I OZ 143/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. B. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 606/21 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 606/21 Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", wezwał K. B. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 marca 2021 r., w wysokości 100 zł, stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Zażalenie na powyższe zarządzenie wniosła K. B., domagając się jego uchylenia lub zmiany poprzez zwolnienie od kosztów i opłat sądowych (i przyznania w tym zakresie prawa pomocy) albowiem, w jej ocenie, sprawy dotyczące użytkowania wieczystego jako sprawy wynikające z ustawy o gospodarce nieruchomościami, powinny być wolne od wszelkich opłat. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Wysokość należnego wpisu ustalana jest w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozporządzenie w § 1 pkt 1, który stał się podstawą wyznaczenia należnej kwoty wpisu stanowi, że wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi: do 10.000 zł - 4 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 100 zł. W rozpoznawanej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia, wynikająca z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 marca 2021 r., wynosi 267,92 zł. Tym samym zasadnie określono wartość wpisu od skargi na kwotę 100 zł. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zaprezentowanego w zażaleniu poglądu, że wniesiona skarga należy do kategorii spraw zwolnionych od kosztów sądowych. Skarga na decyzję w przedmiocie opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie zalicza się bowiem do żadnej z kategorii spraw wskazanych w art. 239 § 1 pkt 1 lit a-h P.p.s.a. Przepis ten, przewidujący, że strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w określonych sprawach nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Wskazać przy tym należy, że niezależnie od katalogu zwolnień zawartych w art. 239 P.p.s.a. również przepisy ustaw szczególnych mogą w odniesieniu do określonych podmiotów czy kategorii spraw przewidywać tego rodzaju zwolnienia. W orzecznictwie i doktrynie zwraca się jednak uwagę, mając na względzie także treść art. 241 P.p.s.a., że te inne przepisy muszą zawierać wprost zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w ogóle, bądź ich części w postaci opłat sądowych, to znaczy, że przepisy te muszą mieć charakter przepisów szczególnych w stosunku do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. komentarz do art. 239 P.p.s.a. [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2004 r. sygn. akt FZ 247/04 oraz z dnia 16 maja 2017 r. sygn. akt I OZ 835/17). Akceptując pogląd, że skoro katalog zwolnień od obowiązku uiszczania kosztów sądowych określony w art. 239 P.p.s.a. nie ma charakteru zamkniętego i zwolnienie takie musi wynikać z przepisu ustawy szczególnej Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że z żadnego z przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r., poz. 2040 ze zm.) oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) nie wynika zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawach dotyczących opłat z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Wobec powyższego zaskarżone zarządzenie nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, mając na uwadze wskazane żądanie, potraktował ww. pismo również jako wniosek o przyznanie prawa pomocy i nadał mu dalszy bieg. Zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 2021 r. pozostawiono wniosek K. B. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, z powodu niezłożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na druku urzędowego formularza PPF, natomiast sprzeciw skarżącej od ww. zarządzenia został odrzucony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 lutego 2022 r. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., oddalił zażalenie.