II SA/Gl 77/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekretarz sądowy Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Prezydent Miasta K. decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o wymeldowaniu J. R. (dalej jako strona lub skarżąca) z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w oparciu o oświadczenie M. H. wyżej wymieniona wyprowadziła się dobrowolnie ze wskazanego lokalu przed kilku laty. Przywołany powyżej lokal był wynajmowany, a wnioskodawczyni nie ma kontaktu z matką. W trakcie przeprowadzonych czynności procesowych organ ustalił, że strona w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje. W ramach tego postępowania strona wypowiedziała się i przedstawiła własną ocenę sytuacji i podkreśliła, że ze wskazanego lokalu się nie wyprowadziła i periodycznie go odwiedza i w nim się stołuje, a z uwagi na wykonywany zawód często w lokalu tym nie może przebywać. Podniosła, że w lokalu tym ma zarejestrowaną jednoosobową działalność gospodarcza. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji przedstawił czynności procesowe podejmowane w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym przybliżono okoliczności wynajmu przedmiotowego lokalu. W konkluzji swoich rozważań organ pierwszej instancji uznał, że strona faktycznie dobrowolnie opuściła wskazany lokal, a tym samym wyczerpane zostały przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o wymeldowaniu. Odwołanie od tej decyzji do Wojewody Śląskiego wniosła strona, która wyraziła swoje niezadowolenie. W odwołaniu tym podniosła naruszenie art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. W motywach odwołani odwołująca się podniosła, że organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę faktu, że na przedmiotowy lokal dysponuje umową użyczenia i pod wskazanym adresem posiada zarejestrowaną działalność gospodarczą. Nadto podniosła, że organ pierwszej instancji pominął fakt, że wykonuje zawód lekarza, a z tym wiążą się określone konsekwencje. W ocenie odwołującej się postępowanie wyjaśniające w sprawie prowadzone było w sposób nieprawidłowy, albowiem nie uwzględniono zgłoszonych wniosków dowodowych jak również nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Nadto strona podniosła, że była pozbawiona możliwości czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. Wskazała, że w okresie ostatnich kilku lat często chorowała i przebywała na leczeniu w szpitalach. W końcowej części odwołania podniosła, że nie dysponuje innym centrum życiowym niż mieszkanie w K. Wojewoda Śląski decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał unormowania prawne, które leżą u podstaw spraw meldunkowych. W ramach prowadzonych ustaleń wskazał, że istota postępowania w sprawie o wymeldowanie sprowadza się do ustalenia, czy strona zamieszkuje w spornym mieszkaniu i czy opuściła ten lokal w sposób dobrowolny. Organ odwoławczy w ramach własnych działań procesowych ustalił, kto jest właścicielem przedmiotowego lokalu i okazało się, że lokal ten jest współwłasnością wnioskodawczyni tego postępowania oraz jej siostry N.H. W dalszej części rozważań organ ten odwołał się do czynności procesowym podejmowanych przez organ pierwszej instancji i w oparciu o poczynione ustalenia stwierdził, że strona w przedmiotowym lokalu nie mieszka. Okoliczności tej nie zaprzecza także sama strona, choć zaznacza, że pojawia się w nim periodycznie i ma w nim zarejestrowaną działalność gospodarczą. Po przedstawieniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy uznał, że ustalenie organu pierwszej instancji sprowadzające się do tego, że strona nie mieszka w spornym lokalu jest trafne. Opuszczenie tego lokalu nastąpiło w 2011 r., a okoliczności sprawy wskazują, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. Opuszczenie tego lokalu wynikło z powodu zmiany miejsca wykonywania zatrudnienia. W ocenie organu odwoławczego opuszczenie to ma charakter trwały, albowiem strona związana jest z W. i tak koncentruje swoje sprawy życiowe. W końcowej części decyzji podkreślono, że sprawy meldunkowe posiadają wyłącznie charakter ewidencyjny, a decyzja winna oddawać stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu jej wydania. Odnosząc się do podniesionych zarzutów o charakterze procesowym podkreślono, że w ramach prowadzonego postępowania zapewniono stronie czynny udział w prowadzonym postępowaniu. Z powyższą decyzja nie zgodziła się strona, która reprezentowana przez adwokat E. L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Powyższej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego to jest art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie i przyjęcie, że strona nie zamieszkuje w spornym lokalu i opuściła go dobrowolnie i trwale. Ponadto wskazanej decyzji postawiono zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechania ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, a jedynie ograniczając się do oceny prawidłowości działań organu pierwszej instancji. Wskazano na naruszenie art. 140 w związku z art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 75 § 1 oraz art. 80 powyższego Kodeksu poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym nie uwzględnienie wniosków dowodowych składanych przez stronę. Podniesiono zarzut naruszenia art. 136 § 1 w związku z art. 15, art. 75 § 1 powyższego Kodeksu poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego na okoliczność faktów podnoszonych przez stronę w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego. W skardze tej powyższej decyzji zarzucono naruszenie art. 138 § 1 oraz szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wskazując na szereg uchybień procesowych, których w ocenie pełnomocnika strony dopuściły się organy administracji wypowiadające się w sprawie, a w szczególności organy te nie zapewniły stronie możliwości czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. W skardze tej pełnomocniczka skarżącej wystąpiła o dopuszczenie w ramach postępowania dowodowego szeregu wymienionych dokumentów potwierdzających stanowisko prezentowane przez stronę. W motywach skargi przedstawiono argumentację przemawiającą za jej zasadnością i niezbędnością uwzględnienia postawionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2021 r., poz. 137) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. Nr 329 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Przed przystąpieniem do oceny działań podejmowanych przez organy administracji, a w szczególności podejmowanych rozstrzygnięć, przyjdzie odwołać się do przepisów regulujących problematykę meldunkową. W tym zakresie kluczową rolę odgrywają przepisy normujące wymeldowanie z miejsca zameldowania na pobyt stały. Stosownie do postanowień art. 33 ustawy o ewidencji ludności obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Po myśli art. 33 ust. 2 tej ustawy wymeldowania z miejsca pobytu stałego albo z miejsca pobytu czasowego dokonuje się: w formie pisemnej na formularzu w organie gminy właściwym dla dotychczasowego miejsca pobytu, przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport, albo w formie dokumentu elektronicznego, na formularzu umożliwiającym wprowadzenie danych do rejestru PESEL przez organ pod warunkiem otrzymania urzędowego poświadczenia odbioru. Wymeldować się z miejsca pobytu stałego lub czasowego można dokonując zameldowania w nowym miejscu pobytu. Stosownie natomiast do postanowień art. 35 tej ustawy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 tej ustawy, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przywołane powyżej przepisy wskazują, że wymeldowanie występuje wówczas, gdy obywatel opuści miejsce stałego pobytu i nie dopełni obowiązku wymeldowania się. Oznacza to zatem, że decyzja o wymeldowaniu jest wydawana wówczas, gdy obywatel nie dopełni ciążącego na nim obowiązku wymeldowania się. W przywołanym przepisie kluczową rolę odgrywa słowo opuszcza. Jak akcentuje się to w orzecznictwie sądów administracyjnych opuszczenie lokalu, w którym było się zameldowanym na pobyt stały musi mieć przymiot dowolności. Na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Innymi słowy, chodzi tu o te wszystkie sytuacje, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w tej sytuacji chęć ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania. Należy mieć bowiem na uwadze, że przepisy dotyczące zameldowania i wymeldowania mają charakter rejestrowy a utrzymywanie zameldowania skarżącej, prowadziłoby do utrzymywania fikcji meldunkowej (zob. wyrok NSA z 18 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 2025/17 Lex 2695729). Przedstawione powyżej uwagi odnieść należy do sytuacji występującej w rozpoznawanej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżąca pracuje w W. i z racji wykonywanego zawodu lekarza przebywa w tym mieście. Z jej oświadczeń wynika, że do mieszkania w K. przyjeżdża sporadycznie jak ma niezbędność załatwienia jakiejś sprawy. Z ustaleń organów administracji publicznej wynika, że w przedmiotowym mieszkaniu nie ma żadnych jej rzeczy, natomiast pod wskazanym adresem posiada zarejestrowaną działalność gospodarczą. Dodatkowo podkreślić należy, że lokal ten nie był zamieszkiwany przez skarżącą, albowiem jej córki wynajmowały go innej osobie i na tę okoliczność w aktach sprawy zalegają stosowne dokumenty. Ustalenia poczynione przez organy administracji pozwoliły stwierdzić, że opuszczenie lokalu było dobrowolne i nastąpiło przed kilku laty. Przedkładane przez skarżącą informacje o cofnięciu darowizny przedmiotowego lokalu, udzielonej na rzecz córek, nie mają istotnego znaczenia dla przedmiotu rozpoznawanej sprawy, albowiem w sprawie tej rozpatrzeniu nie podlegają kwestie własności lokalu lecz ewidencji ludności, a zatem zamieszkiwania w nim przez określona osobę. W skardze do tutejszego Sądu pełnomocniczka skarżąca podniosła zarzut, że organy administracji w ramach prowadzonego postępowania podnoszonej przez nią okoliczności nie wyjaśniły. Tak sformułowany zarzut w kontekście postanowień art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego może stanowić podstawę dla uwzględnienia wniesionej skargi, ponieważ to do organu administracji należy wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W świetle tak sformułowanego zarzutu przyjdzie ponownie dokonać analizy działań organu pierwszej instancji w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Już powyżej zostało zaznaczone, że organ ten przeprowadził wizję lokalną w przedmiotowym mieszkaniu jak również przeprowadził czynności procesowe z wszystkimi stronami tego postępowania i umożliwił im wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego. Oznacza to, że organ ten podjął wszystkie przysługujące mu możliwości wyjaśnienia stanu prawnego i faktycznego w rozpoznawanej sprawie. Dopiero po wyjaśnieniu tych okoliczności oraz po umożliwieniu stronom wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego podjął swoje rozstrzygnięcie. Powyższa analiza pozwala przyjąć, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sposób wyczerpujący i wyjaśniający wszystkie okoliczności sprawy i następnie wydał kwestionowaną decyzję. Ustalenia te pozwalają uznać, że przy wydawaniu decyzji przez organ ten nie naruszył przepisów postępowania wskazanych powyżej. W kontekście zarzutów podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu i w skardze do tutejszego Sądu przyjdzie dostrzec, że informacje co do braku dobrowolności opuszczenia lokalu skarżąca winna podnosić w ramach działań podejmowanych przez organ pierwszej instancji, a jak zostało to zaznaczone, na tym etapie skarżąca nie formułowała żadnych zastrzeżeń. Zwrócić uwagę należy także i na tę okoliczność, że w odwołaniu i w skardze skarżąca poza ogólnymi informacjami o wykonywaniu zatrudnienia poza K. nie zamieściła żadnych innych bliższych informacji. Zatem pozwala to uznać, że twierdzenia skarżącej nie mają umocowania w materiale dowodowym. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że co prawda za przebieg postępowania wyjaśniającego odpowiada organ administracji publicznej, jednakże organ ten może uzyskać tylko takie informacje, które są dostępne dla niego. W rozpoznawanej sprawie informacje wskazujące na brak dowolności w opuszczeniu przedmiotowego lokalu znajdują się w gestii skarżącej i w trakcie całego postępowania takich dokumentów i stosownych informacji nie przedstawiła. W zasadzie można opowiedzieć się za stanowiskiem, że skarżąca i jej pełnomocniczka swoimi twierdzeniami dotyczącymi wykonywania zawodu lekarza i niezbędności przebywania poza K., potwierdziły ustalenia wypowiadających się w sprawie organów administracji o opuszczeniu przedmiotowego lokalu i to, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny. Na uwagę zasługuje również to, że skarżąca i jej pełnomocniczka nie przedstawiły żądnego dokumentu czy innego dowodu na okoliczność przebywania w spornym lokalu. Z kolei w aktach administracyjnych zalegają umowy najmu spornego lokalu wskazanej w tej umowie osobie. W konsekwencji nie można podzielić zarzutu stawianego przez pełnomocniczkę skarżącej, że organy administracji publicznej wypowiadające się w sprawie dopuściły się naruszenia prawa i to w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.