I FSK 1523/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda , po rozpoznaniu w dniu 31 października 2025 r na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy w zakresie umorzenia postępowania ze skargi kasacyjnej C. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 548/21 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia 19 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: 1. podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne; 2. znieść postępowanie kasacyjne przeprowadzone od 23 maja 2024 r.; 3. umorzyć postępowanie kasacyjne. Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 548/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę C. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka lub skarżąca) na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia 19 listopada 2020 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka. W dniu 20 września 2024 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo (z dnia 13 września 2024 r.) pełnomocnika spółki, w którym zawarto wniosek o zawieszenie postępowania, z uwagi na otrzymanie przez niego dokumentów o złożeniu rezygnacji z pełnionej funkcji przez L. K. - dotychczasowego prezesa zarządu spółki i jedynego członka tego organu. Pełnomocnik załączył pisma L. K. z dnia 12 kwietnia 2024 r. (rezygnację i zawiadomienie o zwołaniu nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników) i dnia 22 maja 2024 r. (nazwane "notatka" stanowi o stawieniu się przez L. K. w siedzibie spółki w dniu 22 maja 2024 r. celem otwarcia i poprowadzenia zgromadzenia wspólników) Wobec otrzymanej informacji NSA na posiedzeniu jawnym zobowiązał pełnomocnika spółki do dostarczenia w terminie 14 dni umowy spółki obowiązującej w dniu rezygnacji oraz dowodu poinformowania wspólnika o rezygnacji i wyznaczeniu zgromadzenia spółki. Następnie, w odpowiedzi na wezwania sądowe do przedłożenia przez pełnomocnika spółki umowy spółki obowiązującej w dniu rezygnacji L. K. oraz dowodu poinformowania wspólnika o rezygnacji i wyznaczeniu zgromadzenia spółki – w dniu 7 listopada 2024 r. (według pieczęci na kopercie nadane w dniu 31.10.2024 r.) do NSA wpłynęły w tym zakresie stosowne dokumenty. Do akt nadesłano w szczególności umowę spółki (akt założycielski) oraz pismo L. K. z 12 kwietnia 2024 r. (o rezygnacji L. K. z funkcji prezesa zarządu spółki, w tym informacji o zawiadomieniu o tym fakcie wspólnika spółki z jednoczesnym zwołaniem nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników na dzień 22 maja 2014 r. oraz stawieniu się przez L. K. w siedzibie spółki w dniu 22 maja 2024 r. celem otwarcia i poprowadzenia zgromadzenia wspólników, na które nie stawił się wspólnik) jak również potwierdzenie nadania przesyłki do wspólnika spółki, w której - według przekazanej przez pełnomocnika informacji - wysłano ww. pismo z dnia 12 kwietnia 2024 r. Wobec nadesłanych przez pełnomocnika spółki dokumentów, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 stycznia 2025 r. zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie - na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Następnie pismem z dnia 18 lutego 2025 r. wezwał pełnomocnika spółki do uzupełnienia braku w składzie organu reprezentującego spółkę bądź ustanowienia kuratora do postępowania toczącego się w niniejszej sprawie oraz następnie przedłożenia dokumentu, z którego będzie wynikało, że wskazany brak został uzupełniony w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia wezwania do uzupełnienia powyższego braku, pod rygorem zniesienia postępowania, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i wydania odpowiedniego postanowienia (art. 31 § 3 p.p.s.a.) Przedmiotowe wezwanie wysłano na adres Kancelarii reprezentującego spółkę adwokata podany do akt sprawy w pierwszym piśmie procesowym (skardze) z dnia 7 kwietna 2021 r. (karta 2 akt sądowych), a pod którym adresem odbierał on korespondencję sądową (k. 121), jak również z adresu tego nadawał do sądu pisma (k. 100) Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone w dniu 20 lutego 2025 r., a zatem wyznaczony termin upłynął 20 maja 2025 r., a spółka - reprezentowana przez pełnomocnika - nie udzieliła jakiejkolwiek odpowiedzi na wezwanie. Ponadto, w dniu 17 lipca 2025 r. do NSA (w sprawie o sygn. akt I FSK 1640/21, załączone do akt przedmiotowej sprawy) wpłynęło pismo z Sądu Rejonowego [...] Wydział Gospodarczy KRS, w którym w odpowiedzi na zapytanie NSA, wyjaśniono, że wpis w rejestrze przedsiębiorców KRS skarżącej o wznowieniu jej działalności gospodarczej (zawieszonej uprzednio 31 marca 2021 r.) z dniem 28 maja 2025 r. "odbył się automatycznie" (na mocy art. 20d ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kompetencje organu uprawnionego do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania posiada zarząd (art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych, Dz. U. z 2024 r., poz. 18 z późn. zm., dalej: K.S.H.). Prawny status członka zarządu spółki określają umowa spółki i przepisy art. 201-211 K.S.H. Przepisy przewidują możliwość rezygnacji członka zarządu, a jeżeli w wyniku rezygnacji członka zarządu żaden mandat w zarządzie nie byłby obsadzony, członek zarządu składa rezygnację wspólnikom, zwołując jednocześnie zgromadzenie wspólników (o którym mowa w art. 2331, chyba że umowa spółki stanowi inaczej); zaproszenie na zgromadzenie wspólników zawiera także oświadczenie o rezygnacji członka zarządu. Rezygnacja jest skuteczna z dniem następującym po dniu, na który zwołano zgromadzenie wspólników (art. 202 § 6 K.S.H.). Oznacza to, że taka rezygnacja jest skuteczna w stosunkach wewnętrznych spółki, a wpis zmian w składzie osobowym zarządu w rejestrze sądowym ma charakter deklaratoryjny. Domniemywa się bowiem, że wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym jest prawdziwy, lecz jest to domniemanie wzruszalne, a ustanowione jest ono dla ochrony osób trzecich (por. postanowienie SN z 14 lipca 2016 r., sygn. akt II PZ 15/16, i wskazane tam orzecznictwo). Według wpisów ujawnionych w KRS skarżącej jedyną osobą uprawnioną do jej reprezentacji jest Prezes L. K. (pełniący tę funkcję, według daty wpisu, od dnia 29 lipca 2016 r.). Jednak profesjonalny pełnomocnik spółki poinformował NSA o fakcie rezygnacji L. K. z funkcji Prezesa Zarządu, nadsyłając do akt stosowne dokumenty. W świetle takiej informacji, potwierdzonej właściwymi ku niej dokumentami - z dniem 23 maja 2024 r. wygasł L. K. mandat członka zarządu (por. art. 202 § 2-6, art. 233 (1) w zw. z art. 238 K.S.H.). Stan ten oznacza, że spółka - pomimo niezaktualizowania w tym zakresie informacji w Rejestrze Przedsiębiorców KRS - nie posiada organu uprawnionego do jej reprezentacji, i to stanowiło podstawę do zawieszenia w tej sprawie postępowania, o czym orzeczono postanowieniem NSA z dnia 30 stycznia 2025 r. Stosownie do art. 31 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. Natomiast w myśl art. 31 § 3 tej ustawy, jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie. Jak podkreśla się w doktrynie, pojęcie zniesienia postępowania, jakim ustawodawca posłużył się w powołanym wyżej przepisie, oznacza uznanie tego postępowania za niebyłe (w całości lub w części), zarówno w zakresie czynności procesowych stron, jak i czynności sądu. W razie zniesienia postępowania, na skutek czego dokonane przez stronę czynności zostaną uznane za niebyłe, może także wystąpić potrzeba wydania odpowiedniego postanowienia kończącego postępowanie (o odrzuceniu skargi - art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., umorzeniu postępowania - art. 161 § 1 pkt 2 lub 3 p.p.s.a.) lub przerywającego jego bieg (o zawieszeniu postępowania - art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Wskazuje na to końcowa część art. 31 § 3 p.p.s.a. (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 31). Ponieważ braki w składzie organów osoby prawnej mają charakter usuwalny, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 31 § 1 zd. 1 p.p.s.a., wyznaczył skarżącej - reprezentowanej przez adwokata - termin do ich uzupełnienia (przez powołanie zarządu lub ustanowienie kuratora). Wezwanie sądowe, doręczone 20 lutego 2025 r. adwokatowi, pozostało jednak bez odpowiedzi. W tożsamych sprawach spółki (sygn. akt I FSK 520/21, I FSK 205/21, I FSK 1640/21) reprezentujący spółkę pełnomocnicy, także nie odpowiedzieli na skutecznie doręczone wezwania. Z kolei w Rejestrze Przedsiębiorców KRS skarżącej na dzień dzisiejszy nie odnotowano nowych wpisów w zakresie jej reprezentacji, co obrazowałoby inny stan rzeczy, aniżeli ten podany przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej o nieobsadzonym zarządzie. Postępowanie kasacyjne nie może się toczyć, gdy będąca jego stroną spółka nie ma właściwej reprezentacji i nie może w związku z tym działać w tym postępowaniu. Konieczne zatem stało się zniesienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w zakresie, w jakim toczyło się ono po zdarzeniu powodującym utratę przez skarżącą możliwości działania w tym postępowaniu, co miało miejsce 23 maja 2024 r. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Ponieważ w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak w składzie organu powołanego do reprezentacji skarżącej spółki zaistniał już po skutecznym zainicjowaniu postępowania kasacyjnego, należy przyjąć, że skarga kasacyjna została skutecznie wniesiona (brak jest podstaw do jej odrzucenia), jednak powstała sytuacja uniemożliwia kontynuowanie postępowania kasacyjnego i jego merytoryczne zakończenie. W takim przypadku konieczne stało się umorzenie postępowania kasacyjnego jako bezprzedmiotowego (zob. podobnie postanowienia NSA z dnia: 4 września 2024 r., sygn. akt I FSK 592/18; 17 października 2024 r., sygn. akt I FSK 974/18; 20 maja 2025 r., sygn. akt I FSK 674/20). Dodatkowo należy odnotować, że w analogicznym stanie faktycznym Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2025 r., sygn. akt I FSK 1640/21, podobnie jak w przedmiotowym przypadku, orzekł o zniesieniu postępowania kasacyjnego od 23 maja 2024 r. oraz umorzył postepowanie kasacyjne. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 128 § 1, art. 31 § 3 i art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., podjął zawieszone postępowanie, zniósł postępowanie zainicjowane skargą kasacyjną począwszy od dnia 23 maja 2024 r. oraz umorzył postępowanie kasacyjne.