VII SA/Wa 2640/21
WyrokWSA w Warszawie2022-04-05
Skład orzekający: Paweł Groński, Joanna Gierak-Podsiadły, Mirosław Montowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ regulacyjny prawidłowo umorzył postępowanie administracyjne w sprawie odmowy zawarcia umowy na dostawę wody w ramach szkód górniczych - nieodpłatnie, uznając, że brak zgody na nieodpłatność nie stanowi odmowy zawarcia umowy, a umowa została zawarta w sposób dorozumiany?Ratio decidendi
Organ regulacyjny nieprawidłowo umorzył postępowanie administracyjne, ponieważ odmowa zawarcia umowy na dostawę wody z powodu braku zgody na nieodpłatność stanowi spór, który organ jest zobowiązany rozstrzygnąć merytorycznie. Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wymaga pisemnej umowy, a dorozumiane świadczenie usług nie zwalnia z obowiązku jej zawarcia i ustalenia warunków.Stan faktyczny
Skarżąca wystąpiła do organu regulacyjnego o rozstrzygnięcie w drodze decyzji zawarcia umowy na dostawę wody przez GPK "poprzez dostawę wody w ramach szkód górniczych - nieodpłatnie". GPK wyjaśniło, że szkoda górnicza została naprawiona, a nieodpłatne dostarczanie wody nie jest możliwe. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając, że GPK nie odmówiło zawarcia umowy, a jedynie nie zgodziło się na nieodpłatność, a umowa została zawarta dorozumianie. Prezes Wód Polskich utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 27e ust. 1 u.z.z.w. poprzez umorzenie postępowania zamiast merytorycznego rozstrzygnięcia sporu o zawarcie umowy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od Prezesa Wód Polskich na rzecz S.B. kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, sędzia WSA Mirosław Montowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi S.B. na decyzję Prezesa Wód Polskich z dnia [...] września 2021 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Prezesa Wód Polskich na rzecz S.B. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Prezes") zaskarżoną decyzją z [...] września 2021 r., nr [...], na podstawie art. 27a ust. 3 pkt 3 oraz art. 27c ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2020 r., poz. 2028, zwanej dalej: "u.z.z.w."), oraz art. 104 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: "K.p.a."), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] czerwca 2021 r., znak [...], o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie odmowy zawarcia umowy na dostawę wody w ramach szkód górniczych - nieodpłatnie przez Gminne Przedsiębiorstwo Komunalne sp. z o.o. w [...] (dalej: "GPK") dla nieruchomości [...],[...].
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Prezes wskazał, że pismem z [...] listopada 2020 r. S B (dalej: "Skarżąca") wystąpiła do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (zwanego dalej "organem regulacyjnym") o rozstrzygnięcie w drodze decyzji zawarcia umowy na dostawę wody przez GPK "poprzez dostawę wody w ramach szkód górniczych - nieodpłatnie". Skarżąca wyjaśniła, że zwróciła się do GPK w [...] z wnioskiem o zawarcie umowy na dostawę wody informując, iż GPK dostarcza wodę, ale przedsiębiorstwo nie chce zawrzeć umowy w tym zakresie.
Organ regulacyjny pismem z [...] grudnia 2020 r., znak [...], zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, a kolejnym pismem z tego samego dnia wezwał GPK do złożenia wyjaśnień w sprawie oraz przesłania dokumentów mających związek ze sprawą, w tym obowiązującego regulaminu dostarczania wody i odbioru ścieków na terenie gminy [...].
Odpowiadając na wezwanie pismem z [...] grudnia 2020 r. GPK wyjaśniło, iż w wyniku eksploatacji złóż przez [...] kopalnię [...] od lat 50-tych XX doszło do naruszenia stosunków wodnych powodując powstanie szkody górniczej, tj. zaniku wody w studniach. Wskazało także, że w jego ocenie szkoda górnicza została trwale naprawiona. Podał także, że mieszkańcy wsi [...] od roku 2013 odmawiają zawarcia umowy na dostawę wody w formie pisemnej, a jednocześnie mają zawarte pisemne umowy na odbiór ścieków. Według GPK umowa na dostawę wody może być zawarta w sposób dorozumiany, natomiast w świetle obowiązujących przepisów nie ma możliwości nieodpłatnego dostarczania wody, a zwolnienie opłat części odbiorców, tj. mieszkańców jednej miejscowości, doprowadziłoby do sytuacji, w której koszty ich obsługi ponosiliby pozostali odbiorcy usług.
Organ regulacyjny decyzją z [...] czerwca 2021 r. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie dotyczącej odmowy zawarcia umowy na dostawę wody w ramach szkód górniczych - nieodpłatnie przez GPK dla nieruchomości [...],[...].
Uzasadniając swoją decyzję stwierdził, że przedsiębiorstwo nie odmówiło zawarcia umowy z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci, a jedynie nie zgodziło się na jej zawarcie na warunkach zaproponowanych przez odbiorcę, tj. na nieodpłatne dostarczanie wody. Organ dodał ponadto, że decyzja, do wydania której uprawniony jest organ regulacyjny, może jedynie nakazać zawarcie umowy, ale nie może określać jej warunków, które powinny zostać wynegocjowane przez strony lub określone przez właściwy sąd.
Skarżąca od powyższej decyzji złożyła odwołanie.
Prezes utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją wskazując w uzasadnieniu, że z art. 27e ust. 1 u.z.z.w., wynika, iż podstawą rozstrzygnięcia sporu przez organ regulacyjny jest odmowa zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. W niniejszej sprawie ocena organu rozstrzygającego spór powinna zatem dotyczyć wyłącznie sytuacji, w których przedsiębiorstwo nie wyraża zgody, czy też nie podejmuje czynności zmierzających do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę, tj. odmawia zawarcia umowy. Przesłanką do wydania decyzji jest zatem odmowa zawarcia umowy przez przedsiębiorstwo pomimo starań odbiorcy zmierzających do jej zawarcia.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że odbiorcy usług dostarczania wody w miejscowości [...], w stosunku do których w przeszłości orzeczono obowiązek dostawy wody w ramach rekompensaty szkód górniczych, są odbiorcami usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę realizowanych przez GPK. Spór w niniejszej sprawie dotyczy jedynie kwestii odpłatności usług. Mieszkańcy wsi [...], w tym Skarżąca, stoją na stanowisku, że do chwili obecnej oraz w przyszłości przysługuje im nieodpłatne korzystanie z usług przedsiębiorstwa w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie pomimo braku zawarcia w formie pisemnej umowy na dostawę wody należy przyjąć, że przedmiotowe umowy zostały zawarte w sposób dorozumiany, tj. per facta concludentia, co oznacza, że strony stosunku prawnego, a w tym przypadku przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne oraz zainteresowany odbiorca usług mogą wyrazić wolę zawarcia umowy o dostarczanie wody w dowolnej formie, w tym także przez czynności dorozumiane. W niniejszej sprawie poprzez czynności dorozumiane należy rozumieć ze strony przedsiębiorstwa dostarczanie wody do odbiorców usług, zaś w przypadku mieszkańców - odbiór wody dostarczonej przez przedsiębiorstwo. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że szkoda górnicza została naprawiona przez wybudowanie we wsi [...] wodociągu do którego zostali podłączeni wszyscy mieszkańcy wsi. Woda do chwili obecnej jest dostarczana do mieszkańców wsi [...] przez GPK, które na podstawie odczytów wodomierzy GPK wystawia faktury VAT za pobraną wodę. W 2013 roku mieszkańcy wsi [...] bezskutecznie wzywani byli przez GPK do zawarcia umów na dostawę wody. Organ podał, że w 1982 r. ZG [...] w [...] oddały do eksploatacji sieć wodociągową we wsi [...] i pomimo naprawienia szkody, zgodnie z art. 64 dekretu z dnia 6 maja 1953 r. - Prawo górnicze, [...] S.A. nadal dostarczał nieodpłatnie wodę dla wsi [...] - okoliczność ta nie może jednakże stanowić podstawy do uznania, że dostawy wody dla mieszkańców [...] powinny być prowadzone nieodpłatnie. Jedynie od dobrej woli [...] zależało nieodpłatne dostarczanie wody już po naprawieniu szkód górniczych.
Uznając, iż GPK zawarło umowę na dostarczanie wody w sposób dorozumiany, a także uwzględniając, że brak jest podstaw do stwierdzenia, aby przedsiębiorstwo odmawiało zawarcia umowy w formie pisemnej, Prezes stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania przez organ regulacyjny. Prezes zaznaczył, iż GPK nie odmówiło zawarcia umowy ze Skarżącą, a brak zgody na nieodpłatne dostarczanie wody nie może świadczyć o braku woli lub chęci GPK do zawarcia umowy w formie pisemnej, zaś przedmiot sprawy nie podlega rozpoznaniu przez organ regulacyjny w przyczyn przedmiotowych.
Skarżąca na powyższą decyzję złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie w całości.
Zaskarżonej decyzji, zarzuciła naruszenie art. 27e ust. 1 pkt. 1 u.z.z.w., które to naruszenie polegało na umorzeniu postępowania dotyczącego zawarcia umowy o dostawę wody, w sytuacji gdy wskazany przepis nakazuje organowi regulacyjnemu merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy o zawarcie umowy o zaopatrzenie w wodę, gdy wystąpi o to zainteresowany konsument. Skarżąca podniosła, że od 2012 r. występuje o zawarcie takiej umowy, a dostawca wody konsekwentnie odmawia zawarcia takiej umowy. Skoro zaś powstał spór w tym zakresie to - zgodnie z ww. przepisem - organ regulujący kwestię dostaw wody powinien wydać decyzję w tej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Prezes wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z [...] marca 2022 r. GPK wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu swojego stanowiska GPK podniosło, że żądanie Skarżącej do zawarcia nieodpłatnej umowy na dostawę wody nie znajduje podstawy prawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022 r., poz. 239, dalej: "p.p.s.a").
W niniejszej sprawie istotą sporu pozostaje kwestia, czy organ zasadnie umorzył postępowanie administracyjne z przyczyn przedmiotowych.
Zgodnie z treścią art. 105 § 1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (§ 2 art. 105 K.p.a.).
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 K.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z kilku różnych przyczyn - podmiotowych lub przedmiotowych. Wystąpienie przesłanki o charakterze podmiotowym lub przesłanki o charakterze przedmiotowym zamyka dopuszczalność rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Przesłanki te mają charakter samoistny, co oznacza, że wystąpienie którejkolwiek z nich skutkuje bezprzedmiotowością postępowania.
Przesłanka przedmiotowa wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie jest spełniona, jeżeli postępowanie w sprawie zostało wszczęte przez organ administracji, mimo że przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
W niniejszej sprawie podstawą uznania przez organ podstawy do umorzenia postępowania było uznanie, iż GPK nie odmówiło zawarcia umowy ze Skarżącą, a jedynie nie zgodziło się na jej zawarcie na zaproponowanych warunkach, tj. na nieodpłatne dostarczanie wody. Ponadto organ uznał, że w niniejszej sprawie umowa w zakresie dostarczania wody została zawarta w sposób dorozumiany, dlatego też nie ma konieczności zawierać jej w formie pisemnej.
Wskazać należy, że ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków określa m.in. zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ścieków, w tym:
1) zasady:
a) działalności przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych,
b) tworzenia warunków do zapewnienia ciągłości dostaw i odpowiedniej jakości wody oraz niezawodnego odprowadzania i oczyszczania ścieków,
c) ochrony interesów odbiorców usług, z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska i optymalizacji kosztów;
2) wymagania dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi;
3) tryb zatwierdzania taryf oraz organ regulacyjny i jego zadania.
Wedle art. 3 ust. 1 u.z.z.w. zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest przy tym zadaniem własnym gminy.
Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 6 ust. 1 u.z.z.w. dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług.
Zaznaczyć należy, że w pierwotnym brzmieniu art. 6 ust. 1 u.z.z.w. stanowił, że dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Dopiero art. 1 pkt 5 lit. a ustawy zmieniającej z 2005 r. dokonał zmiany w art. 6 ust. 1 u.z.z.w. przez doprecyzowanie, że umowa ta powinna być zawarta w formie pisemnej (nowelizacja weszła w życie z 17 sierpnia 2005 r.).
Także treść art. 2 ust. 3 u.z.z.w. odnosi się do pisemnego charakteru umowy. Stosownie do tego przepisu, użyte w ustawie określenie "odbiorca usługi" (którym w niniejszej sprawie z całą pewnością jest Skarżąca) oznacza każdego, kto korzysta z usług wodociągowo-kanalizacyjnych z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na podstawie pisemnej umowy z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym.
Z powyższego wynika, że właściciel nieruchomości, który korzysta z usług wodociągowo-kanalizacyjnych powinien zawrzeć na te usługi umowę pisemną z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Aktualne brzmienie art. 6 ust. 1 u.z.z.w. jednoznacznie bowiem stanowi, że "dostarczanie wody" winno odbywać się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, a odbiorcą usług. Dlatego też w przypadku, gdy z odbiorcą usług nie została zawarta umowa pisemna w zakresie usług wodociągowo-kanalizacyjnych, a dotychczas dostarczanie do niego tych usług następowało przez czynności dorozumiane, ma on podstawę do żądania od przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego unormowania tej kwestii zgodnie z treścią ww. art. 6 u.z.z.w. Wedle ust. 3 tego przepisu umowa ta powinna zawierać w szczególności postanowienia dotyczące: ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia; sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń; praw i obowiązków stron umowy; warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług; procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych; ustaleń zawartych w zezwoleniu, o których mowa w art. 18; okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. Postanowienia, o których mowa w art. 6 ust. 3 u.z.z.w. nie mogą być bowiem przyjęte w sposób dorozumiany.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że należąca do Skarżącej nieruchomość od kilkunastu lat jest przyłączona do sieci wodociągowej, jak również, że Skarżąca nie zawarła z GPK pisemnej umowy na zaopatrzenie w wodę. Do tej pory dostarczenia do niej usług w tym zakresie następowało w sposób dorozumiany. Tym samym, mając na względzie treść ww. przepisów, miała ona prawo do zwrócenia do GPK o unormowanie tej kwestii w formie pisemnej i ustalenia postanowień zawartych w art. 6 ust. 3 u.z.z.w., tj. m.in. sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń.
Zwrócić należy uwagę, że ustawodawca uregulował procedurę i zasady rozstrzygania spraw spornych pomiędzy odbiorcą usług, a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym.
Stosownie do treści art. 27a ust. 3 pkt 3 u.z.z.w. do zadań organu regulacyjnego należy rozstrzyganie sporów między przedsiębiorstwami wodociągowo-kanalizacyjnymi, a odbiorcami usług. Organem regulacyjnym jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (art. 27a ust.1 u.z.z.w.).
Zgodnie z art. 27e ust. 1 u.z.z.w. w sprawach spornych dotyczących:
1) odmowy zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne,
2) odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego, lub odmowy przyłączenia do sieci nieruchomości osobie ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci
- na wniosek strony rozstrzyga organ regulacyjny w drodze decyzji.
Katalog możliwych rozstrzygnięć przewidziano w art. 27e ust. 2 u.z.z.w. zgodnie z którym rozstrzygnięcie organu regulacyjnego, o którym mowa w ust. 1, może polegać na nakazaniu przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu:
1) zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków;
2) przywrócenia dostawy wody;
3) otwarcia przyłącza kanalizacyjnego;
4) przyłączenia do sieci.
Z treści ww. przepisu wynika, że w przypadku wystąpienia sporu w sprawach w zakresie wskazanym w tym przepisie, organ regulacyjny jest właściwy i zobligowany do jego rozstrzygnięcia. Przepis art. 27e ust. 1 pkt 1 u.z.z.w. w swej treści zawiera bowiem sformułowanie, że w sprawach spornych "rozstrzyga organ regulacyjny w drodze decyzji" dlatego też organ w tym zakresie winien wydać rozstrzygniecie merytoryczne - w drodze decyzji administracyjnej odnieść się do kwestii związanych z odmową zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę. Tym samym organ regulacyjny, na podstawie art. 27e u.z.z.w., ma prawem przewidziany obowiązek wydania decyzji merytorycznej (a nie formalnej o umorzeniu postępowania), jeżeli ziści się warunek tam przewidziany (spór co do odmowy zawarcia umowy). Dlatego też okoliczność, że Skarżąca jak i GPK mają inne oczekiwania co do treści umowy, jak również, iż obecnie dostarczenia do niej usług w tym zakresie następowało w sposób dorozumiany, nie może stanowić podstawy do umorzenia postępowania, w zakresie zasadności odmowy zawarcia umowy w formie pisemnej.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że powyższa okoliczność nie może skutkować obowiązkiem wydania decyzji zgodnie z żądaniem Skarżącej (tj. o obowiązku zawarcia umowy na zasadzie nieodpłatnego dostarczania wody). Sąd w pełni podziela stanowisko zawarte w wyroku WSA we Wrocławiu z 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wr 724/18, zgodnie z którym: "(...) źródłem ewentualnego żądania dostarczania nieodpłatnie wody miejscowości [...] jest wystąpienie szkód górniczych i w takim przypadku stroną zobowiązaną do usunięcia szkody będzie przedsiębiorstwo górnicze, a nie wodno-kanalizacyjne". Pamiętać również należy, że od decyzji, o której mowa w art. 27e ust. 1 u.z.z.w. służy odwołanie do Sądu Okręgowego w [...]- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Postępowanie w sprawie odwołania od decyzji toczy się na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1575 i 1578) o postępowaniu w sprawach z zakresu regulacji rynku wodno-kanalizacyjnego (por. art. 27f u.z.z.w.).
Zaznaczyć przy tym należy, że wybudowanie sieci wodociągowo-kanalizacyjnej i podłączenie do niej nieruchomości powoduje obowiązek uiszczania opłat za dostarczaną wodę, ponieważ nie można przyjąć, że obowiązek ten stanowi szkodę (por. wyrok SN z 4 listopada 1994 r., sygn. akt III ARN 56/94). Urządzeniem zapewniającym trwałe zaopatrzenie ludności w wodę, o jakim mowa w art. 64 ust. 1 dekretu z dnia 6 maja 1953 r. - Prawo górnicze (Dz. U. z 1978 r. Nr 4, poz. 12 ze zm.), jest między innymi podłączenie danej nieruchomości do sieci wodociągowej. Jeśli podłączenie takie zostało już wykonane, poszkodowanemu nie przysługuje roszczenie w związku z ponoszeniem opłaty za wodę (por. wyrok NSA z 5 września 1991 r., sygn. akt SA/Ka 566/91).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie stwierdzić należy, że GPK odmawia zawarcia umowy na dostawę wody. Za odmowę taką należy bowiem uznać zarówno sytuację, w której przedsiębiorstwo w ogóle nie jest skłonne do zawarcia jakiejkolwiek umowy, jak również sytuację, gdy widząc co do zasady taką możliwość, wskazuje, że nie zawrze umowy z uwagi na rozbieżne oczekiwanie strony co do jej treści. W niniejszej sprawie taka sytuacja wystąpiła, bowiem Skarżąca pismem z [...] października 2020 r. zwróciła się do GPK z wnioskiem o zawarcie umowy na dostawę wody. Organ umowy tej nie zawarł, gdyż nie zgodził się ze Skarżącą co do kwestii odpłatności za przedmiotową usługę.
Zdaniem Sądu nie jest trafne stwierdzenie Prezesa, że organ regulacyjny nie rozstrzyga sporu w zakresie warunków świadczenia usługi dostarczania wody przez przedsiębiorstwo. Owszem, organ regulacyjny nie jest powołany do rozwiązywania sporów tego rodzaju i przesądzenia, czy umowa ma zostać zawarta na takich, a nie innych warunkach. Twierdzenie jednak, że badając sprawę sporu o zawarcie umowy organ może całkowicie abstrahować od warunków wskazywanych przez przedsiębiorstwo, czyniłoby całkowicie nieskutecznym zakres sprawy przewidziany do rozstrzygnięcia w art. 27e u.z.z.w. Nie taki był natomiast cel tej regulacji. Spór o zawarcie umowy zawsze powstaje w kontekście zarówno możliwości jej zawarcia, jak i warunków umownych na zasadzie których ma się toczyć. Twierdzenie więc, że regulator nie ma kompetencji wszędzie tam, gdzie pojawia się jakikolwiek element analizy warunków umownych, jest twierdzeniem błędnym. Podkreślić również należy, że rozstrzygnięcie organu regulacyjnego podlega kontroli Sądu Okręgowego w [...] Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który zachowuje pełne spektrum uprawnień przypisanych dla sądu powszechnego. Uwzględnianie i rozważanie kwestii warunków umownych jako powodów odmowy zwarcia umowy jest więc immanentnie wpisane w istotę orzekania organu regulacyjnego.
W konsekwencji, uznać należy, że organy bezzasadnie umorzyły postępowanie w sprawie odmowy zawarcia umowy na dostawę wody. Stanowiło to naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego (art. 27e ust. 1 pkt 1 u.z.z.w.) jak i procesowego (art. 105 § 1 k.p.a.). Ponownie rozpatrując sprawę organy powinny mieć na uwadze, że na podstawie art. 27e u.z.z.w. winny wydać decyzję merytoryczną, a nie formalną (decyzję o umorzeniu postępowania), jak również że w przypadku świadczenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne usług przez czynności dorozumiane, odbiorca usług ma prawo do żądania od przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego unormowania tej kwestii zgodnie z treścią ww. art. 6 u.z.z.w., tj. przez zawarcie umowy pisemnej.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 27e ust. 1 pkt 1 u.z.z.w. oraz art. 105 § 1 K.p.a. orzekł jak sentencji (pkt 1 sentencji). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji). Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 300 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło