sprawozdaniem. Zgodnie z art. 43 ust. 4 p.p., Prezes UKE może nałożyć na operatora pocztowego obowiązek przedłożenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni, innych informacji niezbędnych do wykonania przepisów tej ustawy. Stosownie do treści art. 43 ust. 6 p.p., na podstawie informacji uzyskanych od operatorów pocztowych oraz podmiotów, o których mowa w ust. 5, Prezes UKE corocznie, w terminie do dnia 31 maja, przedkłada ministrowi właściwemu do spraw łączności raport o stanie rynku pocztowego za rok ubiegły łącznie z wynikami kontroli działalności pocztowej oraz publikuje go w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Prezesa UKE, zwanej dalej "stroną podmiotową BIP", z zachowaniem wymogów dotyczących ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa.
Z kolei w świetle art. 44 ust. 1 p.p., przedsiębiorca może zastrzec informacje, dokumenty lub ich części zawierające tajemnicę przedsiębiorstwa, dostarczane na żądanie Prezesa UKE lub na podstawie przepisów tej ustawy. Zgodnie z art. 44 ust. 2 p.p., Prezes UKE może uchylić zastrzeżenie, w drodze decyzji, jeżeli uzna, że dane te są niezbędne do wykonania jego zadań. Stosownie do treści art. 44 ust. 3 p.p., zastrzeżenie uwzględnia się przy ogłaszaniu informacji lub dokumentów oraz zapewnianiu dostępu do informacji publicznej.
Należy zwrócić uwagę, iż powołany art. 44 ust. 1 p.p. stanowi wyraźnie, że możliwość zastrzeżenia przez przedsiębiorcę informacji lub dokumentów zawierających tajemnicę przedsiębiorstwa dotyczy wyłącznie tych informacji lub dokumentów, które są dostarczane na żądanie Prezesa UKE lub na podstawie przepisów ustawy Prawo pocztowe. Tymczasem w niniejszej sprawie przedmiotem wniosku W.K. o udostępnienie informacji publicznej są dokumenty, które Poczta Polska przekazała Prezesowi UKE nie na podstawie przepisów p.p., tylko w oparciu o art. 150 pkt 2 w zw. z art. 54 ust. 3 u.d.e. Zgodnie bowiem z art. 54 ust. 3 u.d.e., operator wyznaczony przedkłada Prezesowi UKE projekt regulaminu świadczenia publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego i publicznej usługi hybrydowej albo projekt zmian do obowiązującego regulaminu, wraz z uzasadnieniem, co najmniej na 30 dni przed planowanym terminem ich wejścia w życie. Operator wyznaczony przedkłada Prezesowi UKE projekt pierwszego regulaminu świadczenia publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego publicznej usługi hybrydowej, o którym mowa w art. 54 ust. 3, do dnia 30 kwietnia 2021 r. (art. 150 pkt 2 u.d.e.).
Z uwagi zatem na fakt, iż przedłożony ponownie przy piśmie z dnia 9 czerwca 2021 r. przez Pocztę Polską projekt regulaminu (na skutek wcześniejszego sprzeciwu Prezesa UKE wyrażonego w formie decyzji wydanej na podstawie art. 54 ust. 4 u.d.e.) nie został dostarczony organowi na podstawie przepisów p.p., tylko na podstawie szczególnej procedury unormowanej w przepisach u.d.e., to art. 44 p.p., uprawniający do złożenia przez operatora pocztowego stosownego zastrzeżenia wynikającego z tajemnicy przedsiębiorstwa, nie miał w tej sprawie zastosowania do dostarczonego Prezesowi UKE projektu regulaminu. Z uwagi na powołaną procedurę określoną w art. 150 pkt 2 w zw. z art. 54 ust. 3 u.d.e., nie można także uznać, aby przekazany w oparciu o te przepisy organowi przez Pocztę Polską projekt regulaminu był "dostarczony na żądanie Prezesa UKE". Dodatkowo zauważyć należy, że przepis art. 44 ust. 1 p.p., stanowiący o informacjach, dokumentach lub ich częściach, zawierających tajemnicę przedsiębiorstwa i dostarczanych na żądanie Prezesa UKE odnosi się przede wszystkim do poprzedzającego go przepisu art. 43 p.p. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, operator pocztowy jest bowiem obowiązany do corocznego przedkładania Prezesowi UKE sprawozdania z działalności pocztowej w poprzednim roku, w którym to sprawozdaniu zamieszcza się konkretnie wymienione informacje (art. 43 ust. 2 i 3 p.p.). W świetle zaś art. 43 ust. 4 p.p., Prezes UKE może nałożyć na operatora pocztowego obowiązek przedłożenia także innych informacji niezbędnych do wykonania przepisów tej ustawy. Na podstawie informacji uzyskanych od operatorów pocztowych Prezes UKE przedkłada ministrowi właściwemu do spraw łączności stosowny raport o stanie rynku pocztowego i publikuje go w Biuletynie Informacji Publicznej z zachowaniem wymogów dotyczących ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa (art. 43 ust. 6 p.p.). Należy zatem uznać, iż informacje, dokumenty lub ich części zawierające tajemnicę przedsiębiorstwa, dostarczane na żądanie Prezesa UKE, o których mowa w art. 44 ust. 1 p.p., dotyczą właśnie informacji i dokumentów przekazywanych temu organowi w oparciu o art. 43 p.p.
Wprawdzie Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do kwestii braku możliwości zastosowania w tej sprawie art. 44 p.p., jednak uchybienie to nie miało wpływu na trafność rozstrzygnięcia, o czym będzie mowa poniżej.
Skoro – jak już przesądzono – art. 44 p.p. nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, to podejmując decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., a więc z powołaniem się na ograniczenie dostępu do informacji publicznej wynikające z objęcia jej tajemnicą przedsiębiorcy, Prezes UKE powinien był w sposób należyty, tj. zgodny z wymogami art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. oraz art. 7, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a., wyjaśnić przesłanki, którymi kierował się przy podjęciu tego rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że organ nie wywiązał się prawidłowo z tego obowiązku. Podkreślenia wymaga bowiem, iż aby danej informacji publicznej przypisać walor tajemnicy przedsiębiorcy, wymagane jest spełnienie przesłanki materialnej, związanej z zawartością tej informacji, jak i przesłanki formalnej, tj. podjęcie przez przedsiębiorcę stosownych działań. Tym samym uznać należy, że Prezes UKE w zaskarżonej decyzji powinien był ocenić zaistnienie w okolicznościach niniejszej sprawy podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej określonej w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., badając zarówno formalny, jak i materialny, element tajemnicy przedsiębiorcy. Tymczasem – wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej – argumentacja przedstawiona przez organ w uzasadnieniu decyzji z dnia 26 sierpnia 2021 r. sprowadza się w istocie do powołania się na informacje przekazane przez Pocztę Polską w piśmie z dnia 19 lipca 2021 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, takie uzasadnienie odmowy udostępnienia informacji publicznej nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. oraz narusza zasadę przekonywania wynikającą z treści art. 11 k.p.a., jak też zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. Zauważyć należy, że do skutecznego ograniczenia dostępu do informacji publicznej, z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy, nie wystarczy samo powołanie się na taką tajemnicę. Niezbędne jest bowiem wykazanie jej istnienia, czyli uzasadnienie i wykazanie zasadności objęcia żądanych informacji statusem tajemnicy przedsiębiorcy w konkretnych okolicznościach danej sprawy. W tym celu niezbędne jest przeanalizowanie aspektu materialnego żądanych danych w kontekście przedmiotowej tajemnicy. W uzasadnieniu decyzji należy zatem wykazać rzeczywiste istnienie tajemnicy przedsiębiorcy w stosunku do wnioskowanych przez stronę danych. Należy ponadto tak skonstruować uzasadnienie decyzji, aby możliwe było przekonanie wnioskodawcy co do słuszności rozstrzygnięcia organu. Uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy, powinno zatem zawierać jednoznaczną w swej treści argumentację, polegającą na przytoczeniu i ocenie okoliczności wskazujących na to, że informacja zasługująca na ochronę ma obiektywnie charakter informacji technicznej, technologicznej, organizacyjnej lub innej posiadającej realnie określoną wartość gospodarczą (art. 11 ust. 2 u.z.n.k.), co przeważa nad zasadą jawności i tym samym wyklucza możliwość udostępnienia takiej informacji.
Wobec powyższego uznać należy, iż WSA w Warszawie słusznie zauważył, że Prezes UKE zaniechał dokonania własnej i wyczerpującej oceny charakteru żądanej przez W.K. informacji publicznej, ograniczając się wyłącznie do przytoczenia w tym zakresie stanowiska Poczty Polskiej i nie badając samodzielnie spełnienia przesłanek objęcia tej informacji tajemnicą przedsiębiorcy. Organ nie odniósł się w ogóle do faktu, że Poczta Polska jest podmiotem wyłącznie zobowiązanym i uprawnionym do świadczenia publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego i publicznej usługi hybrydowej oraz nie rozważył wpływu tej okoliczności na potencjalną sytuację Poczty Polskiej w kontekście art. 11 ust. 2 u.z.n.k. Powyższe oznacza natomiast, że żaden inny przedsiębiorca działający na rynku usług doręczeń elektronicznych nie ma prawnej i faktycznej możliwości świadczenia usług, dla których przedstawiony został projekt regulaminu. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że w ustalonym w tej sprawie stanie faktycznym i prawnym twierdzenia Prezesa UKE o potencjalnym osłabieniu pozycji rynkowej Poczty Polskiej, czy też ograniczeniu jej możliwości pozyskiwania klientów, nie zostały należycie uzasadnione, biorąc pod uwagę, iż działa ona w modelu monopolistycznym, będąc jedynym podmiotem uprawnionym do realizacji obu usług będących przedmiotem projektu regulaminu.
Z tych względów zarzuty nr 1a i 1b skargi kasacyjnej, dotyczące naruszenia prawa procesowego, nie zasługiwały na uwzględnienie.
Chybiony okazał się także zarzut nr 1d skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa elementy uzasadnienia wyroku. Stanowi, że powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że objęło ono wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym przepisie, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd pierwszej instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Dodatkowo zauważyć należy, iż za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd meriti stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji trafności rozstrzygnięcia. W judykaturze przyjmuje się ponadto, że orzeczenie sądu pierwszej instancji uchyla się spod kontroli instancyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA z dnia: 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 986/09; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13). Przy czym tylko wówczas, gdy konstrukcja uzasadnienia nie pozwala na odtworzenie toku myślowego sądu pierwszej instancji, można mówić o skutkującym ewentualnym wzruszeniem orzeczenia uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2259/11, LEX nr 1299453). W niniejszej sprawie takich okoliczności nie dostrzeżono. Wprawdzie, jak już wyżej wskazano, WSA w Warszawie nie odniósł się do kwestii braku możliwości zastosowania w tej sprawie art. 44 p.p., jednak uchybienie to nie miało wpływu na trafność rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną na skargę kasacyjną wniosku W.K. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wyjaśnić należy, iż zwrot kosztów postępowania kasacyjnego związany ze sporządzeniem i wniesieniem odpowiedzi na skargę kasacyjną dotyczy wyłącznie przypadku, w którym tego rodzaju pismo sporządził profesjonalny pełnomocnik reprezentujący stronę. Okoliczność, że W.K. jest jednocześnie radcą prawnym nie powoduje, że należą mu się koszty zastępstwa procesowego, bowiem działa on w tej sprawie osobiście. Pismo to nie mogło zatem stanowić podstawy do zwrotu na rzecz wyżej wymienionego kosztów postępowania kasacyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło