III SA/Po 1511/21

Dnia 13 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędzia WSA Szymon Widłak Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2022 roku sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. SKO w [...] utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2021 r. w przedmiocie nałożenia grzywny [...] zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] lipca 2021 r. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zobowiązany wniósł zażalenie na postanowienie organu I instancji podnosząc, że wykonał decyzję organu I instancji – część budynku mieszkalnego posiada po obu stronach rynny i rury spustowe odprowadzające wody opadowe. Mimo tego upomnieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. został on wezwany do wykonania decyzji. Organ wskazał, że zgodnie z art. 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji : § 1. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie o nałożeniu grzywny. § 2. Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze. § 3. Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. W dniu [...] maja 2019 r. organ I instancji wydał decyzję nakazującą m. in. zobowiązanemu wykonanie urządzeń zapobiegających odprowadzaniu wód opadowych z części budynku mieszkalnego na grunty sąsiednie poprzez zamontowanie do dnia [...] sierpnia 2019 r. odpowiednich urządzeń. Organ II instancji decyzją z dnia [...] października 2019 r. wskazał nowy termin do wykonania powyższego obowiązku – do [...] stycznia 2020 r. W dniu [...] maja 2021 r. pracownicy organu I instancji wykonali oględziny przedmiotowej nieruchomości i stwierdzili, że nakaz został wykonany tylko częściowo. W dniu [...] czerwca 2021 r. organ wystawił upomnienie wzywając zobowiązanego do wykonania nakazu, a [...] lipca 2021 r. wydał postanowienie o nałożeniu grzywny. W dniu [...] września 2021 r. organ I instancji przeprowadził oględziny nieruchomości. Nałożony obowiązek jest nadal niewykonany, dlatego zasadne było nałożenie grzywny w celu przymuszenia. W skardze do WSA w Poznaniu zobowiązany wniósł o uchylenie postanowienia organu II instancji. Podniósł, że wniósł zarzut od postanowienia z dnia [...] lipca 2021 r., co spowodowało zawieszenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Organ II instancji nie uwzględnił tego faktu, wykonywano kolejne czynności procesowe. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi, że wydano go z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) P.p.s.a. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie organu II instancji winno zostać uchylone. W dniu [...] maja 2019 r. organ I instancji wydał decyzję nakazującą m. in. zobowiązanemu wykonanie urządzeń zapobiegających odprowadzaniu wód opadowych z części budynku mieszkalnego na grunty sąsiednie poprzez zamontowanie do dnia [...] sierpnia 2019 r. odpowiednich urządzeń. Organ II instancji decyzją z dnia [...] października 2019 r. wskazał nowy termin do wykonania powyższego obowiązku – do [...] stycznia 2020 r. W dniu [...] maja 2021 r. pracownicy organu I instancji wykonali oględziny przedmiotowej nieruchomości i stwierdzili, że nakaz został wykonany tylko częściowo. W dniu [...] czerwca 2021 r. organ wystawił upomnienie wzywając zobowiązanego do wykonania nakazu, a [...] lipca 2021 r. wydał postanowienie o nałożeniu grzywny. W dniu [...] września 2021 r. organ I instancji przeprowadził oględziny nieruchomości. Nałożony obowiązek jest nadal niewykonany, dlatego zdaniem organu zasadne było nałożenie grzywny w celu przymuszenia. Wskazać należy, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2020.1427), dalej "u.p.e.a." : "Art. 119. § 1. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. § 2. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. "Art. 120. § 1. Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. § 2. Gdy zobowiązanym jest osoba fizyczna działająca przez ustawowego przedstawiciela, przedsiębiorstwo państwowe lub inna państwowa jednostka organizacyjna, organizacja spółdzielcza, samorządowa, zawodowa lub inna społeczna osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, grzywnę nakłada się na ustawowego przedstawiciela zobowiązanego lub na osobę, do której należy bezpośrednie czuwanie nad wykonywaniem przez zobowiązanego obowiązków tego rodzaju, jakim jest egzekwowany obowiązek. Jednocześnie może być nałożona grzywna na zobowiązaną osobę prawną lub jednostkę organizacyjną, jeżeli jest to niezbędne dla przymuszenia wykonania obowiązku. Art. 121. § 1. Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4. § 2. Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty [...]zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty [...]zł. § 3. Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty [...]zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty [...]zł. § 4. Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. § 5. Wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i [...] ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Art. 122. § 1. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie o nałożeniu grzywny. § 2. Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze. § 3. Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny Art. 123. Przepisy art. 122 z zastrzeżeniem art. 121 § 4 stosuje się również w przypadkach nakładania dalszych grzywien w celu przymuszenia, gdy zobowiązany mimo wezwania nie wykonał obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Art. 124. § 1. Nałożone grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w niniejszej ustawie. § 2. Obowiązek uiszczenia nałożonych grzywien nie przechodzi na spadkobierców lub prawonabywców zobowiązanego. Art. 125. § 1. W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. § 2. Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny służy zażalenie. Art. 126. Na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia." W przedmiotowej sprawie zobowiązany wniósł zarzuty od postanowienia wydanego w trybie art. 122 u.p.e.a. Wobec tego organ I instancji orzekł o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. – k. 16 akt sądowych. Zawieszono postępowanie do czasu zawiadomienia organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutu. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. oddalił zarzut zobowiązanego. Nie jest to postanowienie ostateczne, albowiem wniesiono od niego zażalenie do organu II instancji. Zażalenie to nie było rozpoznane w dacie wydania zaskarżonego postanowienia organu II instancji z dnia [...] października 2021 r. W ocenie Sądu zobowiązany miał prawo wnieść zarówno zarzut jak i zażalenie od postanowienia o nałożeniu grzywny. Skoro jednak wniósł on zarzut to należało orzec z urzędu o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, co prawidłowo uczynił organ I instancji. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 25 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2249/18 "Taki stan faktyczny regulowany jest art. 122 § 3 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. Wówczas zobowiązanemu przysługują dwa różne środki zaskarżenia, które miałby prawo realizować równolegle, niezależnie w jaki sposób pisma te byłyby zatytułowane, a także, czy zawarte zostałyby w jednym piśmie procesowym nazwanym zażaleniem. Przy czym jak słusznie wskazał Sąd I instancji - charakter zarzutów przesądza, iż mają one pierwszeństwo w rozpoznaniu przed zażaleniem na postanowienie o nałożeniu grzywny. Niemniej ma to miejsce w sytuacji, gdy dopuszczalne jest jednocześnie wniesienie zarówno zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, jak i zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny." Wynika stąd, że w przedmiotowej sprawie skoro strona wniosła zarzuty to spowodowało to zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii prawidłowości zarzutów. Przedwcześnie zatem organ II instancji orzekł w przedmiocie zażalenia na postanowienie organu I instancji w przedmiocie nałożenia grzywny. Postanowienie organu II instancji z [...] października 2021 r. zostało wydane zatem przedwcześnie i podlegało uchyleniu. Postanowienie to winno być bowiem wydane po ostatecznym zakończeniu postępowania w kwestii wniesionych zarzutów. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., uchylił postanowienie organu II instancji. O kosztach postanowiono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.