I GZ 88/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 726/21 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia (...) grudnia 2020 r. znak (...) w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 726/21 odrzucił wniosek J.D.(dalej: skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia (...) grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy. Pismem z 26 lipca 2021 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) pełnomocnik skarżącego wniósł za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisaną wyżej decyzję z (...) grudnia 2021 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego podniósł, że jest on w realiach przedmiotowej sprawy konieczny i uzasadniony. Asumpt rzeczowego stanowi fakt, że skarżący, jak wynika z załączonego dokumentu jest analfabetą oraz osobą upośledzoną w stopniu umiarkowanym. Nadto zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi przez żonę skarżącego w dniu 20 lipca 2021 r., czego potwierdzeniem jest oświadczenie żony załączone do skargi. Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w ocenie pełnomocnika biegnie od daty zapoznania się pełnomocnika z treścią skarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że zgodnie z art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast art. 88 p.p.s.a. stanowi, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie przepis art. 87 § 1 p.p.s.a. wskazuje na termin 7 dni liczony od "czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi". Okoliczność ta jest podstawą do formułowania w orzecznictwie stanowiska, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony – w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik realnie mógł sporządzić i wnieść skargę. Sąd I instancji wyjaśnił, że w sprawie skarżący 21 grudnia 2021 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu celem sporządzenia skargi na decyzję z dnia (...) grudnia 2021 r. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2021 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 179/21 r. uwzględniono powyższy wniosek a Okręgowa Rada Adwokacka w R. wyznaczyła do prowadzenia sprawy adwokata K. P. powiadamiając pełnomocnika o tym fakcie pismem z 5 lutego 2021 r. Adwokat o ustanowieniu w jego osobie pełnomocnika z urzędu dla strony dowiedział się 10 lutego 2021 r., co wynika z ustaleń poczynionych we własnym zakresie przez Sąd I instancji w Okręgowej Radzie Adwokackiej w R. (notatka służbowa). Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą pełnomocnik wniósł 26 lipca 2021 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) argumentując, że z treścią zaskarżonej decyzji zapoznał się 20 lipca 2021 r. (w dniu doręczenia mu jej przez żonę skarżącego) i dlatego w jego ocenie dochował siedmiodniowego terminu do jego złożenia. Sąd I instancji podkreślił, że niezależnie od sposobu liczenia siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wniosek ten został przez pełnomocnika skarżącego złożony po terminie. Przyjmując, że pełnomocnik miał czas do złożenia przedmiotowego wniosku maksymalnie w terminie 30 dni od dowiedzenia się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie to termin ten upływał 12 marca 2021 r. Natomiast jeżeli przyjąć, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony – w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik realnie mógł sporządzić i wnieść skargę to termin ten upływał 19 marca 2021 r. Tym samym wniosek nadany 26 lipca 2021 r. w ocenie Sądu I instancji został złożony po terminie. Działając w imieniu skarżącego pełnomocnik wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, żądając jego uchylenia w całości oraz przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Postanowieniu zarzucono obrazę: - art. 88 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i w konsekwencji odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi przez skarżącego, podczas gdy po pierwsze wniosek został złożony w terminie 7 dni od dnia zapoznania się z treścią decyzji - vide treść oświadczenia żony skarżącego, co niewątpliwe skutkuje tym, że termin prawem przewidziany został zachowany, po drugie w żadnym z otrzymanych przez pełnomocnika dokumentów nie został wskazany zakres prawa pomocy zarówno w treści uzasadnienia c/d jej przyznania wydanego przez WSA w Warszawie - Wydział Zamiejscowy w Radomiu, jak również w treści otrzymanego zawiadomienia z Okręgowej Rady Adwokackiej w R. nie wynikało, że prawo pomocy zostało udzielone do sporządzenia skargi wręcz przeciwnie treść otrzymanych dokumentów prowadziła do konstatacji, że skarga została sporządzona co korespondowało z uzasadnieniem WSA w Warszawie - Wydział zamiejscowy w Radomiu, albowiem każdy w/w podmiot w dokumentach wskazywał na określenie "ze skargi" a nie "z wniosku" co stanowi znaczną różnicę - czego nie sposób kwestionować. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w jego uchybieniu. Pomimo, że art. 87 § 1 p.p.s.a. zastrzega, że żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, to uwzględnienia wymaga fakt, iż zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona jest zobowiązana dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W konsekwencji rację ma Sąd pierwszej instancji uznając, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do usunięcia braku formalnego skargi, jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia wniosku po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż w dzień upływu siedmiu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska autora zażalenia, z którego w istocie wynika, że ustanie przyczyny uchybienia terminu następuje wyłącznie w chwili, kiedy tak ustanowiony pełnomocnik mógł zapoznać się z treścią decyzji. Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów pozwalałoby na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 p.p.s.a. W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji postanowieniem z 11 stycznia 2021 r., przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Pismem z 5 lutego 2021 r. Okręgowa Rada Adwokacka w R. poinformowała Sąd, że w niniejszej sprawie pełnomocnikiem z urzędu skarżącego wyznaczono adw. K. P.. Ponadto Sąd ustalił, w Okręgowej Radzie Adwokackiej w R., że pełnomocnik skarżącego o wyznaczeniu dowiedział się z pisma doręczonego 10 lutego 2021 r. natomiast wniosek o przywrócenie terminu został przez niego złożony 26 lipca 2021 r. Oznacza to, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony przez pełnomocnika z uchybieniem terminu, wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza w świetle powyższego, że w sytuacji zaniedbania obowiązku niezwłocznego zaznajomienia się z aktami sprawy, pełnomocnik z urzędu nie podjął stosownych działań procesowych w terminie, biorąc pod uwagę fakt, że to na pełnomocniku ciąży obowiązek powzięcia informacji o stanie sprawy. Tymczasem pełnomocnik skarżącego dopiero 26 lipca 2021 r. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Z powyższego wynika, że pełnomocnik skarżącego uchybił terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, co powoduje, że wniosek ten został zasadnie odrzucony przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 88 p.p.s.a. Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.