IV SA/Wr 503/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi J. K. na akt Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr [...] we [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska wicedyrektora I. uchyla zaskarżony akt; II. zasądza od Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr [...] we [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Zaskarżonym aktem z dnia [...] Dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego Nr [...] (Szkoła Podstawowa nr [..], Przedszkole nr [...]) we W. odwołał skarżącą - z dniem 31 sierpnia 2021 r. - ze stanowiska wicedyrektora w Szkole Podstawowej nr [...] w ww. Zespole oraz wstrzymał jej od dnia 1 września 2021 r. wypłatę dodatku funkcyjnego. Jako podstawę prawną aktu odwołania wskazał jedynie art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 910 i 1378 oraz z 2021 r., poz. 4 i 619 - dalej: Prawo oświatowe). Akt nie zawierał uzasadnienia (faktycznego i prawnego). W skardze - skarżąc akt (nazywając go zarządzeniem) w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości - skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. prawa materialnego, tj. art. 65 ust. 1 Prawa oświatowego przez jego błędne zastosowanie, a tym samym wydanie aktu bez podstawy prawnej; 2. prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Prawa oświatowego, przez wydanie aktu mimo braku przesłanek do odwołania jej ze stanowiska wicedyrektora i bez spełnienia wymogów formalnych, tzn. bez zaciągnięcia opinii kuratora; 3. przepisów postępowania, przez wydanie aktu bez uzasadnienia. Skarżąca obszernie uzasadniła swoje stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zespołu wniósł o jej oddalenie. Dowodził, że - wbrew zarzutom skargi - w skarżonym akcie powołano jego podstawę prawną (art. 65 ust. 1 Prawa oświatowego), przed odwołaniem skarżącej ze stanowiska zasięgnięto opinii kuratora, zaś podstawy odwołania (w licznie 18) podano skarżącej w piśmie z 19 kwietnia 2021 r., wszczynającym procedurę odwołania. W piśmie procesowym skarżąca ustosunkowała się do ww. odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego aktu, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że wystąpiły podstawy do kwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym akcie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że akt odwołania wicedyrektora szkoły nie należy wyłącznie do czynności ze sfery prawa pracy, a w sprawach tego rodzaju właściwy nie jest wyłącznie sąd powszechny. W tego typu sprawach mamy bowiem do czynienia z aktem o podwójnym charakterze, wywołującym skutki zarówno w sferze prawa pracy, jak również w sferze publicznoprawnej. Podwójny charakter tego aktu i wywoływanie przez niego dodatkowo skutków regulowanych prawem pracy nie oznacza, że przestaje on być przez to aktem z zakresu administracji publicznej. Akt dyrektora szkoły o powołaniu lub odwołaniu wicedyrektora szkoły jest aktem z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Podlega on tym samym kontroli sądów administracyjnych, jakkolwiek w procedurze jego wydania nie stosuje się wprost przepisów k.p.a. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu wskazać należy, że został on wydany na podstawie art. 65 ust. 1 Prawa oświatowego, zgodnie z którym, jeżeli w placówce utworzono stanowisko wicedyrektora lub inne stanowiska kierownicze, powierzenia tych stanowisk i odwołania z nich dokonuje dyrektor szkoły, po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego, rady placówki oraz rady pedagogicznej. Przesłanki odwołania z ww. stanowisk określono w art. 66 ust. 1 Prawa oświatowego. I tak organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce: 1) odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie: a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem, b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia, c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3; 2) w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Uregulowanie przypadków i przesłanek umożliwiających odwołanie wicedyrektora szkoły z zajmowanej funkcji umożliwia dokonanie kontroli legalności odwołania takiej osoby z zajmowanego stanowiska, co także nosi znamiona pewnej gwarancji przed pochopnym lub nieuzasadnionym odwoływaniem. Sąd stwierdził, że w treści zaskarżonego aktu organ nie podał materialno-prawnej podstawy wydania tego aktu, tj. nie wskazał żadnej z przesłanek odwołania skarżącej ze stanowiska wicedyrektora szkoły, określonych w art. 66 Prawa oświatowego, jak i przyczyn odwołania skarżącej z zajmowanego stanowiska. W treści aktu podał jedynie przepis kompetencyjny (art. 65 ust. 1 Prawa oświatowego). Braki w uzasadnieniu skarżonego aktu w powyższym zakresie nie pozwalają na dokonanie przez Sąd jego kontroli. W tym miejscu podnieść należy, że wymóg uzasadnienia władczego aktu w sprawie z zakresu administracji publicznej wynika z ogólnych zasad ustrojowych zawartych w Konstytucji RP, w tym zwłaszcza z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2) oraz z zasad praworządności i legalności (art. 7). W orzecznictwie sądów administracyjnych w odniesieniu do aktów odwołujących dyrektorów szkoły ze stanowiska podkreśla się, że akty takie powinny być odpowiednio uzasadnione, przy czym istotne są wywody i argumentacja prawna zawarta bezpośrednio w uzasadnieniu podjętego aktu (tak: wyrok NSA z 16 listopada 2012 r., sygn. I OSK 1664/12; CBOSA). Powyższe odnieść trzeba także do odwołania ze stanowiska wicedyrektora szkoły. Ma ono bowiem jednakową materialnie treść, jak akt o odwołaniu dyrektora szkoły. Odnosząc się do przedstawionych wyżej wywodów i okoliczności niniejszej sprawy przyjąć należy, że brak podania podstawy prawnej i wskazania przez organ udokumentowanych powodów odwołania skarżącej ze stanowiska wicedyrektora szkoły nie odpowiadają prawu. Biorąc tym samym wzgląd na wskazane naruszenia prawa materialnego i procesowego, w tym zwłaszcza fakt, że zaskarżony akt w zasadzie nie posiada uzasadnienia, stwierdzić trzeba, że został on wydany z naruszeniem prawa. Braki skarżonego aktu czynią niemożliwym ocenę motywów, jakimi kierował się organ przy odwoływaniu skarżącej ze stanowiska wicedyrektora placówki szkolnej, a co za tym idzie jego kontrolę. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt, że przyczyny odwołania (w licznie 18) podano skarżącej w piśmie z 19 kwietnia 2021 r., wszczynającym procedurę odwołania. Pismo to nie stanowi bowiem części składowej skarżonego i ocenianego przez Sąd aktu. W tym stanie rzeczy, Sąd - na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postanowił zgodnie z art. 200 i 205 p.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 tej ustawy. Ponownie procedując sprawę organ powinien uwzględnić zawarte w uzasadnianiu wyroku wskazania Sądu.