II GZ 77/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 1086/21 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi W. S. na uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty za aplikację radcowską postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, postanowieniem z 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 1086/21, odrzucił wniosek W. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. z [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty za aplikację radcowską. Sąd stwierdził, że skarżący złożył kolejny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. z [...]. Poprzedni wniosek skarżący wniósł wraz ze skargą 27 sierpnia 2021 r. Wniosek ten został odrzucony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z 9 grudnia 2021 r., jako niedopuszczalny, z uwagi na to, że dotyczył on skargi na uchwałę organu pierwszej instancji, a więc w świetle przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako: "p.p.s.a."), niedopuszczalnej. Następnie Sąd wskazał, że postanowienie z 9 grudnia 2021 r. stało się prawomocne z dniem 23 grudnia 2021 r. Wobec tego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. z [...] została już prawomocnie rozstrzygnięta i zakończona. Skarżący 23 grudnia 2021 r. wniósł do WSA w Szczecinie kolejny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. z [...], do którego załączył skargę na powyższą uchwałę. W ocenie Sądu, ponowny wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi był niedopuszczalny. Kwestia uchybienia terminowi do wniesienia skargi na uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. z [...] i możliwości jego przywrócenia, w świetle stanu faktycznego sprawy, została już bowiem ostatecznie i prawomocnie załatwiona postanowieniem z 9 grudnia 2021 r. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: * Przepisów prawa materialnego: * art. 45 Konstytucji RP, poprzez pozbawienie go prawa do osądu sprawy i uniemożliwienie mu tym obrony własnych praw przed sądem, po tym jak obie instancje korporacji radcowskiej za przyzwoleniem sądu stworzyły skuteczny mechanizm pozbawiania go tego prawa. * Przepisów procedury mających wpływ na rozstrzygnięcie, tj.: * naruszenie art. 112 w związku z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; dalej jako: "k.p.a."), poprzez odrzucenie w pełni zasadnego, wniosku o przywrócenie terminu i doprowadzenie tym do sytuacji, w której błędne naruszające zasadę informowania pouczenie zaszkodziło stronie, która do niego się zastosowała i pozbawienie ją tym prawa do obrony własnych praw; * naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie i odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu pomimo tego, że pozostająca bez winy strona wnosząca o przywrócenie dochowała terminu. To błędnie pouczający organ administracyjny jest wyłącznie winny uchybieniu terminowi; * naruszenie art. 88 p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie i odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu pomimo tego, że wniosek ten nie był ani spóźniony, ani z mocy ustawy niedopuszczalny. Mając na uwadze postawione zarzuty skarżący wniósł o "(...) uchylenie skarżonego postanowienia, chyba, że doszłoby do wcześniejszej zmiany postanowienia przez WSA w Szczecinie w trybie samokontroli." Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 1086/21 o odrzuceniu wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżącego w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty za aplikację radcowską. Z powyższego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny oceniał wyłącznie orzeczenie Sądu pierwszej instancji w zakresie dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Należy bowiem zwrócić uwagę, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. z [...] był już rozpoznawany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (sygn. akt II SA/Sz 1086/21), który rozstrzygnął o nim postanowieniem z 9 grudnia 2021 r. Skarżący nie wniósł zażalenia na to postanowienie. W związku z tym, postanowienie z 9 grudnia 2021 r. stało się prawomocne z dniem 23 grudnia 2021 r. Wymaga podkreślenia, że we wspomnianym postanowieniu Sąd uznał wniosek za niedopuszczalny, ponieważ dotyczył on przywrócenia terminu do wniesienia skargi na uchwałę organu pierwszej instancji, a więc przedwczesnej i w konsekwencji niedopuszczalnej. Sąd pierwszej instancji, rozpoznając kolejny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. z [...], uznał, że kwestia ta została ostatecznie i prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem z 9 grudnia 2021 r., a to oznacza, że wniosek z 23 grudnia 2021 r. jest niedopuszczalny. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., prawomocne orzeczenia wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Prawomocne osądzenie sprawy oznacza, że była już ona przedmiotem rozpoznania przed sądem administracyjnym, a postępowanie zakończyło się orzeczeniem wywierającym ten skutek, że sprawa stała się osądzoną. W konsekwencji nie może być przedmiotem ponownego postępowania sądowego, toczącego się w tej samej sprawie. Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym nie wszczyna postępowania "w sprawie", jest to kwestia incydentalna, która jest rozstrzygana w ramach postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że odmiennie została uregulowana kwestia wzruszalności postanowień. Stosownie do art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu nie kończy postępowania w sprawie, a więc art. 165 p.p.s.a. może stanowić podstawę jego wzruszenia. Sąd pierwszej instancji nie rozważył i nie ocenił ponownego wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z uwzględnieniem regulacji zawartej w powołanym przepisie. To uchybienie Sądu nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Analiza wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, złożonego razem z nią (k-7 akt sądowych) oraz kolejnego wniosku, datowanego na 23 grudnia 2021 r. (k-62 akt sądowych), prowadzi do wniosku, że ich treść jest identyczna. Wobec tego nie można przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka zmiany lub uchylenia prawomocnego postanowienia rozstrzygającego kwestię przywrócenia terminu do wniesienia skargi, określona w art. 165 p.p.s.a. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., oddalił zażalenie.