I SA/Wa 3026/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta Miasta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 503/15 1. wymierza Prezydentowi Miasta [...] grzywnę w wysokości 13.000 (trzynaście tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta Miasta [...] na rzecz I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. sumę pieniężną w wysokości po 7.000 (siedem tysięcy) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta Miasta [...] solidarnie na rzecz I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] (dalej: Skarżący) pismem z 26 października 2021 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o ponowne: - wymierzenie Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywny przewidzianej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), - stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - przyznanie Skarżącym na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, - zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania i - orzeczenie przez Sąd istnienia uprawnienia Skarżących do odszkodowania - w związku z niewykonaniem przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 503/15. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na bezczynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zobowiązał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do rozpatrzenia wniosku z 12 lutego 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] ozn. "[...]" inw. nr [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zasądził na rzecz Skarżących zwrot kosztów postępowania. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 16 marca 2016 r., zatem czteromiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w wyroku z 18 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 503/15 upłynął z dniem 16 lipca 2016 r. W uzasadnieniu skargi Skarżący podnieśli, że do dnia dzisiejszego Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy nie wykonał ww. wyroku, pomimo wydania już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie czterech wyroków stwierdzających bezprawne blokowanie Skarżącym realizacji ich słusznych praw związanych z nieruchomością. Były to wyroki wydane w sprawach o sygn. akt: I SA/Wa 1531/16 w dniu 6 grudnia 2016 r., I SA/Wa 1296/17 w dniu 20 października 2017 r., I SA/Wa 1061/18 w dniu 25 września 2018 r. i I SA/Wa 1733/19 w dniu 12 grudnia 2019 r. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy zignorował również wydany w tej sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2123/20. Dlatego skarga i zawarte w niej wnioski są konieczne i uzasadnione. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku Skarżących o ustalenie odszkodowania za grunt dawnej nieruchomości warszawskiej jest w wysokim stopniu skomplikowane. Prowadząc postępowania w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami konieczne jest zebranie szerokiego materiału dowodowego oraz przeprowadzenie szeregu czynności w celu dokładnego jego zbadania. Stwierdził, że opóźnienie w realizacji wniosku wynika między innymi z postawy Skarżących, których aktywność procesowa koliduje z możliwością przedsięwzięcia czynności zmierzających do wydania decyzji w sprawie. Wskazał także na dużą liczbę prowadzonych postępowań o zwrot lub ustalenie odszkodowania za nieruchomości warszawskie. Do dnia 29 kwietnia 2022 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania wniosku z 12 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Rozpoznawana skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 503/15 zobowiązał Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do rozpatrzenia wniosku z 12 lutego 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ulicy [...] ozn. "[...]" inw. nr [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt. Bezspornie, akta tej sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z 18 listopada 2015 r. wpłynęły do organu w dniu 16 marca 2016 r., zatem czteromiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 16 lipca 2016 r. Do dnia wniesienia skargi z 26 października 2021 r. - mimo uprzednich wezwań organu przez Skarżących do wykonania prawomocnego wyroku i mimo wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanych w sprawach o sygn. akt: I SA/Wa 1531/16 w dniu 6 grudnia 2016 r., I SA/Wa 1296/17 w dniu 20 października 2017 r., I SA/Wa 1061/18 w dniu 25 września 2018 r. i I SA/Wa 1733/19 w dniu 12 grudnia 2019 r. oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2123/20 (którym Sąd ten uchylił wyrok w sprawie I SA/Wa 1733/19 w pkt 1 i 3), wymierzających Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywny, w wysokości odpowiednio 500 zł, 1500 zł, 3000 zł, 5000 zł i 10000 zł, organ ten nie załatwił tej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem, to jest nie rozpoznał wniosku z 12 lutego 2015 r. Dlatego wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest uzasadniony. W demokratycznym państwie prawnym nie może być bowiem tolerowane niewykonywanie wyroków sądów. Pogląd ten jest konsekwentnie wyrażany w orzecznictwie. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzi bowiem do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy też o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Zgodnie z treścią art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Skład orzekający ocenił, że w realiach rozpoznawanej sprawy represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna wymierzona w jeszcze wyższej niż dotychczas wysokości, to jest 13000 złotych, która to kwota mieści się w granicach wymiaru określonego w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze, że sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości warszawskie przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co w połączeniu z okolicznością, że Prezydent m.st. Warszawy prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw, może częściowo tłumaczyć niedochowanie terminów. Jednakże jest to już piąty wyrok tutejszego Sądu w sprawie ze skargi na niewykonanie wyroku z dnia 18 listopada 2015 r. Sąd miał więc szczególnie na uwadze, że mimo wcześniejszych wyroków wymierzających organowi grzywny, organ w dalszym ciągu nie rozpoznał wniosku z 12 lutego 2015 r. Nie zasługiwały przy tym na uwzględnienie wyjaśnienia Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, z których wynikało, że opóźnienie w realizacji wniosku wynika między innymi z postawy Skarżących, których aktywność procesowa koliduje z możliwością przedsięwzięcia czynności zmierzających do wydania decyzji w sprawie. Co do zasady bowiem brak akt administracyjnych nie jest przeszkodą do rozpoznania sprawy. To rzeczą organu jest takie zorganizowanie pracy, by być w posiadaniu albo samych akt albo ich kopii w razie zaistnienia konieczności ich przekazania innemu organowi, czy też sądowi. Dzisiejsze środki techniczne są w pełni wystarczające, by sprawnie i skutecznie rozwiązać ten problem. W takiej sytuacji organ powinien wystąpić do sądu lub właściwego organu, w którego dyspozycji pozostają akta administracyjne z wnioskiem o ich czasowe wypożyczenie w celu niezwłocznego rozpoznania sprawy lub też skopiowania tychże akt (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1503/10). Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1792/16). Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w wykonaniu wyroku z dnia 18 listopada 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie zakończył bowiem sprawy, mimo że upłynęło już ponad 6 lat od wyznaczonego terminu. Zgodnie z treścią art. 154 § 7 p.p.s.a. uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Funkcją powyższego przepisu jest niewątpliwie zwalczanie bezczynności i przewlekłości działania organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to funkcja jedyna. Przepis ten ponadto ma kompensować stronie nieuzasadnione oczekiwanie z powodu bezczynności i przewlekłości działania organu. Mając na uwadze okoliczności tej sprawy Sąd uwzględnił wniosek Skarżących przyznając każdemu z nich od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy sumę pieniężną w wysokości 7000 zł, będącej swego rodzaju zadośćuczynieniem za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Sąd zasądził też na rzecz Skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. Nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie wniosek zawarty w skardze o orzeczenie przez Sąd istnienia uprawnienia Skarżących do odszkodowania. Nie ziściły się bowiem przesłanki do wydania takiego orzeczenia, określone w art. 154 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może zamieścić takie orzeczenie w wyroku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zdanie drugie w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200, art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.