II SO/Wa 52/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Szmydt po rozpoznaniu w dniu 27 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. M. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w [...] za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skargi z 2 kwietnia 2021 r. z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy postanawia: oddalić wniosek o wymierzenie grzywny. W piśmie z 22 lipca 2021 r. M. M.(dalej: "wnioskodawca"), wniósł o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w [...] za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skargi z 2 kwietnia 2021 r. na bezczynność tego organu w rozpoznaniu wniosku o z [...] stycznia 2021 r., wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. We wniosku podniósł, że skargę wysłał za pośrednictwem organu w dniu 2 kwietnia 2021 r. Podniósł, że według informacji WIS[...] z [...] lipca 2021 r. skarga nie została przekazana do tut. Sądu. W odpowiedzi na wniosek, w piśmie z [...] sierpnia 2021 r. organ wskazał, że skarga z 2 kwietnia 2021 r. została przekazana jako załącznik na ESP IPN_O[...] za pośrednictwem ePUAP w nieczytelnym i formacie niemożliwym do odczytania (technicznego) przez pracownika organu. Wnioskodawca został pouczony w wiadomości mailowej wysłanej za pośrednictwem ePUAP, że wysłany załącznik jest zaszyfrowany kodem [...], a przez to nieczytelny i nie ma możliwości otworzenia go. Ponadto zwrócono się o przesłanie pliku w innym formacie oraz złożenie prawidłowego pisma. Wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie. Następnie organ wyjaśnił, że podjął działania techniczne zmierzające do umożliwienia od strony technicznej otwierania korespondencji zaszyfrowanej kodem [...]. Od dnia 28 czerwca 2021 r. pracownicy organu mają możliwość aby odczytać korespondencję wysłaną w ten sposób. W dniu 28 lipca 2021 r. organ przekazał skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organ podniósł, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie bowiem skarga została odczytana dopiero 23 lipca 2021 r., z powodów technicznych, nie leżących po stronie organu. Wskazał, że wnioskodawca jest inicjatorem wielu postępowań, w których następnie jego celem nie jest załatwienie sprawy. Podkreślił, że wnioskodawca zmienił format przesyłania pism ze standardowego na zaszyfrowany. Wskazał też, że wcześniejsze nie przekazanie skargi wynikało z błędu pracownika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 2 zdanie pierwsze w związku z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Biorąc jednak pod uwagę, że zgodnie z art. 21 u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwzględnieniem wskazanych w tym przepisie różnic, należy przyjąć, iż nieprzekazanie skargi wraz z aktami oraz odpowiedzią na skargę przez organ w sprawie o udostępnienie informacji publicznej, a tym samym dotyczącej także jego bezczynności, w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi, może również skutkować zaistnieniem określonej sankcji w postaci wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie to może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Jak stanowi art. 64 § 3 p.p.s.a., do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-restrykcyjny. Jest to środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a., jednakże wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w ww. przepisie (za: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy w tym miejscu odnotować, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że art. 55 § 1 p.p.s.a. nie obliguje Sądu do wymierzenia organowi grzywny w razie spełnienia wskazanych w nim przesłanek, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia. "Sąd, wobec stwierdzenia uchybienia terminu do dokonania czynności określonej w art. 54 § 2 p.p.s.a. lub innych przepisach szczególnych, nie będzie kierować się automatyzmem w wymierzeniu grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Istnieją bowiem sytuacje (...) w których organ, pomimo ewidentnego opóźnienia w przekazaniu skargi, odpowiedzi na nią i akt sprawy, nie może ponosić tego rodzaju materialnej odpowiedzialności." (za postanowienie NSA z 2 lipca 2013 r. sygn. akt I OZ 534/13, postanowienie NSA z 10 stycznia 2014 r. sygn. akt I OZ 1230/13). Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny, sąd bierze pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny, organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 381). Mając powyższe na uwadze, a także wyjaśnienia złożone przez organ w odpowiedzi na wniosek z dnia [...] sierpnia 2021 r. Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia organowi grzywny. Sąd stwierdza, że uchybienie terminu do przekazania skargi w niniejszej sprawie jest oczywiste, zostało ono jednak w sposób przekonujący uzasadnione. Nie można stracić z pola widzenia, że główną przyczyną uchybienia terminu były techniczne przeszkody w odkodowaniu pisma wnioskodawcy związane z formatem pliku nieobsługiwanym przez skrzynkę ePUAP organu. Nie bez znaczenia w sprawie jest, co Sąd bierze pod uwagę, że wnioskodawca wielokrotnie komunikował się z organem za pośrednictwem różnorodnych form kontaktu, a na wystosowane wezwanie dotyczące braku możliwości otworzenia pliku nie udzielił odpowiedzi. Powyższa okoliczność w ocenie Sądu w racjonalny sposób uzasadnia przedmiotowe uchybienie. I choć postępowanie organu w niniejszej sprawie nie było do końca właściwie, to wobec również finalnego przekazania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z odpowiedzią na skargę i aktami postępowania, Sąd uznał, że wymierzenie grzywny w niniejszym przypadku będzie niezasadne. Przedmiotowe uchybienie nie miało bowiem charakteru uporczywego, jak i znacznego. W uchwale z 3 listopada 2009 r., (sygn. akt II GPS 3/09) NSA wskazał, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości. W niniejszej sprawie nie zachodzi taka konieczność, bowiem organ był świadomy uchybienia terminu do przekazania skargi, a uchybienia wynikały z natury technicznej, na które organ nie miał wpływu, a nawet tak przedsięwziął określone środki, by umożliwić pracownikom otwieranie w przyszłości tego rodzaju plików. Nie można stracić z pola widzenia, że wnioskodawcy nie została ograniczona możliwość realizacji jego konstytucyjnego prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.