I SA/Wa 199/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Małgorzata Boniecka – Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. i J. P. na pismo Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie informacji o umorzeniu postępowania z mocy prawa postanawia odrzucić skargę. A. D. i J. P. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na pismo Ministra Rozwoju i Technologii z 5 listopada 2021 r. [...] informujące o umorzeniu postępowania z mocy prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Wskazał, że umorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] z [...] stycznia 1959 r., nr [...] odmawiającego ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], nastąpiło z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Natomiast pismem z 5 listopada 2021 r. poinformowano jedynie strony o powyższym. Organ podkreślił, że pismo z 5 listopada 2021 r. nie spełnia przesłanek do uznania go za decyzję administracyjną. Pismo to nie zostało podpisane z powołaniem się na upoważnienie organu (Ministra) do wydawania aktów administracyjnych. Przede wszystkim pismo to nie rozstrzyga władczo o prawach lub obowiązkach żadnych podmiotów. W piśmie poinformowano jedynie strony o umorzeniu postępowania z mocy prawa, z dniem 16 września 2021 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zamianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1491, powoływanej dalej jako "nowelizacja k.p.a."). Organ wskazał, że stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Organ wyjaśnił, że z przepisu tego wynika, że ustawodawca przewidział umorzenie z mocy prawa postępowań, w związku z wystąpieniem okoliczności faktycznych, bez zamieszczenia przepisu stanowiącego podstawę prawną do wydania w tym zakresie decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej to umorzenie. Zdaniem organu brak jest możliwości ponownego umorzenia tego samego postępowania w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy orzeczenie z [...] stycznia 1959 r., nr [...] zostało doręczone stronom 7 lutego 1959 r. Tym samym termin na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności określony w art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. upłynął 7 lutego 1989 r. W ocenie organu, niewątpliwie doszło do umorzenia postępowania z mocy prawa, skoro wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] stycznia 1959 r. został złożony dopiero 26 sierpnia 2013 r. W związku z otrzymaną odpowiedzią organu na skargę skarżący w piśmie z 1 marca 2022 r. uzupełnili skargę. Wskazali, że nie podzielają poglądu, iż organ nie był zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej o umorzeniu postępowania, a wystarczającym do zakończenia sprawy było jedynie doręczenie "pisma informacyjnego" o umorzeniu. Podnieśli, że "pismo informacyjne" nie daje jakiejkolwiek możliwości kwestionowania tego rodzaju rozstrzygnięcia, gdyż jest to akt administracyjny faktycznie niezaskarżalny, co uniemożliwia przeprowadzenie jego zgodności z prawem i to zarówno na drodze postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego. Zaznaczyli, że niezależnie od tego, czy umorzenie postępowania nastąpiło z mocy samego prawa, czy też nie, koniecznym jest potwierdzenie tego decyzją administracyjną, co pozwoli na zbadanie prawidłowości rozstrzygnięcia. Wskazali, że organ w istocie wydał decyzję administracyjną, która została jednak niewłaściwe oznaczona jako "pismo informacyjne". Natomiast w sytuacji, gdy faktycznie decyzja nie została wydana to postępowanie administracyjne w rzeczywistości nie zostało skutecznie przez organ umorzone i toczy się nadal, aż do chwili wydania przez organ decyzji administracyjnej, która spełni wszelkie wymogi prawne postawione temu rodzajowi aktów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie wyjaśnić należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz, gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Przepis art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 t.j.) powoływanej dalej jako "P.p.s.a." wskazuje enumeratywnie, w jakich sprawach orzekają sądy administracyjne. W przepisie tym nie mieści się wniesiona skarga na pismo Ministra Rozwoju i Technologii z 5 listopada 2021 r. w przedmiocie informacji o umorzeniu postępowania z mocy prawa. Jak wynika z treści pisma organ poinformował o umorzeniu postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] stycznia 1959 r., które nastąpiło z mocy prawa 16 września 2021 r. Pismo to nie spełnia przesłanek do uznania go za decyzję administracyjną. Nie rozstrzyga bowiem władczo o prawach lub obowiązkach stron, jak również nie zostało podpisane z powołaniem się na upoważnienie Ministra do wydawania aktów administracyjnych. Wskazać należy, że zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy nowelizującej k.p.a, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. W ocenie Sądu, zwrot: "umorzenie z mocy prawa", o jakim mowa w przywołanym przepisie wymaga potwierdzenia odpowiednim aktem: decyzją administracyjną lub wyrokiem sądu wydanym na podstawie art. 145 § 3 P.p.s. a, czego wymagają względy pewności prawa i bezpieczeństwa prawnego (wyroki: WSA w Warszawie: z 18 października 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 250/21, z 10 listopada 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 376/21, WSA w Lublinie z 30 września 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 239/21). Konsekwencją powyższego jest wyłączenie dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi na pismo organu administracji publicznej - podjęte poza postępowaniem jurysdykcyjnym, w niewątpliwie niewłaściwej formie procesowej (pisma informującego zamiast decyzji). Nie można bowiem uznać, że pismo Ministra konkretyzuje uprawnienia i obowiązki wynikające z mocy prawa (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a) w sytuacji, gdy umorzenie postępowania na podstawie art. 2 pkt 2 ustawy nowelizującej k.p.a, podlega stwierdzeniu w formie decyzji. Z tych względów należało przyjąć, iż skarga na pismo zawierające informację o umorzeniu postępowania administracyjnego w związku z nowelizacją art. 156 § 2 k.p.a jest niedopuszczalna. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.