II SA/Ol 28/21

Dnia 4 marca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2021 roku sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku okresowego 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz radcy prawnego M. I. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu Ł. K. z urzędu. Decyzją z "[...]" r. Burmistrz "[...]" (dalej: "organ pierwszej instancji") przyznał L.K. (dalej: "Skarżący") zasiłek okresowy w wysokości 100,50 zł miesięcznie w okresie od 1 sierpnia 2020 r. na okres zawieszenia postępowania w sprawie o ustalenie prawa do zasiłku stałego, wszczętego 11 sierpnia 2020 r. i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze "[...]" (dalej: "Kolegium") decyzją z "[...]" r. uchyliło ww. decyzję w części i przyznało Skarżącemu zasiłek okresowy w sierpniu 2020 r. w kwocie 100,50 zł, a od września 2020 r. w kwocie po 200,50 zł miesięcznie. Kolegium podniosło w uzasadnieniu decyzji, że Skarżący do 31 stycznia 2019 r. miał ustalony przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w "[...]" umiarkowany stopień niepełnosprawności. Orzeczeniem z 1 marca 2019 r. ww. Zespół zaliczył Skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności. W wyniku złożonego odwołania, orzeczeniem z 17 kwietnia 2019 r., Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności "[...]" utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Obecnie przed Sądem Rejonowym IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych toczy się postępowanie z odwołania Skarżącego od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Ustalono ponadto, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku jego dochód z prac dorywczych wyniósł 500 zł. Stosownie do art. 106 ust. 7 pkt 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507, z późn. zm.), dalej: "ustawa", organ pierwszej instancji postanowieniem z 31 sierpnia 2020 r. zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku stałego. Kolegium podało, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy kryterium dochodowe w przypadku Skarżącego wynosi 701,00 zł. Oceniło jednocześnie, że Skarżący spełnia przesłanki określone w art. 38 ust. 1 pkt 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy, uprawniające do przyznania zasiłku okresowego i prawidłowo została ustalona wysokość zasiłku okresowego przysługującego wnioskodawcy w sierpniu 2020 r. Podniosło jednocześnie, że już po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji nastąpiła zmiana dochodu, którą to okoliczność Kolegium było zobowiązane uwzględnić w postępowaniu odwoławczym. W skardze z 19 października 2020 r. na ww. decyzję Kolegium, Skarżący podniósł m.in., że w lipcu 2020 r. jego dochód z tytułu wykonywania prac dorywczych wyniósł 500 zł, a w sierpniu 300 zł. W dniu 4 września 2020 r. złożył wniosek o przyznanie zasiłku okresowego i celowego za wrzesień 2020 r., gdyż w tym miesiącu nie tylko nie osiągnął żadnego dochodu, lecz zadłużył się u matki na 135 zł. Kolejny wniosek złożył 30 września 2020 r. o pomoc w postaci zasiłku celowego i okresowego na październik. Wyjaśnił ponadto, że przebywa na bezpłatnym zwolnieniu lekarskim, dlatego w październiku nie osiągnie żadnego dochodu. Stwierdził, że skarga dotyczy wyliczenia wysokości zasiłku okresowego za wrzesień 2020 r., w którym nie uzyskał żadnego dochodu. Decyzją z "[...]" r., działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), Kolegium uchyliło własną decyzję z "[...]" r. w części i przyznało Skarżącemu od września zasiłek okresowy w kwocie po 350,50 zł miesięcznie. Kolegium wyjaśniło w uzasadnieniu, że bezpośredni wpływ na zmianę stanowiska Kolegium odnośnie do uchylenia w części decyzji z "[...]" r. i przyznania Skarżącemu od września 2020 r. zasiłku okresowego w kwocie po 350,50 zł miesięcznie, miał fakt utraty przez Skarżącego dochodu we wrześniu 2020 r. Informację o utracie dochodu Skarżący podał w skardze z 19 października 2020 r., a także Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w piśmie z 16 października 2020 r. W skardze z 2 grudnia 2020 r., złożonej na ww. autokontrolną decyzję Kolegium, Skarżący podniósł, że od września 2020 r. nie osiąga żadnego dochodu z powodu przebywania na bezpłatnym zwolnieniu lekarskim i oczekiwaniu na operację biodra. Podał też, że jego zadłużenie w opłatach mieszkaniowych, z uwagi na prowadzenie oddzielnego gospodarstwa domowego, od września 2020 r. do daty złożenia skargi, wynosi 800 zł. Wobec powyższego, Skarżący wniósł o zmianę decyzji Kolegium z "[...]" r. i przyznanie od września 2020 r. (z powodu braku jakiegokolwiek dochodu przez okres wrzesień - listopad oraz spłacania zadłużenia wobec MOPS "[...]" w kwocie 50 zł miesięcznie z przyznanych 350,50 zł) kwota zasiłku była maksymalna i wynosiła 401 zł, do czasu ustalenia prawa do zasiłku stałego, tj. uwzględniała zadłużenie wobec MOPS. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną. W piśmie procesowym pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została podjęta na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Cytowany art. 54 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. reguluje instytucję autokontroli, której kwintesencją jest umożliwienie organowi administracji publicznej weryfikacji własnego działania bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę zgodności tego działania (lub braku działania czy też przewlekłości działania) z prawem. Przepis ten daje organowi administracji publicznej możliwość dokonania autokontroli aktu, który został zaskarżony do sądu administracyjnego. Celem autokontroli jest, by sprawa, która w toku instancyjnym została rozstrzygnięta ostateczną decyzją, nie powracała na drogę postępowania administracyjnego w sytuacji przekazania sprawy ze skargą do sądu administracyjnego. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, warunkiem skorzystania przez organ administracji publicznej z instytucji autokontroli jest uwzględnienie skargi w całości, co oznacza uznanie za zasadne zawartych w skardze zarzutów, podstawy prawnej i wniosków (zob. m.in.: wyrok NSA z 10 grudnia 2008 r., II OSK 1575/07, wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ podejmujący rozstrzygnięcie w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. jest związany treścią żądania skarżącego i nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi. Przez uwzględnienie skargi w całości należy rozumieć doprowadzenie do stanu, w którym istota sprawy zostaje rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi skierowanej do sądu. Oczekiwania strony co do załatwienia (zakończenia) sprawy należy odnosić do meritum sprawy. W sytuacji gdy organ nie podziela niektórych zarzutów skargi, zakwestionowania przedstawionej w skardze oceny prawnej naruszeń bądź nieuwzględnienia w całości jej wniosków, organ winien zrezygnować z wydania rozstrzygnięcia w trybie autokontroli i przekazać skargę do rozpoznania sądowi, który w przeciwieństwie do organu, nie jest związany granicami skargi na gruncie art. 134 § 1 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 5 lutego 2008 r., I OSK 581/07). Zaskarżoną decyzją Kolegium uwzględniło w całości żądanie Skarżącego zawarte w skardze z 19 października 2020 r., w której zakwestionował on decyzję organu odwoławczego z "[...]" r. Skarżący w tej skardze stwierdził wprost, że skarga dotyczy wyliczenia wysokości zasiłku okresowego za wrzesień 2020 r., w którym nie uzyskał żadnego dochodu. Podkreślić należy, że w tej skardze nie określił on oczekiwanej kwoty zasiłku okresowego. Prawidłowo zatem Kolegium uwzględniło skargę i decyzją z "[...]" r., uchyliło własną decyzję z "[...]" r. w części i przyznało Skarżącemu od września zasiłek okresowy w maksymalnej, w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, wysokości to jest po 350,50 zł miesięcznie. Zgodnie bowiem z art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Kryterium dochodowe w przypadku skarżącego, stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, wynosi 701 zł. Prawidłowo więc Kolegium ustaliło wysokość spornego świadczenia na kwotę 350,50 zł. Dodać należy, że właściwa rada gminy nie podjęła uchwały (na podstawie art. 38 ust. 6 ustawy), którą podwyższyłaby minimalne kwoty zasiłku okresowego, o których mowa w ust. 2 i 3. Okoliczność, że Skarżący oczekiwał przyznania zasiłku okresowego w wysokości wyższej, niż prawnie dopuszczalna, nie wpływa na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji, gdyż tego żądania nie wyartykułował w skardze z 19 października 2020 r. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić. Przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.), wobec uznania za konieczne rozpoznania sprawy w związku z obowiązkiem terminowego rozpoznania spraw, istnieniem zagrożenia dla życia i zdrowia stron oraz brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość. O kosztach zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715, z późn. zm.).