II SA/Kr 222/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w K. na postanowienie nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] grudnia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1/ uchyla zaskarżone postanowienie; 2/ zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat Grodzki decyzją z dnia 28 lipca 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 104 K.p.a., nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w K. wykonanie niezbędnych robót budowlanych mających na celu usunięcie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w K. w zakresie balkonów oraz ekranów rozdzielających balkony, zlokalizowanych na elewacji południowej, polegających na: 1/ Odkuciu luźnych (odparzonych) tynków i fragmentów zapraw, 2/ Dostosowanie balkonów do powierzchniowego odprowadzania wody, poprzez zapewnienie następujących warstw płyty balkonowej: a/ izolacja cieplna ze styropianu (z obłożeniem czoła płyty balkonowej grubości 3 cm), b/ konstrukcyjna płyta balkonowa żelbetowa, c/ warstwa spadkowa (z gotowych zapraw na bazie cementu modyfikowanego żywicą polimerową na warstwie szczepnej (modyfikowanej polimerem) o spadku poprzecznym min. 1,5%, zazbrojona siatką stalową 04 mm o "oczkach" w rozstawie 10x10 cm, d/ elastyczny szlam uszczelniający (masa elastyczna modyfikowana polimerem) o grubości min. 4 mm - nakładana "grzebieniem ", e/ bezpośrednio pod izolacją ofasowanie z blachy stalowej ocynkowanej wraz z wykształconym kampinosem, f/ płytki ceramiczne mrozoodporne na kleju elastycznym typu "flex" wraz z fugą elastyczną 3/ Odcięciu istniejącego pasa dolnego balustrady z płaskownika i podniesienie go tak, aby prześwit pomiędzy płytką ceramiczną posadzki a spodem płaskownika wynosił 12 cm, 4/ Montażu pochwytu z rurki stalowej 040 mm lub płaskownika 40x8 mm, zakotwionego obustronnie w ścianach budynku, podpartego na istniejącym górnym elemencie stalowym co 80-100 cm, 5/ Obróbce masą elastyczną każdego słupka balustrady, zakotwionego w posadzce balkonu, 6/ Uszczelnieniu w linii styku posadzki z ekranem żelbetowym po uprzednim nacięciu (wykonaniu nacięcia "bruzdy" o szerokości 5 mm i głębokości 5 mm – w miejscu istniejącego śladu pęknięcia) w celu wypełnienia materiałem izolacyjnym na całej długości, 7/ Naprawie uszkodzonego tynku od strony zewnętrznej ekranu żelbetowego poprzez zerwanie wraz z siatką szklaną i założenie nowej siatki i tynku akrylowego (w dotychczasowej kolorystyce) 8/ Nacięciu "bruzdy" 3x3 mm i wypełnieniu jej kitem trwale elastycznym na styku pomiędzy tynkiem a płaskownikiem stalowym ekranu (od wewnątrz i na zewnątrz) 9/ Wykonaniu obróbki blacharskiej z blachy stalowej ocynkowanej (zabezpieczonej antykorozyjnie powłokami malarskimi) nad górnym płaskownikiem stalowym ekranu, ze spadkiem poprzecznym 2% (...) do dnia 30.09.2023r. (...)". Odpis powyższej decyzji został doręczony Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w K. w dniu 2 sierpnia 2021 r. Pismem z dnia 26 sierpnia 2021 r. (data stempla pocztowego) Spółdzielnia Mieszkaniowa im. [...] w K. złożyła odwołanie. Zawiadomieniem z dnia 29 września 2021 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. powiadomił że "odwołanie Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w K. od decyzji PINB z dnia 28.07.2021 r. nr [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 Kpa" oraz wyznaczył termin 30 dni od daty otrzymania w/w zawiadomienia na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ powołał się na treść art. 15 zzzzzn ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1/ od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2/ do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3/ przedawnienia, 4/ których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadniecie w opóźnienie, 5/ zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6/ do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Pismem z dnia 14 października 2021 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa im[...] w K. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia 30 grudnia 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 58 § 1, art. 58 § 2, art. 59 § 2 K.p.a. w związku z art. 123 K.p.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat P. z dnia 28 lipca 2021 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie ugruntował się pogląd, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III 1716/99 oraz z 13 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 715/12). Zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest zatem uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Oceniając brak winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy. O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie. MWINB w K. przychylił się w tym zakresie do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonego w wyroku z dnia 12.12.2008 r. sygn. akt II GSK 554/08: "Ciężar uprawdopodobnienia, o którym mowa w art. 58 § 1 K.p.a., (...) spoczywa na osobie zainteresowanej przywróceniem terminu i obaleniem wskazanego domniemania". W uzasadnieniu tego wyroku w/w Sąd wskazał również m.in.: "uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu dla podjęcia czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym ma na celu stworzenie w świadomości organu orzekającego przekonania (mniejszego lub większego) o prawdopodobieństwie/wiarygodności wskazywanych przez stronę okoliczności (...). Wprowadzenie wyjątku od reguły formalnego przeprowadzania dowodu nie może oznaczać, że w każdej sytuacji strona powołująca się na określony fakt może poprzestać na samych twierdzeniach". Organ odwoławczy uznał, że w piśmie z dnia 14 października 2021 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa im. [...] w K. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednak nie uprawdopodobniła więc braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB z dnia 28 lipca 2021r. nr [...] W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że na podstawie art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. zobligowany był do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa im. [...] w K. zarzucając naruszenie art. 58 § 1 K.p.a. w zw. z art. 59 § 2 K.p.a. poprzez niezasadną odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy skarżąca złożyła zasadny w jej ocenie wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, a termin taki winien zostać przywrócony, wobec czego odwołanie nie powinno zostać uznane za wniesione po terminie. W konkluzji strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zmian., dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu aktów administracyjnych z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. W przypadku bezzasadności skargi, sąd skargę oddala na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził bowiem, że zaskarżone postanowienie wydane zostało co najmniej przedwcześnie. Zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r. poz. 735, dalej: K.p.a.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), a jednocześnie obowiązane są prowadzić postępowanie sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Poza tym na organach administracji ciąży powinność należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 K.p.a.). W niniejszej sprawie organ nie wypełnił w wystarczającym zakresie nakazów wypływających z zasad określonych w art. 8 i 9 K.p.a. W sprawie niniejszej jest niekwestionowane, także przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie zawarto uzasadnienia. Zatem istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie o kwalifikację prawną braku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, polegającego na niepodaniu jakiegokolwiek jego uzasadnienia. Poza sporem bowiem pozostaje, że wniosek taki, który uzasadnienia nie zawiera, jest dotknięty brakiem, skoro art. 58 § 1 K.p.a. stanowi wyraźnie, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W końcowej części przytoczonego przepisu nałożono więc na zainteresowanego, czyli stronę, która uchybiła terminowi, obowiązek podania przyczyny mającej to uchybienie usprawiedliwić. Stanowi to jednocześnie warunek umożliwiający merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku. Sąd w składzie rozpatrującym przedmiotową sprawę podziela argumentację zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1613/18, w którym zaakcentowano, że wniosek o przywrócenie terminu procesowego bezsprzecznie stanowi podanie w rozumieniu przepisów art. 63 i 64 K.p.a. Tym samym niewątpliwie musi on zawierać te elementy, jakie wedle art. 63 § 2 K.p.a. są warunkami formalnymi wszystkich podań, a mianowicie co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Już jednak z tego ostatniego zastrzeżenia wynika, że katalog warunków formalnych podań ma charakter otwarty i że wymogi wyliczone w art. 63 § 2 K.p.a. mogą być uzupełnione przez przepisy szczególne w przypadku określonych kategorii podań o dalsze treści lub czynności, które umożliwiają nadanie im biegu pozwalającego rozstrzygnąć w przedmiocie wyrażonego w nich żądania adresowanego do organu. Również w odniesieniu do wniosku o przywrócenie terminu przewidziano wymogi inne niż te, o których mowa w art. 63 § 2 K.p.a., dostosowane do specyfiki postępowania wpadkowego, jakie trzeba przeprowadzić, by ten wniosek rozpoznać. Zgodnie z art. 58 § 2 jednocześnie z wniesieniem wniosku (verba legis: prośby) trzeba wszak dopełnić czynności, dla której określony był termin. Do warunków formalnych w rozważanym znaczeniu nie należy jednak wymóg sprowadzający się do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, który ma charakter materialny w tym sensie, że może on być badany jako przesłanka przywrócenia terminu, nie zaś prowadzenia postępowania w tym przedmiocie. Kategorię braków formalnych podania należy wszak ograniczyć do tych, które powodują jego prawną bezskuteczność, a więc niemożność prowadzenia postępowania, wobec czego wezwanie do usunięcia tych braków, kierowane do wnoszącego podanie w trybie art. 64 § 2 K.p.a., nie może zmierzać do merytorycznej oceny podania (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 352/15, LEX nr 1666093 oraz powołane tam orzecznictwo i literatura). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że w ocenie Sądu przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu spełniał warunki formalne niezbędne do nadania mu biegu, wobec czego nie było podstaw do wzywania o uzupełnienie braków formalnych wniosku pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania, stosownie do art. 64 § 2 K.p.a. Bezsprzecznie natomiast wniosek, pozbawiony jakiegokolwiek uzasadnienia, nie zawierał danych niezbędnych do merytorycznej oceny wyrażonego w nim żądania, tj. wskazania okoliczności, które mogły podlegać ocenie ze względu na wymóg uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy wnioskodawcy, jak tego wymaga art. 58 § 1 K.p.a. W takiej sytuacji obowiązkiem organu było wezwanie wnioskującej o przywrócenie terminu, na podstawie art. 50 § 1 K.p.a., do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Wezwanie należało opatrzeć rygorem stosownym do treści art. 58 § 1 K.p.a., tj. możliwością odmowy przywrócenia terminu. W ten sposób organ uczyniłby zadość zasadom pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej oraz informowania stron, przewidzianym w powołanych w skardze kasacyjnej art. 8 oraz 9 K.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawione powyżej stanowisko Sądu. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie w punkcie 1 sentencji wyroku. W punkcie 2 Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot poniesionych kosztów postępowania.