II SA/Rz 1398/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary za niewykonanie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. S. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 1398/21 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] w S.W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2021 r. nr [...] dotycząca nałożenia kary za niewykonanie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Na podstawie akt administracyjnych sprawy ustalono, że Starosta [...] decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...] nałożył na M.S. karę pieniężną w kwocie 200 zł w związku z naruszeniem obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu marki [...], nr rej. [...], VIN: [...] w terminie 30 dni od zbycia pojazdu, które nastąpiło 31 stycznia 2021 r. (faktura VAT nr [...]). Jako podstawę wydania decyzji wskazano art. 140 mb pkt 2 oraz art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej: u.p.r.d.). Odwołując się od decyzji organu I instancji M.S. wskazał, że nie dopełnił ustawowego obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu ze względu na zły stan zdrowia. Od 11 lutego do 26 kwietnia 2021 r. przebywał na zwolnieniach lekarskich. W związku z tym wniósł o uchylenie decyzji Starosty. Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium wskazaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2021 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) - utrzymało w mocy decyzji Starosty z [...] czerwca 2021 r. W uzasadnieniu wyjaśniło, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Stosownie zaś do art. 140 mb pkt 2 tej ustawy, kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W sprawie bezspornym jest, że przedmiotowy pojazd został zbyty w dniu 31 stycznia 2021 r., zatem 30 - dniowy termin do zarejestrowania zbycia pojazdu upływał z dniem 2 marca 2021 r. M.S. zawiadomił organ I instancji o zbyciu pojazdu w dniu 5 marca 2021 r. korzystając z elektronicznej skrzynki podawczej e-puap. Zatem 30 - dniowy termin na wykonanie formalności związanych ze zgłoszeniem zbycia pojazdu został przekroczony o 3 dni. Wnosząc odwołanie od decyzji M.S. załączył 5 zaświadczeń lekarskich potwierdzających niezdolność do pracy w dniach od 11 lutego do 26 kwietnia 2021 r. (w tym pobyt w szpitalu od 10 do 13 marca 2021 r). Zdaniem Kolegium poza wszelką wątpliwością pozostaje, iż w rozpatrywanej sprawie organ I instancji prawidłowo przywołał przepis art. 78 ust. 2 i art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. jako podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia. Skoro termin na zawiadomienie Starosty ma nie przekraczać 30 dni, to czynność dokonana po upływie tego terminu niewątpliwie uchybia obowiązkowi wynikającemu z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy. Zawarte w odwołaniu wyjaśnienia o złym stanie zdrowia nie mogą być uznane za argument uzasadniający powód niedotrzymania terminu rejestracji, gdyż odwołujący od dnia zbycia pojazdu w dniu 31 stycznia 2021 r. miał obowiązek zgłosić ten fakt do 2 marca 2021 r., jeszcze nie pozostając na zwolnieniu lekarskim, a zgłosił 5 marca 2021 r. (przebywając już na zwolnieniu lekarskim od 11 lutego 2021 r.). Do zgłoszenia zbycia pojazdu skorzystał z platformy e-puap. Kwestie które porusza odwołujący nie zmieniają faktu, że naruszone zostały przepisy ww. ustawy. Ponadto oprócz systemu e-puap z którego skorzystał odwołujący, dostępne są inne rozwiązania, inne też niż osobiste stawiennictwo, np. można dokonać zawiadomienia poprzez pełnomocnika, listownie za pośrednictwem poczty, lub wrzucając dokumenty do urny znajdującej się przy urzędzie. Zdaniem Kolegium, nałożenie kary pieniężnej w omawianym trybie jest uzasadnione. W sytuacji stwierdzenia niewykonania opisanego obowiązku w ustawowym terminie organ ma obowiązek wydać stosowną decyzję. Decyzja ta ma charakter związany, a to oznacza, że organ nie ma żadnego luzu decyzyjnego w kwestii nałożenia kary, a jedynie w zakresie ustalenia jej wysokości. Ustawa bowiem nakazuje wziąć w tym zakresie pod uwagę powtarzalność naruszeń, zakres naruszenia i ewentualne korzyści finansowe z faktu niewywiązania się w terminie z ww. obowiązku. Organ I instancji nałożył karę w minimalnej wysokości przewidzianej przez ustawodawcę 200 zł po rozważeniu przesłanek rzutujących na wysokość kary - określonych w art. 140n ust. 4 u.p.r.d. Organ ten uwzględnił zatem zakres naruszenia, okoliczność że jest to pierwsze naruszenie jakiego dopuściła się strona w badanym okresie oraz brak uzyskania przez stronę korzyści finansowej z tytułu naruszenia przedmiotowego obowiązku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M.S. kwestionując decyzję Kolegium wyjaśnił, że po otrzymaniu informacji o nałożeniu na kary informował Starostę, że dosłownie kilkudniowe opóźnienie w zawiadomieniu spowodowane było złym stanem jego zdrowia. Z nastaniem pandemii firma skarżącego przez ponad pół roku nie przynosiła żadnych dochodów, przy jednoczesnej konieczności utrzymania pracowników i współpracowników. Skarżący wpadł w kłopoty finansowe i aby móc płacić zobowiązania wyprzedawał majątek, m.in. samochody. Skarżący w związku z zaistniałą sytuacją popadł w choroby poprzez stres i nerwy już na początku pandemii, utrudniony dostęp do opieki zdrowotnej, teleporady i wizyty online. Przedłożył do Starosty zwolnienia lekarskie, ale nie wyjaśniał dokładnie, że miał objawy depresyjne, ponieważ to dla niego wstydliwe i trudne. Skarżący nie chciał ujawniać swojej trudnej sytuacji, faktu, że leczy się u psychiatry i zażywa przepisane leki, ale brak wyrozumiałości ze strony urzędników Starostwa w [...] i Kolegium w [...] zmusił go do podania tych informacji. Zwrócił się o pozytywne rozpatrzenie jego skargi. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach). Kontrolując pod względem wskazanych kryteriów zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji Sąd stwierdził, że z uwagi na przedwczesność nałożenia kary na skarżącego zachodzą podstawy do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Natomiast art. 140mb pkt 2 tej ustawy stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Zgodnie z art. 140n ust. 1 i 2a, kara ta jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez starostę. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 ustawy). Do przedmiotowej kary pieniężnej w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6). W ocenie Sądu, w postępowaniu administracyjnym nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie bowiem z art. 189f k.p.a.: § 1. Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. § 2. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. § 3. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia. W świetle utrwalonego już stanowiska sądów administracyjnych powołany przepis art. 189f k.p.a. ma zastosowanie w sprawie dotyczącej kary przewidzianej w art. 140mb u.p.r.d. "Ani przepisy ustawy u.p.r.d., ani też przepisy działu III Ordynacji podatkowej, nie zawierają uregulowań dotyczących odstąpienia od wymierzenia kar. Przepisy tej ustawy (art. 140n ust. 4 u.p.r.d.) regulują przesłanki wymiaru kary administracyjnej, przy jednoczesnym braku uregulowań w zakresie np. odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Okoliczność ta, przy uwzględnieniu treści reguły kolizyjnej z art. 189a § 2 k.p.a. in fine, daje podstawy do wyrażenia poglądu co do powinności stosowania normy z art. 189f k.p.a. na tle spraw związanych z nakładaniem kar pieniężnych w trybie przepisów u.p.r.d. Przy uwzględnieniu zatem "odpowiedniego" stosowania przepisów Ordynacji podatkowej, jak również przy zastrzeżeniu, że przepisy tej ustawy nie określają np. warunków odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej (co oczywiste), w sprawie należało m.in. przyjąć, że stosowanie na gruncie u.p.r.d. przepisu art. 189f k.p.a. jest nie tylko wymagane, ale i zgodne z intencją ustawodawcy, którego zamysłem było ujednolicenie zasad wymiaru kar pieniężnych w systemie prawa, za wyjątkiem przypadków uregulowania tych kwestii w przepisach odrębnych. Skoro, jak wspomniano wyżej, przepisy odrębne (u.p.r.d. i O.p. poprzez odpowiednie stosowanie w rozumieniu art. 140n ust. 6 u.p.r.d.) nie regulują kwestii odstąpienia od wymierzenia kary, w sprawie należało zastosować art. 189f k.p.a." (wyrok WSA w Warszawie z 7 kwietnia 2021 r. VII SA/Wa 2261/20, CBOSA). Orzekające w niniejszej sprawie organy administracji w ogóle nie rozważyły możliwości zastosowania względem skarżącego art. 189f k.p.a., co implikuje naruszenie art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z 13 maja 2021 r. II SA/Gl 1345/20, CBOSA), zwłaszcza że okoliczności przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary jawią się w niniejszej sprawie jako prawdopodobne. Warto tu także zwrócić uwagę choćby na okoliczności przytoczone przez organ odwoławczy w kontekście wymiaru kary. Zdaniem Sądu wymagają one rozważenia nie tylko przez pryzmat art. 140n ust. 4 u.p.r.d., ale także przez pryzmat art. 189f k.p.a. Niezależnie od powyższego, ocena zachowania skarżącego który nie wywiązał się terminowo z ciążącego na nim obowiązku nie może odbywać się bez uwzględnienia, że zaistniała sytuacja miała miejsce w okresie, w którym na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r., poz. 491) ogłoszono stan epidemii (obowiązujący od 20 marca 2020 r. do odwołania), zaś ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 r., poz. 1842) wprowadzono przepis art. 15zzzzzn², zgodnie z którym: 1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. 2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. 3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Przepisy te zostały wprowadzone z myślą o zabezpieczeniu interesów stron, a więc na ich korzyść. Celem tych regulacji jest ochrona podmiotów wchodzących w relacje o charakterze publicznoprawnym z organami, w tym relacje materialnoprawne w zakresie terminów z tych stosunków wynikających. Skoro zatem ze względu na epidemię ochrona zdrowia obywateli jest priorytetem i w tym celu wprowadzane są różnego rodzaju ograniczenia i obostrzenia, a celem prawodawcy było ustanowienie regulacji zapewniających skuteczną ochronę, to nie można tych przepisów interpretować w sposób zawężający. Powinny one zatem znaleźć zastosowanie także w zakresie terminów prawa materialnego, w tym terminów z art. 78 ust. 2 u.p.r.d. Od przewidzianego w tym przepisie obowiązku nie przewidziano żadnych wyjątków, obejmując nim wszystkie przewidziane przepisami prawa administracyjnego terminy, których uchybienie przez stronę stwierdzono. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego od zachowania których uzależnione jest m.in. udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, organ taki w okresie stanu epidemii powinien zastosować się do treści tego przepisu i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia. W niniejszej sprawie brak jest dowodów na to, że organy przed nałożeniem kary tego obowiązku dopełniły. Za stosowaniem regulacji art. 15zzzzzn² ustawy z dnia 2 marca 2020 r. przemawia także okoliczność, iż na mocy jej przepisów, termin na dokonanie zgłoszenia o jakim mowa w niniejszej sprawie, podlegał wydłużeniu do 180 dni w okresie od 31 marca do 31 grudnia 2020 r. (art. 31i) oraz do 60 dni w okresie od 1 lipca 2021 r. do nadal (art. 31ia). W tej sytuacji – wobec cały czas obowiązującego stanu epidemii – uznanie, że wskazana wyżej regulacja art. 15zzzzzn² tej ustawy nie znajduje w przypadku skarżącego zastosowania, stanowiłoby naruszenie konstytucyjnych zasad praworządności, sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji organu II i I instancji (pkt I sentencji wyroku). O należnych skarżącemu kosztach postępowania – obejmujących opłacony od skargi wpis w kwocie 100 zł - Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). W ponownie prowadzonym postępowaniu organy obowiązane będą uwzględnić ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku oraz wynikające z niej wskazania.