III SA/Wr 219/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak, Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Kamila Paszowska - Wojnar, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niezłożenie w terminie zawiadomienia o zbyciu pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty J. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] 2021 r., nr [...] Starosta K. (dalej również: Starosta, organ I instancji) orzekł o nałożeniu na M. H. (dalej: skarżący, strona) kary pieniężnej w wysokości 800 zł za niezłożenie w wymaganym terminie do dnia [...] 2020 r. zawiadomienia o zbyciu pojazdu marki F. o nr rejestracyjnym [...] . W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że stosownie do brzmienia art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2020 r., poz. 110 ze zm.) – dalej: p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić starostę w terminie nieprzekraczającym 30 dni o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei w myśl art. 140mb pkt 2, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Dalej organ wyjaśnił, że [...] 2020 r. powziął informację o zbyciu dnia [...] 2020 r. przez skarżącego przedmiotowego pojazdu. Starosta wskazał następnie, że zgodnie z art. 15zzr ust. 1 pkt 2 i pkt 5ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 274 ze zm.) – dalej: ustawa COVID-19, w okresie od 14 marca 2020r. do 24 maja 2020r. nie biegł termin na dokonanie czynności określonej w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Organ wskazał na przebieg postępowania w sprawie, w tym zawiadomienie z [...] 2020 r. o wszczęciu postępowania w sprawie, wyjaśnienia strony z dnia [...] 2020 r.. Stwierdził, że w sprawie następnie brak było przesłanek do zastosowania art. 189f k.p.a. Po zbadaniu przesłanek z art.140n ust. 4p.r.d. organ stwierdził, że zakres naruszenia obejmował okres [...] dni pozostawania skarżącego w stanie niezgodności z prawem, naruszenie było pierwszym, jakiego dopuściła się strona w badanym okresie oraz że nie odniosła ona korzyści finansowych w związku z naruszeniem prawa. W tych okolicznościach organ uznał za zasadne nałożenie na skarżącego kary w wysokości [...] zł. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł odwołanie, w którym powołał się na brak wiedzy o zmianie przepisów, brak poinformowania go przez pracownika Urzędu w trakcie wizyty w dniu [...] 2020 r. o konieczności wyrejestrowania pojazdu. Zarzucił, że czas trwania naruszenia ([...] dni), powołany w decyzji jako podstawa nałożenia kary nieomal w maksymalnej wysokości, jest wynikiem późnego wszczęcia postępowania w sprawie przez organ, który informację o braku wyrejestrowania pojazdu posiadał już [...] 2020 r. Zarzucił ponadto brak adekwatności kary w wysokości [...] zł od każdego współwłaściciela przy wartości sprzedaży pojazdu [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) skarżoną obecnie decyzją z [...] 2021 r., nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał ponownie przywołał przepisy p.r.d., stanowiące materialoprawną podstawę rozstrzygnięcia, oraz stwierdził, że przepis art. 71 ust. 7 i art.140mb pkt 2 p.r.d. ma również zastosowanie do osoby, która nabyła/zbyła pojazd jako jeden z jego współwłaścicieli. Oznacza to, że każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany, w ustawowym terminie, do zarejestrowania/wyrejestrowania pojazdu. Zatem w przypadku dokonania zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu przez jednego ze współwłaścicieli pojazdu, w nieprzekraczalnym 30-dniowym terminie od dnia jego nabycia lub zbycia, zarówno rejestrujący jak i pozostali współwłaściciele pojazdu nie podlegają karze pieniężnej, o której mowa w art. 140mb pkt 2 p.r.d. Z kolei w przypadku niedokonania tego zawiadomienia przez żadnego ze współwłaścicieli pojazdu w nieprzekraczalnym 30-dniowym terminie od dnia sprowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wszyscy współwłaściciele pojazdu podlegają odrębnej karze pieniężnej, o której mowa w art.140mb pkt 2. Zaznaczył, że w sprawie jest bezsporne, że pojazd został zbyty przez stronę w dniu [...] 2020 r. Zatem 30-dniowy termin na zawiadomienie o zbyciu ww. pojazdu rozpoczął swój bieg od dnia następnego, tj. [...] 2020 r. W ustawowym terminie współwłaściciele nie dopełnili ww. obowiązku. Zawiadomienie zostało złożone w dniu [...] 2020 r., przy czym powoływane przez stronę argumenty związane z brakiem poinformowania strony przez urzędnika o konieczności złożenia zawiadomienia, jak również data wszczęcia postępowania, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia, ponieważ ustawa w żaden sposób nie wiąże nałożenia kary od działania organu administracyjnego. W kwestii samego wymiaru kary SKO wskazało, że przepisy p.r.d. nie dają żadnych wytycznych co do możliwości odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej w związku naruszeniem obowiązku zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu. W tej sytuacji zastosowanie w sprawie mogłaby znaleźć ogólna norma art. 189f k.p.a., stanowiąca w § 1, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa, lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. W ocenie jednak Kolegium należało uznać, że skoro do zastosowania mechanizmu odstąpienia od administracyjnej kary pieniężnej konieczne jest zaprzestanie naruszenia prawa, przesłanka ta nie jest na gruncie rozpatrywanej sprawy zachowana. Już bowiem samo przekroczenie 30-dniowego terminu na zgłoszenie zbycia lub nabycia pojazdu powoduje, że delikt staje się niejako skonsumowany. Zgłoszenie po tym terminie nie sanuje zatem deliktu już popełnionego. W takiej sytuacji nie można uznać, że nastąpiło zaprzestanie naruszenia prawa. W skardze na powyższą decyzję skarżący ponownie podniósł, że organ posiadał informację o niedokonaniu wyrejestrowania samochodu już w [...] 2020 r., a mimo to nie poinformował strony o tym fakcie. Zarzucił również, że decyzję o nałożeniu kary w związku brakiem zawiadomienia o zbyciu pojazdu otrzymała także dotychczasowa współwłaścicielka pojazdu – K. P. Od obu decyzji zostały złożone odwołania, w których odwołujący podnieśli te samy argumenty, dotyczące: nieznajomości przepisów, nieuwzględnienia przez organ półrocznej karencji z uwagi na epidemię COVID-19, braku odniesionych przez strony korzyści finansowych, faktu, że naruszenie prawa miało miejsce po raz pierwszy, co powinno skutkować obniżeniem kary. Tymczasem SKO w sprawie odwołania współwłaścicielki pojazdu uchyliło zaskarżoną decyzję i obniżyło wymiar kary do [...] zł, biorąc pod uwagę, że kwota [...] zł nie jest adekwatna do okoliczności, faktem że naruszenie miało miejsce po raz pierwszy, a strona nie odniosła korzyści majątkowej, a także to, że Starosta zwlekał z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania. Te same okoliczności nie zostały natomiast uwzględnione w przypadku skarżącego, choć chodziło o tę samą sprawę i ten sam samochód. Skarżący wniósł o ponowne przeanalizowanie sprawy i obniżenie kary. Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl zaś art. 135 ustawy p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga jest zasadna, jakkolwiek z przyczyn innych, niż w niej podniesione. Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja SKO z [...] 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty K. z [...] 2021 r. , którą nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu zarejestrowanego na terenie RP w terminie 30 dni od daty jego zbycia. Podstawę materialną wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 140mb pkt 2 p.r.d. W myśl tego przepisu kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Stosownie zaś do treści art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. W rozpoznawanej sprawie nie są sporne istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne: fakt zbycia przez skarżącego przedmiotowego pojazdu w dniu [...] 2020 r. oraz niepowiadomienia o tym zdarzeniu Starosty do dnia [...] 2021 r. Zauważyć natomiast trzeba, że ostatni dzień 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. przypadał na 15 marca 2020 r. (niedziela) tj. w czasie, gdy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał już (od 14 marca 2020 r.) stan zagrożenia epidemicznego, w związku z którym wprowadzone zostały pewne szczególne zasady dotyczące m.in. biegu terminów administracyjnych. W decyzji organu I instancji trafnie powołano się w związku z powyższym na art. 15 zzr ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy COVID-19, zgodnie z którym w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Przepis ten utracił moc 16 maja 2020 w na mocy ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875). Jednocześnie w tejże ustawie zmieniającej w art. 68 zawarto postanowienia, wedle których terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1 ustawy zmienianej (tj. ustawy COVID-19), których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzr ust. 1 tej ustawy, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (ust.1), natomiast terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1 ustawy zmienianej (tj. COvid-19), których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1 tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (ust. 2). W rozpoznawanej sprawie, koniec 30-dniowego terminu na zgłoszenie organowi faktu zbycia w dniu [...] 2020 r. pojazdu przypadał na [...] 2020 r., natomiast od [...] 2020 r. obowiązywał w Polsce już stan zagrożenia epidemicznego (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego, Dz. U. z 2020 r., poz. 433) – co zgodnie z przywołanym art. 15zzr ust. 1 pkt pkt 5) spowodowało jego zawieszenie od tej daty. Termin ten, zgodnie z art. 68 ust. 2 cytowanej ustawy zmieniającej rozpoczął ponownie swój bieg [...] 2020 r. , a zatem upłynął [...] 2020 r. Powyższy okres zawieszenia terminu został zatem zasadnie uwzględniony w sprawie przez organy obu instancji, co wynika z treści uzasadnienia decyzji. Wydane w sprawie decyzje w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary naruszają mimo to przepisy prawa, bowiem organy nie uwzględniły obowiązującej już w dniu ich wydania regulacji art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy, dodanej ustawą z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.). Wskazany przepis nakazuje, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego m.in. terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, ale także terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane wyżej regulacje wprost uwzględniają sytuację, uchybienia przez stronę terminowi, w tym także terminowi mającemu charakter zawity. Choć przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 wszedł w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia, to jest 16 grudnia 2020 r., a więc nie obowiązywał jeszcze w momencie uchybienia terminu przez skarżącego, to jednak funkcjonował już w czasie orzekania przez organy i powinien znaleźć zastosowanie w sprawie. Zmiana powyższa, nie wprowadza innych niż "okres epidemii" ograniczeń co do czasu, w jakim miało miejsce uchybienie terminu. Niewątpliwie zaś w niniejszej sprawie naruszenie, polegające na uchybieniu terminu do zgłoszenia zbycia pojazdu miało "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19" , który został ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491). Podkreślenia wymaga, że właśnie z uwagi na zagrożenie zdrowia oraz liczne utrudnienia, z jakimi borykali się obywatele w okresie stanu epidemii ( w tym także zmieniające się niezwykle szybko regulacje prawne) sam ustawodawca uznał za konieczne zamieszczenie w ustawie o COVID-19 tej daleko idącej i bardzo korzystnej z punktu widzenia interesów stron regulacji prawnej. Efektem obowiązywania tej regulacji jest konieczność uwzględnienia przez organy administracji w okresie stanu epidemii, że nawet w razie wystąpienia stanu naruszenia prawa poprzez uchybienie przez stronę wskazanym w 15zzzzzn² ust. 1 terminom (zarówno prawa procesowego jak i materialnego), strona nie może ponosić negatywnych skutków tego naruszenia, o ile nie zapewniono jej możliwości naprawy tego stanu w drodze zwrócenia się z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. Mając na uwadze powyższe, skoro organ I instancji przed wydaniem decyzji nie dopełnił obowiązku poinformowania skarżącego, zgodnie z dyspozycją art. 15zzzzzn² ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 o uchybieniu terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. ( w związku z art. 15zzr ust. 1 ustawy COVID-19) oraz nie wyznaczył mu 30 dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie tego terminu, uchybienie to nie może stanowić źródła negatywnych konsekwencji dla skarżącego. W stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji należy więc przyjąć, że podstawy do nałożenia kary na zbywcę lub nabywcę pojazdu, który nie dopełnia obowiązku terminowego poinformowania organu o fakcie zbycia/nabycia pojazdu, mogły zaistnieć pod warunkiem uprzedniego skutecznego powiadomienia go o uchybieniu terminu na powiadomienie organu i wyznaczenia mu dodatkowego 30-dniowego terminu na zwrócenie się z wnioskiem o jego przywrócenie, a następnie niezłożenia w tym czasie takiego wniosku lub jego bezskutecznego złożenia. Ten warunek nie został w niniejszej sprawie dochowany, natomiast skarżący złożył stosowne zawiadomienie [...] 2020 r. Wobec powyższego należy uznać, że nie zostały w niniejszej sprawie spełnione niezbędne przesłanki do nałożenia na skarżącego kary. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art5. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.