I SA/Gl 157/22
WyrokWSA w Gliwicach2022-04-22
Skład orzekający: Agata Ćwik – Bury, Monika Krywow, Anna Rotter
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wynagrodzenie tymczasowego pełnomocnika szczególnego powinno być ustalane w oparciu o wartość przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu podatkowym, czy też w stałej kwocie, gdy jego rola ograniczała się do doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wynagrodzenie tymczasowego pełnomocnika szczególnego powinno być ustalane w oparciu o wartość przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu podatkowym, a nie w stałej kwocie. Podkreślono, że rola pełnomocnika nie ograniczała się jedynie do doręczenia zawiadomienia, a postępowanie podatkowe miało na celu ustalenie konkretnej należności pieniężnej. Sąd wskazał również na możliwość miarkowania wynagrodzenia na podstawie art. 206 PPSA.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia wynagrodzenia dla radcy prawnego D. C., który został wyznaczony tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym dla spółki A Sp. z o.o. w postępowaniu podatkowym dotyczącym podatku od towarów i usług za kwiecień 2014 r. Organ I instancji przyznał wynagrodzenie w niższej, stałej kwocie, podczas gdy skarżący domagał się wynagrodzenia obliczonego na podstawie wartości przedmiotu zaskarżenia. Organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując na błędną wykładnię przepisów dotyczących ustalenia wynagrodzenia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach i zasądził od Dyrektora na rzecz strony skarżącej kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik – Bury (spr.), Asesor WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Anna Rotter, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi D. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia tymczasowego pełnomocnika szczególnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
1. Przedmiotem skargi jest postanowienie z [...] r., nr [...] UNP: [...] Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Organ odwoławczy, Organ II instancji) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej: Organ I instancji, Naczelnik) z [...] r., nr [...] ustalające wynagrodzenie oraz koszty radcy prawnego D. C. (dalej: Radca Prawny, Skarżący) wyznaczonego tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym w wysokości [...] zł, podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług.
2. Dotychczasowy przebieg postępowania.
2.1. Z akt sprawy wynika, iż w trakcie toczącego się postępowania podatkowego, postanowieniem z [...] r. Organ I instancji wyznaczył Radcę Prawnego tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym dla A Sp. z o.o. (dalej: Spółka), upoważnionym do działania do czasu wyznaczenia kuratora przez sąd na podstawie art. 138m ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej O.p.). Do wyznaczenia tymczasowego pełnomocnika szczególnego doszło w celu zawiadomienia Spółki o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień 2014 r. Organ I instancji wystąpił na podstawie art. 138m oraz art. 138n § 2 O.p. do Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. o wyznaczenie radcy prawnego jako tymczasowego pełnomocnika szczególnego dla Spółki, co też uczyniono pismem z 16 grudnia 2019 r.
Na adres Skarżącego wysyłano korespondencję dotyczącą zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień 2014 r. (zawiadomienie z [...] r., wystosowane w trybie art. 70c O.p.). Ponadto, Radcy Prawnemu okazano dokumenty dotyczące, zawiadomienia Podatnika, dokonanego na podstawie art. 70c O.p.
2.2. Pismem z 30 grudnia 2019 r. Skarżący wniósł o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wskazując § 6 ust. 1 pkt 1 lit. i) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2018 r., poz. 1688, dalej: Rozporządzenie). Radca Prawny domagał się przyznania mu kwoty [...] zł. Jednocześnie wskazał on, że został spełniony cel, dla którego został on wyznaczony tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym Spółki
2.3. Po rozpatrzeniu wniosku Strony, postanowieniem z [...] r., Naczelnik przyznał wnioskodawcy wynagrodzenie w wysokości [...] zł, powiększone o stawkę podatku od towarów i usług. Do ukształtowania wysokości tej kwoty na wskazanym poziomie doszło w oparciu o § 6 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia.
2.4. W zażaleniu Skarżący zarzucił orzeczeniu Organu I instancji naruszenie art. 138n § 3 O.p. w zw. z § 3, § 4 ust. 1 i 3 oraz § 6 ust. 1 pkt 1 lit. i) Rozporządzenia. W jego ocenie nastąpiło to poprzez błędną wykładnię i zastosowanie w sprawie § 6 ust. 1 pkt 2 zamiast § 6 ust. 1 pkt 1 lit. i) Rozporządzenia. Stało się tak, pomimo że odpowiednie stosowanie przepisów wykonawczych do art. 41b ust. 2 ustawy o doradztwie podatkowym prowadzi do wniosku, iż wartości przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu podatkowym odpowiada należność pieniężna (tak również w art. 216 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W związku z tym Radca Prawny wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Organu I instancji.
Uzasadniając swoje racje, Strona wskazała, że zgodnie z art. 138n § 3 O.p., dla ustalenia wynagrodzenia m.in radcy prawnego wyznaczonego tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym, stosuje się odpowiednio przepisy o kosztach pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, wydane na podstawie art. 41 b ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 130, dalej u.d.p.). W oparciu o tę delegację Minister Sprawiedliwości wydał zaś rozporządzenie, określając stawki wynagrodzenia.
2.5. Dyrektor utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, podzielając w całości pogląd i argumentację zaprezentowane przez Naczelnika. Zdaniem Organu odwoławczego, Radca Prawny nie może uzyskać wynagrodzenia obliczonego w nawiązaniu do wartości przedmiotu sprawy, ponieważ pełnił funkcję tymczasowego pełnomocnika szczególnego Spółki wyłącznie w zakresie jednej, konkretnie oznaczonej czynności. Było nią doręczenie zawiadomienia o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku ze wszczęciem postępowania w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, o którym mowa w art. 70c O.p. (a także zawiadomienia o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia). Czynność dokonana z udziałem Skarżącego bezspornie nie jest postępowaniem w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna. Skarżący nie miał jakiejkolwiek legitymacji do działania w imieniu Spółki w toku postępowania związanego z określeniem wysokości zobowiązania podatkowego. Skonkretyzowanie wartości przedmiotu zaskarżenia jest zaś możliwe dopiero w postępowaniu podatkowym.
Odpowiednie stosownie przepisów Rozporządzenia nie może prowadzić do nieuzasadnionego rozszerzania stosowania § 6 ust. 1 pkt 1 tego aktu prawnego. Radca Prawny jako tymczasowy pełnomocnik szczególny nie brał udziału w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna powyżej [...] zł. Tym samym, brak jest podstaw do zastosowania § 6 ust. 1 pkt 1 lit. i) Rozporządzenia i przyznania Stronie kwoty [...] zł.. W sprawach, w których wartość przedmiotu zaskarżenia nie występuje ma natomiast zastosowanie § 6 ust. 1 pkt 2 wspomnianego aktu prawnego. Ukształtowano w nim wysokość wynagrodzenia w pozostałych sprawach, w stałej kwocie [...]zł.
2.6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora oraz poprzedzającego je postanowienia Organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzucając naruszenie art. 138n § 3 O.p. w zw. z § 3, § 4 ust. 1 i 3 oraz § 6 ust. 1 pkt 1 lit. i) Rozporządzenia. W przekonaniu Radcy Prawnego nastąpiło to przez błędną wykładnię i zastosowanie w przedmiotowej sprawie § 6 ust.1 pkt 2 zamiast § 6 ust.1 pkt 1 lit. i) Rozporządzenia. Doszło do tego pomimo, że odpowiednie stosowanie przepisów wykonawczych do art. 41 b ust. 2 u.d.p. (rozporządzenia) prowadzi do wniosku, że wartości przedmiotu zaskarżenia, w postępowaniu podatkowym odpowiada należność pieniężna. Uzasadniając swoje racje, Skarżący powtórzył argumentację uprzednio prezentowaną w zażaleniu na postanowienie nieostateczne. W związku z tym wywodził on, że jego wynagrodzenie powinno zostać ustalone w relacji do wartości należności pieniężnej będącej przedmiotem postępowania podatkowego, w którym uczestniczył jako tymczasowy pełnomocnik szczególny. W konsekwencji, wobec tego, że w przedmiotowej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia (czyli wartość należności pieniężnej co do której toczy się postępowanie) wynosi [...] zł. Organ powinien w odniesieniu do niej zastosować regulację prawną wynikającą z § 6 ust. 1 pkt 1 lit. i) Rozporządzenia.
W odpowiedzi na te zarzuty i argumentację, Dyrektor podtrzymał swoje stanowisko i wniósł on o oddalenie skargi.
2.7. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2021r. I SA/Gl 237/21 uchylił postanowienia organów obu instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że nie podziela zapatrywania, że Radca Prawny został ustanowiony tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym jedynie w celu doręczenia Spółce zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i do tego "programowo" ograniczał się zakres jego umocowania. W myśl art. 138m § 1 O.p. nie może być bowiem wątpliwości co do tego, że tymczasowy pełnomocnik szczególny jest ustanawiany w celu wszczęcia lub prowadzenia postępowania, a nie do dokonania z nim jako reprezentantem osoby prawnej konkretnej czynności procesowej (np. doręczenia zawiadomienia w trybie art. 70c O.p.). Jego umocowanie do działania w postępowaniu podatkowym (w całym postępowaniu i co do wszelkich czynności możliwych do podejmowania w jego trakcie) trwa zaś do czasu wyznaczenia kuratora dla osoby prawnej. Ta czynność jest zaś domeną sądu. Materię tę trafnie dostrzegł Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. w swoim piśmie z 16 grudnia 2019 r.
Tym samym w świetle art. 138m § 1 i § 2 O.p. nie znajduje uzasadnienia teza, że w przedmiotowej sprawie Radca Prawny nie działał w postępowaniu, a tylko w zakresie konkretnej czynności i dlatego nie przysługuje mu wynagrodzenie ustalone w nawiązaniu do wartości kwoty spornej w relacjach pomiędzy Podatnikiem a Organem I instancji.
Nie sposób też zgodzić się z organami podatkowymi obydwu instancji co do tezy, że skoro celem postępowania podatkowego prowadzonego w stosunku do Podatnika jest określenie temu podmiotowi wysokości podatku od towarów i usług, to tak długo jak ten wymiar podatku nie nastąpi nie można mówić o jakiejkolwiek wartości, do której zgodnie z treścią Rozporządzenia relatywizowano by wysokość wynagrodzenia Radcy Prawnego.
Jak wynika z art. 138n § 3 O.p., do ustalenia wynagrodzenia oraz kosztów adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego, wyznaczonego tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym, stosuje się odpowiednio przepisy o kosztach pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, wydane na podstawie art. 41b ust. 2 u.d.p. W oparciu o delegację ustawową zawartą w tym przepisie Minister Sprawiedliwości wydał Rozporządzenie wielokrotnie już powoływane przez Sąd w tym uzasadnieniu. W jego § 6 ust. 1 ukształtowano wysokość wynagrodzenia należnego doradcy podatkowemu ustanowionemu z urzędu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi pierwszej instancji. W tym przypadku, w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, wysokość wynagrodzenia zależy od wartości przedmiotu sprawy (por. § 6 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia). Jeżeli zaś w danym przypadku nie sposób wskazać tej kwoty, wynagrodzenie doradcy podatkowego jest stałe i wynosi [...] zł (por. § 6 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia).
W tym złożonym kontekście normatywnym nie można zaaprobować twierdzenia, że w sprawie w której występował Radca Prawny nie ma właściwego postępowaniu podatkowemu, prawnego odpowiednika wartości przedmiotu sprawy – pojęcia, jakim Minister Sprawiedliwości w swoim Rozporządzeniu posłużył się w odniesieniu do postepowania sądowoadministracyjnego. Z mocy art. 138n § 3 O.p. termin ten należy zaś odpowiednio stosować do wynagrodzenia oraz kosztów adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego, wyznaczonego tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym w postępowaniu podatkowym.
Odpowiednie stosowanie przepisu oznacza wyrażony przez ustawodawcę nakaz posłużenia się analogią z ustawy jako sposobem stosowania prawa w wypadkach wskazanych przez przepis odsyłający. Należy przy tym podkreślić, że odpowiednie stosowanie oznacza respektowanie przez podmiot stosujący prawo reguł wyrażonych w przepisach stanowiących zakres odniesienia, tj. normujących dane zagadnienie (por. uchwała Sądu Najwyższego z 30 września 2003, I KZP 23/03, OSP 2003, nr 12, poz. 40). W konsekwencji, efektem odpowiedniego stosowania nie zawsze jest przejmowanie całej regulacji, do której dokonywane jest odesłanie. Stosowanie przepisu może bowiem nastąpić w trzech formach, zależnych od tego w jakim stopniu przepis, do którego następuje odesłanie, z uwzględnieniem reguł w nim wyrażonych może być wykorzystany w odniesieniu do regulacji z której dokonywane jest odesłanie. Dlatego, konsekwencją odpowiedniego zastosowania może być zastosowanie wprost konkretnego przepisu, do którego się odsyła, jego zastosowanie z odpowiednimi modyfikacjami lub nawet odmowa zastosowania przepisu, którym – z woli ustawodawcy – podmiot stosujący się prawo powinien się posiłkować (por. R. Kmiecik, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 30 września 2003, I KZP 23/03, OSP 2003 nr 12 poz. 40). Jest ona uzasadniona przez wzgląd na różnice pomiędzy obydwiema regulacjami. Skutkują one faktyczną niemożnością "przeszczepienia" do regulacji, do której dokonywane jest odesłanie, unormowań, którymi w danej sytuacji, z woli ustawodawcy, należałoby się posiłkować.
Sąd nie podzielił tezy, że odpowiednie stosowanie do wynagrodzenia tymczasowego pełnomocnika szczególnego przepisów o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego działającego z urzędu oznacza niemożność odwoływania się do dyrektywy § 6 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia.
Przedmiotem postępowania, w którym uczestniczył Radca Prawny jako tymczasowy pełnomocnik szczególny było określenie Spółce podatku od towarów i usług za kwiecień 2014 r. Tym samym, to "samoobliczona" przez Spółkę kwota podatku od towarów i usług jest w świetle art. 138n § 3 O.p. odpowiednikiem terminologicznym należności pieniężnej będącej przedmiotem zaskarżenia przed sądem administracyjnym (wartości przedmiotu sprawy), o której mowa w oraz § 6 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. W relacji do tej kwoty Organ I instancji, kierując się Rozporządzeniem powinien był więc wyznaczać wysokość wynagrodzenia należnego Radcy Prawnemu. Tym samym, brak było podstaw do określenia tej kwoty w stałej wysokości, wynikającej z § 6 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia.
Sąd podkreślił, na podstawie art. 206 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), art. 138n § 3 O.p. oraz § 6 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia odpowiednio stosowanego w przedmiotowej sprawie Organ I instancji, biorąc pod uwagę stopień złożoności sprawy, a także wkład pracy tymczasowego pełnomocnika szczególnego może miarkować wysokość wynagrodzenia należnego temu podmiotowi w wysokości wskazanej w § 6 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia.
W związku z tym, w realiach przedmiotowej sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego ponownie orzekając w przedmiocie wynagrodzenia oraz kosztów Radcy Prawnego powinien rozważyć wzięcie pod uwagę dyspozycji art. 206 p.p.s.a. i ewentualnie miarkować te wartości w relacji do nakładu pracy Skarżącego. Z przyczyn, o których już była mowa nie można bowiem przyznać temu podmiotowi wynagrodzenia na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia.
2.8. Kierując się sformułowanymi w ww. wyroku zaleceniami Naczelnik postanowieniem z dnia [...] r. ustalił wysokość wynagrodzenia przysługującego tymczasowemu pełnomocnikowi szczególnemu w kwocie [...] zł, powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług, postanawiając jednocześnie wypłacić kwotę [...] zł na wskazany przez Skarżącego rachunek bankowy.
2.9. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący, wnosząc o uchylenie jego uchylenie, zarzucił naruszenie art. 138n § 3 O.p. w zw. z § 3, § 4 ust. 1 i 3 oraz § 6 ust. 1 pkt 1 lit. i) rozporządzenia poprzez błędną wykładnię i zaniżenie wartości wynagrodzenia pomimo że odpowiednie zastosowanie przepisów wykonawczych do art. 41b ust. 2 (rozporządzenia) prowadzi do wniosku, że wartości przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu podatkowym odpowiada należność pieniężna - w przedmiotowej sprawie kwota [...] zł.
W uzasadnieniu wskazał, że wysokość wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji w przypadku, gdy dotyczy sprawy, w której jest określona wartość przedmiotu zaskarżenia, wynika z § 6 rozporządzenia w sprawie kosztów, zaś odpowiednie zastosowanie jego przepisów prowadzi do wniosku, że wartości przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu podatkowym odpowiada należność pieniężna. W konsekwencji - zdaniem wnoszącego zażalenie - uznać należy, że wartość przedmiotu zaskarżenia (czyli wartość należności pieniężnej) w niniejszej sprawie wynosi [...] zł, wobec czego organ powinien zastosować regulację § 6 ust. 1 pkt 1 lit. i) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu.
2.10. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu wskazał, że kierując się zatem wiążącą definicją pojęcia "wartości przedmiotu zaskarżenia", przedstawioną w ww. wyroku (której - jak przedstawiono powyżej - odpowiednikiem terminologicznym jest kwota podatku "samoobliczona" przez podatnika). Naczelnik odniósł się do danych wykazanych przez spółkę w deklaracji VAT-7 za kwiecień 2014 r., złożonej w [...] Urzędzie Skarbowym W..
W przedmiotowej deklaracji - jak wynika z danych zawartych w systemie POLTAX - Spółka nie wykazała kwoty podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego, lecz kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. W wyniku weryfikacji dokonanego rozliczenia Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. na mocy decyzji z dnia [...] r., znak; [...] określił ww. spółce wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie [...] zł oraz wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł. Tak określona kwota stanowi zatem wartość przedmiotu zaskarżenia.
Z kolei kwota wynagrodzenia przysługującego doradcy podatkowemu uzależniona jest przede wszystkim od rodzaju sprawy, w której zostaje ustanowiony tymczasowy pełnomocnik szczególny. W myśl § 6 ust. 1 pkt 1 lit. a-i) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r., w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, kwota wynagrodzenia doradcy podatkowego określona została w stałych wysokościach, przewidzianych dla spraw, w których wartość przedmiotu sporu mieści się w wyszczególnionych przedziałach kwotowych, w tym w sprawach o wartości powyżej 500,00 zł do 1.500,00 zł - wynagrodzenie wynosi 180,00 zł (lit. b). Tak określona kwota jest adekwatna do zakresu i znaczenia czynności, jakie Radca prawny wykonał jako tymczasowy pełnomocnik szczególny Spółki: podjęcia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku VAT za kwiecień 2014r.
Tym samym zasadne było odstąpienie od miarkowania, o którym mowa w art. 206 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, znajdującym - w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach - odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie.
2.11. W skardze zaskarżonemu postanowieniu Radca prawny zarzucił naruszenie art. 138n § 3 O.p. w zw. z § 3, § 4 ust. 1 i 3 oraz § 6 ust. 1 pkt 1 lit. i) rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu (dalej: rozporządzenie), przez błędną wykładnię i zaniżenie wartości wynagrodzenia pomimo, że odpowiednie stosowanie przepisów wykonawczych do art. 41b ust. 2 DorPodU (rozporządzenia) prowadzi do wniosku, że wartości przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu podatkowym odpowiada należność pieniężna - w przedmiotowej sprawie kwota [...] zł.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie postanowienia organu II instancji, uchylenie postanowienia organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej wg norm przepisanych
W uzasadnieniu wskazał, że pismem Naczelnika z dnia 19 grudnia 2019 roku zostałem zawiadomiony, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień 2014 roku został zawieszony z dniem 31 lipca 2019 r. w związku z wszczętym w dniu [...] roku przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. postępowaniem karnym skarbowym w sprawie wprowadzenia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. w błąd poprzez podanie w deklaracji podatkowej VAT-7 za okres rozliczeniowy kwiecień 2014 r.
Tym samym wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie o podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego zasadza się na istnieniu bezpośredniego związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym. Niewątpliwie podatnik w deklaracji podatkowej VAT-7 za okres rozliczeniowy kwiecień 2014 r., wskazał dane z faktury zakupu nr [...] z dnia 30.04.2014 r. narażając organ na nienależny zwrot należności publicznoprawnej i to właśnie przedawnieniu tej należności organ zapobiegł zawiadamiając pełnomocnika szczególnego o zawieszeniu w trybie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Skoro zatem organ podatkowy prowadzi/prowadził postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia, czy odliczenie podatku naliczonego z faktury VAT od Spółki spowodowało (bądź nie) naruszenie art. 88 ust. 3a pkt 4, w zw. z art. 86 ust.1 i ust. 2 pkt lit. a ustawy o podatku od towarów i usług - z odpowiednimi konsekwencjami tego naruszenia, to ta wynikająca z ww. faktury kwota zawyżenia kwoty różnicy do obniżenia kwoty podatku należnego za kwiecień 2014 roku ([...] zł.) stanowi wartość przedmiotu sprawy.
Przykładając tak określoną wartość przedmiotu sprawy "widełek" określonych w wiadomym rozporządzeniu, wysokość wynagrodzenia wynosi [...] zł.
2.11. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację2
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
3.1. Skarga okazała się zasadna.
3.2. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu zasadnie, jako wartość przedmiotu sporu stanowiącą podstawę dla ustalenia wynagrodzenia tymczasowemu pełnomocnikowi szczególnemu, przyjął kwotę [...] zł wynikającą z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...]r. znak [...] określającą Spółce wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie [...] zł oraz wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł.
3.3. Rozważając sporną kwestie na wstępie podkreślić należy, że Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia działa w oparciu o art. 153 p.p.s.a., co oznacza, że jest związany poglądem prawnym wyrażonym w wyroku tut. Sądu w sprawie I SA/Gl 237/21. Powołanym przepisem były również związane organy podatkowe rozpoznające sprawę ponownie.
W tych ramach przypomnieć należy, że w powołanym wyroku Sąd wskazał, że przedmiotem postępowania, w którym uczestniczył Radca Prawny jako tymczasowy pełnomocnik szczególny było określenie Spółce podatku od towarów i usług za kwiecień 2014 r. Jak zaś wiadomo, w przypadku tej daniny publicznej zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa, tj. w sposób wskazany w art. 21 § 1 pkt 1 O.p. Biorąc pod uwagę regulację prawną, wynikającą z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. nr 177 z 2011 r., poz. 1054 – zwanej dalej u.p.t.u.) oznacza to, że na koniec kwietnia 2014 r. powstał obowiązek podatkowy Spółki w podatku od towarów i usług za kwiecień 2014 r. Stało się to na skutek urzeczywistnienia przez ten podmiot wszystkich elementów podatkowego stanu faktycznego, określonych w treści ustawy o podatku od towarów i usług. Jednocześnie, w tym samym punkcie czasu ta nieskonkretyzowana powinność podatkowa, z mocy samego prawa przekształciła się w zobowiązanie podatkowe. Podatnik, w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy (czyli w realiach przedmiotowej sprawy – do 25 maja 2014 r.) był zaś zobowiązany dokonać tzw. samoobliczenia podatku, czyli obliczyć, wykazać w deklaracji podatkowej i wpłacić ciążącą na nim daninę publiczną (por. art. 103 ust. 1 u.p.t.u.).
W tej sytuacji, jeżeli organ podatkowy kwestionuje "samowymiar" podatku dokonany przez podmiot obowiązany z tytułu podatku, dąży on do obalenia prawnego domniemania prawdziwości deklaracji podatkowej, ukształtowanego w art. 21 § 2 O.p. Tym samym, to "samoobliczona" przez Spółkę kwota podatku od towarów i usług jest w świetle art. 138n § 3 O.p. odpowiednikiem terminologicznym należności pieniężnej będącej przedmiotem zaskarżenia przed sądem administracyjnym (wartości przedmiotu sprawy), o której mowa w oraz § 6 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. W relacji do tej kwoty Organ I instancji, kierując się Rozporządzeniem powinien był wyznaczać wysokość wynagrodzenia należnego Radcy Prawnemu. Tym samym, brak było podstaw do określenia tej kwoty w stałej wysokości, wynikającej z § 6 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia.
Sąd podkreślił, że kształtowanie wysokości wynagrodzenia należnego tymczasowemu pełnomocnikowi szczególnemu nie może być oderwane od pozostałej regulacji prawnej, dotyczącej kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym art. 206 p.p.s.a. Wspomniany przepis stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu, ustalonej w celu pobrania wpisu. Zdaniem Sądu, na tej podstawie prawnej, przez wzgląd na treść 138n § 3 O.p. oraz z uwagi na dyspozycję § 6 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia odpowiednio stosowanego w przedmiotowej sprawie Organ I instancji, biorąc pod uwagę stopień złożoności sprawy, a także wkład pracy tymczasowego pełnomocnika szczególnego może miarkować wysokość wynagrodzenia (odstąpić od przyznania części wynagrodzenia) należnego temu podmiotowi w wysokości wskazanej w § 6 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia.
W związku z tym, w realiach przedmiotowej sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego ponownie orzekając w przedmiocie wynagrodzenia oraz kosztów Radcy Prawnego powinien rozważyć wzięcie pod uwagę dyspozycji art. 206 p.p.s.a. i ewentualnie miarkować te wartości w relacji do nakładu pracy Skarżącego. Z przyczyn, o których już była mowa nie można bowiem przyznać temu podmiotowi wynagrodzenia na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia.
3.4. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu organ odwoławczy, naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania w sprawie.
Tym samym za zasadny uznać należało podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 138n § 3 O.p. w zw. z § 3, § 4 ust. 1 i 3 oraz § 6 ust. 1 pkt 1 lit. i) rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu (dalej: rozporządzenie), przez błędną wykładnię i zaniżenie wartości wynagrodzenia pomimo, że odpowiednie stosowanie przepisów wykonawczych do art. 41b ust. 2 DorPodU (rozporządzenia) prowadzi do wniosku, że wartości przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu podatkowym w przedmiotowej sprawie stanowi kwota [...] zł, a nie jak błędnie wskazał w skardze skarżący - [...] zł.
Sąd podziela pogląd Skarżącego, że wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie o podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego zasadza się na istnieniu bezpośredniego związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym. Z akt sprawy wynika, że podatnik w deklaracji podatkowej VAT-7 za kwiecień 2014 r. wykazał kwotę do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości [...] zł. Skoro zatem organ podatkowy prowadzi/prowadził postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia, czy odliczenie podatku naliczonego z faktury VAT nr [...] z dnia 30 kwietnia 2014r. od Spółki mogło prowadzić do naruszenia art. 88 ust. 3a pkt 4, w zw. z art. 86 ust.1 i ust. 2 pkt lit. a u.p.t.u., to wynikająca z ww. faktury kwota zawyżenia kwoty różnicy do obniżenia kwoty podatku należnego za kwiecień 2014 roku ([...] zł.) stanowi wartość przedmiotu sprawy.
Jednak tak ustalona wartość przedmiotu zaskarżenia, stanowiąca podstawę wynagrodzenia pełnomocnika tymczasowego nie oznacza, że organ zobowiązany był określić wysokość wynagrodzenia w kwocie [...] zł.
Z powołanego już wyroku tut. Sądu w sprawie I SA/Gl 237/21 wynika bowiem, że w realiach przedmiotowej sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego ponownie orzekając w przedmiocie wynagrodzenia oraz kosztów Radcy Prawnego powinien rozważyć wzięcie pod uwagę dyspozycji art. 206 P.p.s.a. i ewentualnie miarkować te wartości w relacji do nakładu pracy Skarżącego. Z przyczyn, o których już była mowa nie można bowiem przyznać temu podmiotowi wynagrodzenia na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia.
3.5. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.
Rozpoznając sprawę ponownie Sąd uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania.
O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasadzają uiszczony wpis w wysokości 100 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło