II SA/Sz 37/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. W. i K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na decyzję Inne z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za odprowadzenie do wód – wód opadowych lub roztopowych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 9 listopada 2021 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 4, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r., poz. 624 – zwanej dalej: "u.p.w.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. - zwanej dalej: "K.p.a.") Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (zwane dalej: "organ") określił M. W. i K. S. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. (zwanej dalej: "spółką", "skarżącą") za okres od 28 stycznia do 31 grudnia 2021 r. opłatę stałą w wysokości 479 zł za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych. Zasadnicze ustalenia stanu faktycznego przedstawiają się następująco. W dniu 8 października 2021 r. organ w związku z udzielonym spółce pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 28 stycznia 2021 r., na podstawie art. 271 ust. 1 u.p.w. ustalił spółce w formie informacji rocznej za okres od 28 stycznia do 31 grudnia 2021 r. opłatę stałą w wysokości 479 zł za odprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych. Organ wskazał, że opłata została obliczona zgodnie z art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w. Wysokość jednostkowej stawki opłaty stałej została określona w § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2505 ze zm. – zwanego dalej: "rozporządzeniem RM"). Strona złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych w związku z ww. pozwoleniem wodnoprawnym. Zdaniem spółki, według pozwolenia odprowadzanie wód opadowych i roztopowych następuje do rowu ziemnego i dalej poprzez zbiornik retencyjny do K. Ł.. Według spółki, z art. 268 ust. 1 pkt 3 ppkt a u.p.w. wynika obowiązek ponoszenia opłaty za usługi wodne jedynie w zakresie odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód, nie zaś w jakikolwiek inny sposób. W związku z powyższym strona zakwestionowała zasadność naliczania opłaty w sytuacji, gdy opad atmosferyczny odprowadzany jest nie do wód, lecz do ziemi – rowu ziemnego. Strona podkreśliła, że samo istnienie ww. pozwolenia nie jest też warunkiem wystarczającym do spełnienia przesłanek w zakresie naliczenia samej opłaty. Organ nie uznał reklamacji i w decyzji z dnia 9 listopada 2021 r. określił opłatę stałą w wysokości 479 zł za odprowadzenie do wód – wód opadowych lub wód roztopowych. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, wskazał, że rów spełnia swoją funkcję w ścisłym związku z opadami atmosferycznymi. Przemawia to za uznaniem go za element otwartego systemu kanalizacji deszczowej. W sytuacji, gdy pozwolenie wodnoprawne obejmuje wykorzystanie rowu do odprowadzania zrzutów wód opadowych do odbiornika, którym są wody powierzchniowe (w tym wypadku do K. Ł.), przedmiotowy rów uznać należy za otwarty system kanalizacji deszczowej, o której mowa w art. 272 ust. 5 u.p.w., skoro umożliwia on odprowadzanie wód opadowych do K. Ł., a zatem w świetle pozwolenia wodnoprawnego jest elementem tego systemu. Organ stwierdził, że analiza wskazanego wyżej pozwolenia wodnoprawnego, z zapisem, iż końcowo wody opadowe odprowadzane są do K. Ł., wskazuje że wody te odprowadzane są do wód, a nie do ziemi. Zasadnicze znaczenie ma fakt, iż wskazane pozwolenie wodnoprawne zezwala stronie na odprowadzenie wód opadowych z określonego terenu, za pośrednictwem określonych urządzeń umożliwiających odprowadzanie tych wód do wód - w tym wypadku do kanału. Organ wskazał również, że strona korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia 28 stycznia 2021 r. nr [...] udzielonego przez organ na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do rowu ziemnego i dalej poprzez zbiornik retencyjny do K. Ł., pochodzących z jezdni, chodników, parkingów, placów manewrowych oraz dachów w obrębie ulic A., H. i W. IV odprowadzanych wylotem kanalizacyjnym [...] zlokalizowanym w skarpie rowu w obrębie działek nr [...], [...] obręb [...] K. w ilości Qsmax = 0,64886 m3/s, Qśr.rocz = 32 419,12 m3/rok, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 u.p.w. spółka obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne. Na podstawie art. 271 ust. 4 u.p.w. oraz § 6 rozporządzenia RM organ określił wysokość opłaty stałej. Jednocześnie wyjaśnił, że opłata za odprowadzenie do wód - wód opadowych lub roztopowych została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej [...] zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 295 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 0,64886 m3/s. Spółka nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu i we wniesionej skardze zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 268 ust. 1 pkt 3 lit.a w zw. z art. 271 ust. 1 i 4 u.p.w., przez ich niewłaściwe zastosowanie w okolicznościach sprawy, co doprowadziło do określenia wysokości opłaty stałej, w sytuacji, gdy z pozwolenia wodnoprawnego wynika zgoda na odprowadzanie wód opadowych do ziemi a odprowadzanie wód deszczowych do rowu ziemnego nie stanowiło usługi wodnej, w związku z czym strona skarżąca nie miała obowiązku regulowania opłaty stałej z tego tytułu, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, powodując narzucenie stronie przez organ administracji obowiązku ponoszenia opłaty stałej mocą zaskarżonej decyzji; 2) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że w niniejszym stanie faktycznym sprawy następuje odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód, w sytuacji, gdy zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, odprowadzanie wód deszczowych następuje do rowu ziemnego; 3) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w postaci art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., poprzez brak przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, zwłaszcza brak dokonania zbadania i analizy funkcjonowania rowu ziemnego, o którym mowa w pozwoleniu wodnoprawnym, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, powodując brak rozpoznania jej istoty, poprzez brak zbadania, ustalenia, czy przedmiotowy rów ziemny stanowi w ogóle urządzenie systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej; W związku z tym, spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Pismem procesowym z 9 lutego 2022 r. zwrócono się do stron postępowania, że sprawa rozpoznana może być wyłącznie w trybie rozprawy odmiejscowionej (rozprawa zdalna), chyba że któraś ze stron nie wyrazi na to zgody. Wówczas sprawa zostanie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.). Poinformowano strony o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień na piśmie oraz wniosków dowodowych. Organ wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu odmiejscowionym, lecz nie przedstawiła adresu ePUAP. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 2 marca 2022 r. skierował sprawę do rozpoznania w trybie niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym zawiadomiono strony postępowania wraz z możliwością złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy tego, czy zasadnie organ określił skarżącej spółce przedmiotową opłatę stałą z tytułu odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód. W ocenie skarżącej, według pozwolenia wodnoprawnego odprowadzenie wód deszczowych następuje do rowu ziemnego, co wskazuje że wody odprowadzane są do ziemi. Natomiast organ uznał, że zgodnie z treścią pozwolenia wodnoprawnego wody opadowe końcowo odprowadzane są do [...] Ł., co oznacza, że wody te odprowadzane są do wody, a nie do ziemi. Według Sądu w sporze tym rację należy przyznać organowi. Sąd zgadza się z organem, że spółka wody opadowe i roztopowe - z określonego w pozwoleniu wodnoprawnym terenu - finalnie odprowadza do wody za pomocą urządzeń do tego przeznaczonych. Jak wynika z akt administracyjnych, na mocy decyzji z dnia 28 stycznia 2021 r. organ udzielił spółce pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne, tj. odprowadzanie wód opadowych oraz roztopowych do rowu ziemnego i dalej poprzez zbiornik retencyjny do [...] Ł.. Wody te pochodzą z powierzchni jezdni, chodników, parkingów, placów manewrowych oraz dachów w obrębie ulic wymienionych w tymże pozwoleniu, odprowadzanych wylotem kanalizacyjnym [...], zlokalizowanym w skarpie rowu w obrębie podanych w pozwoleniu działek. Wobec powyższego, organ na podstawie art. 271 ust. 1 i ust. 4 pkt 1 u.p.w. ustalił spółce w formie informacji opłatę stałą w wysokości 479 zł. Następnie organ nie uznał wniesionej przez spółkę reklamacji i zaskarżoną decyzją ustalił spółce opłatę stałą w ww. wysokości. Mając na uwadze powyżej przedstawiony stan faktyczny, wskazać należy, że na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 3 lit.a u.p.w. wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast - ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Zgodnie z art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w., wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast - ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód. Z brzmienia art. 271 ust. 1 pkt 3 u.p.w. wynika, że organ w formie informacji rocznej ustala wysokość opłaty stałej i przekazuje ją odpowiednim podmiotom. W informacji tej organ jest zobowiązany przedstawić także sposób jej obliczenia zgodnie z wymogami wprowadzonymi przez ustawodawcę w art. 271 ust. 1 pkt 1 u.p.w. Opłata stała może być ustalona przez organ w sytuacji odprowadzania wód (opadowych lub roztopowych) do wód, które stanowią system kanalizacji deszczowej (otwartej lub zamkniętej). Zadaniem tej kanalizacji jest odprowadzenie opadów atmosferycznych. Ustawodawca nie wprowadził legalnej definicji kanalizacji deszczowej, ani kryteriów jej rozróżnienia na otwartą i zamkniętą. Jednakże Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela pogląd zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 16 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3690/19. NSA wskazał, że ustawa Prawo wodne definiuje jedynie system kanalizacji zbiorczej, odsyłając w tym zakresie do ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (art.16 pkt 59 u.p.w.). Zasadne jest więc przyjęcie, że przez systemy kanalizacji deszczowej należy rozumieć zbiór urządzeń wodnych takich jak kanały, rowy, kolektory, rury, przeznaczone do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych, pełniących przy tym funkcję przechwytywania wód deszczowych i dalszego ich doprowadzania do wód (rzeki). Wody opadowe najczęściej odprowadzane są do rowów melioracyjnych. Zgodnie z art. 16 pkt 65 lit.a u.p.w. kanały i rowy uznawane są za urządzenia wodne służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. W myśl art. 16 ust. 1 pkt 47 u.p.w., przez rowy rozumie się sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ujściu. Stosownie do art. 16 pkt 21 u.p.w., kanały są to to sztuczne koryta prowadzące wody w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna co najmniej 1,5 m przy ich ujściu lub ujęciu. Mając na uwadze powyższe rozważania, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie rów ziemny należy traktować jako pierwszy element systemu kanalizacji służącej do odprowadzania wód, a nie jako odrębne, autonomiczne urządzenie odprowadzające wody opadowe i roztopowe. Rów ten funkcjonuje jako sztuczne koryto, w którym prowadzona jest woda. Wobec powyższego nie budzi wątpliwości Sądu, że pełni on rolę jaką przypisał mu organ, tj. pozostaje w ścisłym związku z odprowadzaniem opadów atmosferycznych, co przemawia za uznaniem go za element otwartego systemu kanalizacji deszczowej. Rola, jaką pełni rów ziemny została wprost wskazana w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym spółce decyzją z dnia 28 stycznia 2021 r., które pozwala na wykorzystanie rowu ziemnego do odprowadzania wód opadowych i roztopowych pochodzących z powierzchni wskazanej w tym pozwoleniu. Z analizy treści tego pozwolenia wodnoprawnego wynika, że końcowo wody opadowe i roztopowe odprowadzane są do [...] Ł. (poprzez rów ziemny, następnie zbiornik retencyjny) co dowodzi, iż wody te odprowadzane są do wód, a nie do ziemi. Na zamianę tego zapatrywania nie wpływa okoliczność, że zachodzą takie procesy, jak retencja, parowanie, infiltracja. Istotne znaczenie ma okoliczność, że pozwolenie wodnoprawne zezwala spółce na odprowadzenie wód opadowych i roztopowych (z jezdni, chodników, parkingów, placów manewrowych oraz dachów) pochodzących z danego terenu, za pośrednictwem określonych urządzeń, do wód – w tym przypadku do kanału. Przedmiotowy rów ziemny jest zatem elementem systemu kanalizacji deszczowej, o której mowa w art. 268 ust. 1 pkt 3 u.p.w., skoro umożliwia on odprowadzanie wód opadowych do kanału, a zatem w świetle pozwolenia wodnoprawnego jest elementem tego systemu. Ponadto, Sąd zauważa, że w pouczeniu zawartym w pozwoleniu wodnoprawnym, wskazano, że spółka – jako podmiot odprowadzający wody do wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, obciążona będzie opłatą za korzystanie z usług wodnych. Pouczono także o brzmieniu art. 271 ust. 1 pkt 3 lit.a u.p.w. Reasumując, wskazać należy, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jasno wynika, że spółka odprowadza wody opadowe lub roztopowe do wód w sposób, o jakim mowa w art. 268 ust. 1 pkt 3 u.p.w., co zostało jej zakomunikowane w samym pozwoleniu wodnoprawnym. W konsekwencji organ zasadnie ustalił opłatę stałą za usługi wodne. Wobec tego za nieuzasadniony należy uznać zarzut skargi odnoszący się do naruszenia przez organ prawa materialnego, tj. art. 268 ust. 1 pkt 3 lit.a w zw. z art. 271 ust. 1 i ust. 4 u.p.w. W ocenie Sądu, ze względu na powyższe, brak jest podstaw do przyjęcia, że organ naruszył zasady procesowe wynikająca z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że finalnie wody opadowe i roztopowe odprowadzane są do [...] Ł., czyli do wód. Postępowanie poprzedzające wydanie kontrolowanej decyzji przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organ wyczerpująco zebrał, a następnie rozpatrzył całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłowe normy prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia. Podkreślić trzeba, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania. Zasada ta nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki. W niniejszej sprawie spółka, negując twierdzenia organu, dowodów takich nie przedstawiła. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), Sąd skargę oddalił.