II SAB/Ol 20/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 sierpnia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w udostępnieniu informacji publicznej 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu R. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W dniu 7 kwietnia 2020 r. R. S. (dalej jako: "skarżący") wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego (dalej jako: "organ") w udostępnieniu informacji publicznej. Podał, że wnioskiem z 5 marca 2020 r. (data nadania) zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego o udostępnienie kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2019, zarejestrowanych w rep. C pod symbolem 028, z zaznaczeniem, że żądane informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD. Wskazał, że pismem z 25 marca 2020 r. organ poinformował go, że w żądanej kategorii wydano dwa wyroki z czego jeden jest opublikowany na portalu orzeczeń, a drugi w dniu 24 marca 2020 r. wysłano do publikacji na portalu orzeczeń. Skarżący zarzucił, że organ nie dostosował się do art. 14 ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż nie udostępnił informacji zgodnie z wnioskiem, w związku z tym pozostaje w zwłoce. Wniósł o zobowiązanie organu do udostepnienia informacji i nałożenie na organ grzywny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Potwierdził, że udzielił skarżącemu wskazanej odpowiedzi, w której podał sygnatury objętych wnioskiem spraw. Wyroki we wskazanych sprawach w postaci zanonimizowanej są ogólnie dostępne wraz z uzasadnieniami na Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego (http://orzeczenia.ketrzyn.sr.gov.pl/) oraz Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych (https://orzeczenia.ms.qov.pl/). Dostęp do nich nie jest w żaden sposób limitowany oraz umożliwia sporządzenie wydruków i kopii. Organ wskazał, że w sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 11 ustawy o dostępie do informacji publicznej, uprawniająca do odesłania do publikatora. Wprawdzie udzielona odpowiedź nie zawierała informacji o dokładnym internetowym adresie publikatora (wskutek niedokładności), jednak do odszukania wskazanych portali wystarczające jest wpisanie takiego hasła w dowolnej ogólnie dostępnej przeglądarce internetowej. Uzyskanie dostępu umożliwia także wpisanie w ogólnodostępnej przeglądarce internetowej samej sygnatury akt sprawy, o której informacja została udzielona skarżącemu. Stąd, w ocenie organu, brak precyzyjnego wskazania adresu internetowego nie może być traktowany jako nieudzielenie informacji czy odmowa jej udzielenia i w konsekwencji oznaczać pozostawanie organu w bezczynności. Niezależnie od powyższego organ poddał pod rozwagę Sądu, czy żądana informacja spełnia kryteria informacji publicznej. Podniósł, że z wniosku nie wynika w żaden sposób, aby jej uzyskanie miało służyć jakiemukolwiek uniwersalnemu dobru powszechnemu, poza indywidualnym interesem skarżącego. Pismem procesowym z 5 sierpnia 2020 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu podtrzymał stanowisko skarżącego. Wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia skarżącemu żądanych wyroków z uzasadnieniem oraz o przyznanie radcy prawnemu zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych. Oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone przez skarżącego ani w całości, ani w części. Wywiódł, że odesłanie wnioskodawcy do informacji zamieszczonej na stronie internetowej nie może być uznane za spełnienie obowiązku udostępnienia informacji. W sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej otrzymuje wniosek o jej udzielenie, powinien jej udzielić w sposób wskazany we wniosku, a nie przez odesłanie do strony internetowej. Pełnomocnik zaznaczył, że dostęp do treści orzeczeń sądów powszechnych, przewidziany w art. 6 ust. 1 pkt 4a ustawy o dostępie do informacji publicznej, obejmuje swym zakresem także podpisy sędziów, którzy brali udział w wydaniu orzeczenia. Wyroki zamieszczane w portalu orzeczeń są udostępniane bez podpisów, zatem żądanie udostępnienia wyroków jest w pełni uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. W analizowanej sprawie skarżący domagał się informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429, dalej w skrócie: "u.d.i.p."). Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej, przewidując różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. Wniosek niewątpliwie wszczyna postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej, zakreślając krąg podmiotów tego postępowania oraz jego przedmiot. Złożenie wniosku do organu administracji (podmiotu zobowiązanego) przesądza o tym, iż w odniesieniu do tego właśnie konkretnego organu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz czy podjął stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością. W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że adresatem wniosku strona skarżąca uczyniła podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są organy władzy publicznej. Prezes sądu rejonowego jest organem sądu (art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych – t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 365) Do kompetencji prezesa sądu należy kierowanie sądem i reprezentowanie sądu na zewnątrz, z wyjątkiem spraw należących do kompetencji dyrektora sądu (art. 22 § 1 pkt 1 tej ustawy). Nie powinno też budzić wątpliwości, że wniosek dotyczył informacji publicznej. W art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzecie ustawodawca wprost wskazał, że treść orzeczeń sądów powszechnych stanowi informację publiczną. Stosownie do art. 2 ust. 1 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). W sytuacji żądania informacji wymagającej przetworzenia wnioskodawca powinien wykazać, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że informacja przetworzona obejmuje dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych zestawień, analiz, obliczeń, porównań, w tym także o charakterze statystycznym oraz ekspertyz, które połączone są z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Przetworzenie może polegać także na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów, które prowadzone są w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych i zachodzi konieczność odpowiedniego ich przygotowania na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, może być traktowana jako informacja przetworzona (por. wyroki NSA: z 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 977/11; , z 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 863/14; z 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14; z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1362/17; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1056/18, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, gdyż załatwienie wniosku skarżącego, jak wynika z wyjaśnień organu, nie wiązało się z nadmiernymi trudnościami. Wniosek skarżącego wpłynął do organu 16 marca 2020 r. Rozpatrując wniosek skarżącego organ ustalił dwa wyroki spełniające kryteria wniosku, o udostępnienie których zwrócił się skarżący. Organ poinformował skarżącego o ich sygnaturach, wskazując, że są one dostępne na portalu orzeczeń. Takie działanie, w stanie faktycznym i prawnym sprawy, było wystarczające do załatwienia wniosku skarżącego. Odpowiedź na wniosek organ przesłał skarżącemu listem poleconym 27 marca 2020 r. (k.4-5 akt administracyjnych), a więc w ustawowym terminie. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Skarżący nie neguje, że wie o jaki portal chodzi. Skarżący nie kwestionuje też, że żądane wyroki są opublikowane w miejscu wskazanym przez organ. Istotnym jest natomiast, że Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego jest to zakładka Biuletynu Informacji Publicznej Sądu Rejonowego. Także Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych jest to strona Biuletynu Informacji Publicznej. W związku z tym w sprawie miał zastosowanie art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Przepis ten stanowi, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Unormowanie to wprowadza tzw. negatywną klauzulę wnioskowego trybu udzielania informacji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 3 lipca 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wr 189/20, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że adresat wniosku zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, jeżeli została ona ujawniona w BIP lub centralnym repozytorium. Przyjmuje się, że w przypadku złożenia wniosku podmiot zobowiązany zawiadamia wnioskodawcę o ujawnieniu żądanej informacji w BIP wraz z podaniem precyzyjnego adresu internetowego, pod którym się ona znajduje (zob. G. Sibiga, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną na żądanie indywidualne, PPP 2007, nr 3, s. 18). W niniejszej sprawie organ ustalił sprawy o interesującym skarżącego zakresie, podał ich sygnatury i odesłał do publikatora. Wprawdzie nie podał skarżącemu dokładnego adresu internetowego portalu orzeczeń, do którego odesłał skarżącego, ale w sprawie nie budzi wątpliwości o jaki portal chodzi. W związku z tym braku wskazania dokładnego adresu strony internetowej nie można uznać za istotny dla rozstrzygnięcia. Z wniosku skarżącego nie wynikało też w ogóle, że zależy mu na oryginałach orzeczeń z podpisami składu orzekającego, dlatego bezprzedmiotowe są dywagacje pełnomocnika na temat braku takich podpisów na orzeczeniach udostępnianych przez Internet. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., skoro organ dokonał już upublicznienia żądanych wyroków w BIP, co wiązało się z koniecznością ich anonimizacji, zwolniony jest z obowiązku ponownego odszukiwania akt wnioskowanych spraw, ponownego anonimizowania orzeczeń, co mogłoby zostać zakwalifikowane jako informacja przetworzona i uzasadniać żądanie wykazania posiadania szczególnego interesu. W przypadku informacji udostępnionej w BIP na dysponencie tej informacji nie spoczywa też obowiązek dokonywania wydruków z Biuletynu i przesyłania ich żądającemu informacji (por. wyrok NSA z 25 września 2008 r., I OSK 416/08, LEX nr 490132). Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu rozstrzygnięto w oparciu o § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 68). Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 120 i art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.