III OSK 4436/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-05-13
Skład orzekający: Wojciech Jakimowicz, Małgorzata Pocztarek, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy gmina ma obowiązek zawrzeć umowę o zwrot kosztów przewozu ucznia do szkoły, jeśli rodzic złożył wniosek po zakończeniu roku szkolnego, za który domaga się zwrotu kosztów, a przepis art. 39 ust. 4 pkt 3 P.o. został uchylony przed złożeniem wniosku?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Wójta Gminy, uznając, że choć Wojewódzki Sąd Administracyjny częściowo błędnie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie (nie powołując się na właściwy przepis), to zaskarżony wyrok odpowiada prawu. NSA podkreślił, że obowiązek gminy dotyczący zapewnienia transportu lub zwrotu kosztów przewozu ucznia wynika z przepisów Prawa oświatowego (w tym art. 39a P.o. obowiązującego w dacie rozpatrywania wniosku), a wybór formy realizacji tego obowiązku należy do rodziców. Brak zawarcia umowy przed uchyleniem art. 39 ust. 4 pkt 3 P.o. nie stanowił podstawy do odmowy zwrotu kosztów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku rodzica o zwrot kosztów przewozu ucznia do szkoły za rok szkolny 2018/2019, złożonego w dniu 14 stycznia 2020 r. Wójt Gminy odmówił zwrotu kosztów, powołując się na różne argumenty, w tym na rzekome spełnienie obowiązków przez gminę i brak podstaw do refundacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził bezskuteczność czynności Wójta i zasądził zwrot kosztów. Wójt Gminy wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 39 ust. 4 P.o. oraz nieuwzględnienie art. 39a P.o.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 223/20 w sprawie ze skargi J. P. na czynność Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów przewozu ucznia do szkoły oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Lu 223/20, po rozpoznaniu skargi J. P. na czynność Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów przewozu ucznia do szkoły, stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji przywołując treść przepisu ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r., poz. 996 z późn. zm.) dalej w skrócie P.o. w brzmieniu sprzed 3 grudnia 2019 r. wskazał, że gmina może realizować obowiązek zapewnienia uczniom niepełnosprawnym transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły w formie zorganizowania bezpośrednio przez gminę – we własnym zakresie – bezpłatnego transportu i opieki, albo w formie zwrotu kosztów przejazdu uczniów oraz opiekujących się nimi rodziców, gdy dowóz dziecka do szkoły zapewniają rodzice. Przy czym o wyborze rodzaju obowiązku gminy decydują rodzice dziecka. W przypadku wyboru przez rodziców drugiej z wymienionych form, w sytuacji spełnienia ustawowych przesłanek, wójt gminy nie może uchylić się od zawarcia umowy co do zwrotu kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna do najbliższej szkoły. Inna interpretacja art. 39 ust. 4 pkt 3 P.o. pozostaje sprzeczności z celem systemu oświaty.
Zaakcentowano, że upływ czasu w kontekście złożonego w dniu 14 stycznia 2020 r. wniosku przez uprawnionego rodzica o zwrot kosztów dowożenia dziecka do szkoły, zatem po zakończeniu roku szkolnego 2018/2019 mógłby być brany pod uwagę przez sąd administracyjny, a wcześniej przez organ administracji publicznej rozpoznający żądanie strony zgłoszone w takim wniosku, wyłącznie w przypadku określenia przez ustawodawcę terminu dochodzenia roszczeń. Skoro Prawo oświatowe nie określa terminu do składania wniosków, to organ nie mógł, zdaniem Sądu, w tym zakresie wprowadzać dodatkowych ograniczeń w tej materii twierdząc, że Gmina [...] spełniła obowiązek zapewnienia uczniom niepełnosprawnym bezpłatnego transportu i opieki oraz zwrotu kosztów dowozu uczniów do szkół i placówek. Argument organu, że wszystkie przewidziane prawem wymogi związane z realizacją obowiązku, o którym mowa w art. 39 ust. 4 P.o. zostały przez Gminę [...] dochowane w sferze materialnej, formalnej, jak i informacyjnej świadczy o tym, że wniosek skarżącej w istocie potraktowano jako spóźniony pomimo tego, że ustawa nie zawiera w tym zakresie żadnego terminu.
Sąd podniósł, że niewątpliwie kwestia zwrotu kosztów powinna być uregulowana w stosownej umowie pomiędzy wójtem a rodzicami. Jednak jej brak - w świetle powyższych rozważań - nie mógł usprawiedliwiać przedwczesnego (i niezgodnego z treścią art. 39 ust. 4 pkt 3 P.o.) generalnego stanowiska organu o braku normatywnych podstaw do refundacji kosztów. Nie wolno bowiem pomijać, że prawo do zwrotu kosztów wynika z przepisu ustawy, a następnie konkretyzuje się poprzez zawarcie umowy.
Reasumując Sąd stwierdził, że złożenie wniosku w trakcie roku szkolnego w dniu 14 stycznia 2020 r., nie mogło stanowić przeszkody do przyznania zwrotu kosztów za poprzedzającą datę złożenia wniosku część roku szkolnego 2018/2019.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wójt Gminy [...], zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:
a) art. 39 ust. 4 P.o. polegające na przyjęciu, że treść wskazanego przepisu pozwalała na przyjęcie, że wniosek o zwrot kosztów dowożenia dziecka do szkoły może być złożony w każdym czasie bez powiązania z aktualnym realizowaniem obowiązku szkolnego;
b) art. 39a P.o. polegające na jego nieuwzględnieniu przy ocenie zgodności z prawem czynności Wójta Gminy [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przewozu dziecka do szkoły w której realizowało ono obowiązek szkolny;
c) art. 5 ustawy z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2248) polegające na jego nieuwzględnieniu przy ocenie zgodności z prawem czynności Wójta Gminy [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przewozu dziecka do szkoły, w której realizowało ono obowiązek szkolny;
2) naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istoty wpływ na wynik sprawy:
a) art. 141 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z poźn. zm.), dalej w skrócie P.p.s.a. polegające na nie odniesieniu się Sądu pierwszej instancji do stanowiska Wójta Gminy [...] zawartego w odpowiedzi na skargę dotyczącego publicznoprawnego charakteru obowiązku Gminy;
b) art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z § 4 ust. 3 pkt 4 r.w.w.r. poprzez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na zarzutach wskazanych w skardze, nie zaś rozstrzyganie w granicach sprawy.
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, a także zasądzenie na rzecz strony skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Sprawa ta podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną po wniesieniu skargi kasacyjnej zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej wyraziła zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna, aczkolwiek niektóre zarzuty są usprawiedliwione.
Nie są uzasadnione zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania mogących mieć istoty wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z § 4 ust. 3 pkt 4 r.w.w.r. oraz art. 141 P.p.s.a.
Przede wszystkim ani z treści samej skargi kasacyjnej, ani też z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, jakim przepisem jest § 4 ust. 3 pkt 4 r.w.w.r. Prawdopodobnie jest to przepis zawarty w jakimś rozporządzeniu, ale ani strona skarżąca kasacyjnie nie wyjaśniła, co skrót "r.w.w.r." oznacza ani też w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wyjaśniono, na czym polegało naruszenie § 4 ust. 3 pkt 4 r.w.w.r. przez Sąd pierwszej instancji. Obowiązkiem strony skarżącej kasacyjnie, wynikającym wprost z art. 176 P.p.s.a. jest nie tylko przytoczenie podstawy skargi kasacyjnej rozumianej jako wskazanie naruszonego przez Sąd pierwszej instancji przepisu, ale również uzasadnienie takiej podstawy skargi poprzez wskazanie na czym naruszenie danego przepisu polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Skoro strona skarżąca kasacyjnie powołuje się na przepis nie wskazując aktu prawnego, w którym jest on zawarty, a przy tym w uzasadnieniu samej skargi kasacyjnej przepis ten został całkowicie pominięty, to Naczelny Sąd Administracyjny nie ma żadnej możliwości poszukiwania przepisu, którego naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zarzuca strona skarżąca kasacyjnie. Jeszcze raz należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu kasacyjnym kontroluje zaskarżony wyrok w granicach zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej, które powinny być przynajmniej tak określone, aby można było na ich podstawie ustalić, naruszenia którego przepisu zarzuca się Sądowi pierwszej instancji.
Także nieprawidłowo został skonstruowany zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 P.p.s.a. bez sprecyzowania chociażby w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, który z paragrafów tego przepisu został wadliwie zastosowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Art. 141 P.p.s.a. zawiera pięć odrębnych paragrafów zawierających odrębne normy prawne. W szczególności art. 141 § 4 P.p.s.a. określa jedynie formalne części składowe uzasadnienia wyroku obejmujące zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Nic nie wynika ze skargi kasacyjnej, aby brak którejkolwiek z tych części składowych kwestionowała strona skarżąca kasacyjnie. Tym samym także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 P.p.s.a. nie może być przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny z powodu jego nieprawidłowego zredagowania, niepozwalającego na ustalenie, która norma prawna zawarta w tym przepisie miałaby zostać naruszona.
Z kolei przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia zarzutu polegającego na naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. należy stwierdzić, że zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic rozpoznawania sprawy, ponieważ skarga dotyczyła czynności Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów przewodu ucznia do szkoły i przedmiot tej właśnie sprawy został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Wprawdzie z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak jest związany granicami danej sprawy bowiem ustawodawca wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy" (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1142/15, opub. w Lex nr 2270789). Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 1488/17, opub. w Lex nr 2684514). Skoro w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzekał w innej sprawie niż objętej skargą, to okoliczność podzielenia zasadności zarzutów zawartych w samej skardze i nieuwzględnienia stanowiska strony przeciwnej nie oznacza przekroczenia granic sprawy.
Jest częściowo zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego polegający na błędnej wykładni i zarazem niewłaściwym zastosowaniu art. 39 ust. 4 P.o. poprzez przyjęcie, że z treści wskazanego przepisu wynika dopuszczalność złożenia wniosku o zwrot kosztów dowożenia dziecka do szkoły w każdym czasie bez powiązania z aktualnym realizowaniem obowiązku szkolnego.
Przede wszystkim zarzut błędnej wykładni oznacza, że Sąd dokonał nieprawidłowej interpretacji danego przepisu i w związku z tym odkodował błędną treść normy prawnej. Natomiast zarzut niewłaściwego zastosowania oznacza, że Sąd dokonał prawidłowej wykładni danego przepisu, jednakże zastosował go w sposób nieuprawniony do stanu faktycznego w danej sprawie (tzw. błąd subsumpcji). Z uzasadnienia treści skargi kasacyjnej wynika, że w istocie strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje prawidłowość wykładni ("interpretacji") art. 39 ust. 4 P.o.
Zgodnie z art. 39 ust. 4 P.o. o treści zarówno w dacie złożenia przez J. P. wniosku do Wójta Gminy [...] o zwrot kosztów dowozu syna N. K. do niepublicznej szkoły podstawowej, jak i w dacie podjęcia zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji czynności, obowiązkiem gminy było:
1) zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127 P.o. bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia;
2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17 P.o., a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą: a) 24. rok życia - w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna; b) 25. rok życia - w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.
Przepis ten był podstawą do orzekania w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Przy czym Sąd ten uznał, że skoro wniosek o zwrot kosztów dowozu dziecka do szkoły obejmuje rok szkolny 2018-2019, to podstawą zawarcia w 2020 r. w tym zakresie umowy powinien być art. 39 ust. 4 pkt 3 P.o. Stanowisko Sądu pierwszej instancji w tym zakresie jest nieprawidłowe. Art. 39 ust. 4 pkt 3 P.o. przestał obowiązywać jeszcze przed złożeniem wniosku przez J. P.. Został on uchylony z dniem 3 grudnia 2019 r. na podstawie art. 7 w związku z art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2248). Żaden przepis nie przewidywał stosowania art. 39 ust. 4 pkt 3 P.o. po tej dacie.
Do stanu faktycznego lub stanów faktycznych stosuje się przepisy obowiązujące w dacie rozstrzygania danej sprawy, chyba że z mocy wyraźnej treści przepisu będzie wynikało, że należy stosować inny przepis już nieobowiązujący. Przepisy Prawa oświatowego nie przewidują, aby do stanów faktycznych obowiązujących przed dniem 3 grudnia 2019 r. stosować po tej dacie przepisy już uchylone (nieobowiązujące). Należało więc w tej sprawie zastosować przepisy obowiązujące na datę wydania zaskarżonej czynności przez Wójta.
Nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 5 ustawy z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw poprzez jego nieuwzględnienie przy ocenie zgodności z prawem czynności Wójta Gminy [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przewozu dziecka do szkoły, w której realizowało ono obowiązek szkolny.
Art. 5 ww. ustawy ma charakter przepisu przejściowego, zgodnie z którym rodzice (opiekunowie dziecka, osoby sprawujące pieczę zastępczą nad dzieckiem), którzy przed datą wejścia tej ustawy w życie (tj. 3 grudnia 2019 r.) zawarli umowę, o której mowa m.in. w art. 39 ust. 4 pkt 3 P.o. mogli ją wypowiedzieć w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy, czyli od dnia 3 grudnia 2019 r. Tym samym art. 5 ustawy z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw dotyczył tylko już zawartych umów obejmujących zwrot kosztów dowozu dziecka do szkoły. Przy czym sięgając do uzasadnienia wprowadzenia ww. ustawy z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3721, VIII kadencji Sejmu, uzasadnienie do ustawy o zmianie ustawy - Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw) należy stwierdzić, jedynym celem uchylenia (z dniem 3 grudnia 2019 r.) dotychczasowego art. 39 ust. 4 pkt 3 P.o. było zastąpienie regulacji obejmującej umowy o zwrot kosztów dowozu dziecka bardziej szczegółową regulacją zawartą w nowym art. 39a P.o. Do dnia 3 grudnia 2019 r. kryteria ustalania wysokości kosztów refundacji zwrotu za dowożenie dziecka do szkoły były bowiem zbyt ogólne i pozwalały na ustalanie tego zwrotu poniżej rzeczywistych kosztów dowozu.
Co istotne przedmiotem tej sprawy nie było ani kwestionowanie wysokości ponoszonych przez rodziców kosztów dojazdu ucznia do szkoły, ani też dopuszczalność rozwiązania (wypowiedzenia) już zawartej umowy na podstawie art. 5 ustawy z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw.
Ponadto podniesiona w skardze kasacyjnej kwestia ustalania przez radę gminy na dany rok szkolny w drodze uchwały średniej ceny jednostki paliwa nie mogła być uznana za niedopuszczająca do zawarcia umowy obejmującej zwrot kosztów dowozu ucznia.
Nie można także podzielić i tej argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zgodnie z którą dopuszczalność zawarcia umowy o zwrot kosztów dojazdu w tej sprawie uzależniona była także od tego, czy wcześniej (tj. przed dniem 3 grudnia 2019 r.) wnioskodawczyni zawarła na podstawie art. 39 ust. 4 pkt 3 P.o. taką umowę. Brak podpisania przez rodziców dziecka umowy przed dniem 3 grudnia 2019 r. nie stanowił podstawy do odmowy zawarcia umowy w przedmiocie zwrotu rodzicom kosztów przewozu dziecka na podstawie art. 39a P.o.
Ponadto trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że jednym z obowiązków gminy jest zapewnienie uczniom z określonymi niepełnosprawnościami bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, ponadpodstawowej lub do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego bądź na zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze. Jednakże przedmiotem tej sprawy nie było to, że Gmina [...] zapewnia lub nie zapewnia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do szkoły podstawowej. Przedmiotem rozstrzygania było nieprzyznanie wnioskodawczyni zwrotu kosztów dowozu ucznia skutkujące brakiem zawarcia stosownej w tym zakresie umowy. Obowiązek ten wynikał nie z art. 39 ust. 4 P.o., ale w dacie tak złożenia wniosku jak i jego rozpoznania w tej sprawie z art. 39a ust. 1 P.o. zgodnie z którym obowiązki objęte art. 39 ust. 4 tej ustawy gmina spełnia albo poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców. Taki obowiązek istniał już na gruncie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 lutego 2011 r. sygn. akt III CZP 133/10, opubl. w OSNC 2011/10/111 wyraźnie wskazał, że te dwa obowiązki (zorganizowanie przez gminę bezpłatnego dowozu oraz zawarcie umowy obejmującej zwrot kosztów dowodu uczenia przez rodziców) mają charakter alternatywny i wybór jednego z tych obowiązków należy nie do gminy, ale do rodziców. Tym samym nawet gdyby gmina zorganizowała bezpłatny transport i opiekę dla ucznia w zakresie dowodu do szkoły, to i tak rodzice mogą wybrać dowożenie swojego dziecka (ucznia) we własnym zakresie. Pogląd ten jest aktualny także na podstawie obecnie obowiązującej ustawy Prawo oświatowe (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 3069/21, opubl. w Lex nr 3219157; prawomocny wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 79/21, opubl. w Lex nr 3192810).
Natomiast ostatni zarzut zawarty w skardze kasacyjne jest zasadny, ale jego uwzględnienie nie może doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Strona skarżąca kasacyjnie trafnie zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego polegające na nieuwzględnieniu art. 39a P.o. przy ocenie zgodności z prawem czynności Wójta Gminy [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przewozu dziecka do szkoły, w której realizowało ono obowiązek szkolny.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie powoływał się na art. 39a P.o. nietrafnie wywodząc obowiązek zawarcia po dniu 14 stycznia 2020 r. umowy w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu dziecka do szkoły za okres wcześniejszy na podstawie nieobowiązującego art. 39 ust. 4 pkt 3 P.o. Obowiązek ten należało wywodzić nie z art. 39 ust. 4 pkt 3 P.o., ale z art. 39a P.o.
Jednakże strona skarżąca kasacyjnie ogólnie zarzuciła w skardze kasacyjnej niezastosowanie przez Sąd pierwszej instancji art. 39a P.o. bez sprecyzowania, który z ustępów tego przepisu został niewłaściwie zastosowany albo został błędnie wyinterpretowany przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości doprecyzowania samego zarzutu. Także z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, aby strona skarżąca kasacyjnie zarzucała Sądowi pierwszej instancji naruszenie któregokolwiek z ustępów art. 39a P.o. Przepis ten zawiera sześć ustępów. Tym samym uznając wprawdzie za trafny zarzut pominięcia przez Wojewódzki Sad Administracyjny art. 39a P.o. w tej sprawie, to jednak to uchybienie nie może doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Zgodnie bowiem z art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną nie tylko wówczas, gdy nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw, ale także i wtedy, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie, w której zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło