VII SA/Wa 306/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Asesor WSA Elżbieta Granatowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2022 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych oddala skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]grudnia 2021r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm.), po rozpoznaniu odwołania Z W od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] .10.2021 r., nakładającej obowiązek wykonania w określonym terminie - robót budowlanych w celu doprowadzenia przepustu, (poprowadzonego od zachodniej linii brzegowej stawu na działce nr ewid. [...] do ogrodzenia rozgraniczającego działki nr ewid. [...] i [...] , w miejscowości [...] , gmina [...]) do stanu zgodnego z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, polegających na zabetonowaniu otworu znajdującego się w fundamencie ogrodzenia rozgraniczającego działki nr ewid. [...] i [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że PINB w [...] w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...] .07.2021 r. ustalił, że na działce nr ewid. [...]w miejscowości [...] znajduje się obetonowany przepust poprowadzony od zachodniej linii brzegowej stawu do ogrodzenia rozgraniczającego działki nr ewid. [...] i [...] . Przepust ma prostokątny przekrój o bokach 0,56 m i 1,30 m oraz łączną długość 4,90 m. Znajduje się on w cokole betonowym ogrodzenia. Od góry koryto przykryte jest stalową kratą. W czasie kontroli przepust nie był wypełniony wodą. Poziom wody w stawie na działce o nr ewid. [...] na wysokości 25 cm poniżej dna przepustu. Na działce nr ewid. [...]na wysokości przepustu, wzdłuż tej działki przebiega rów melioracyjny. Poziom wody w rowie melioracyjnym ok. 10 cm poniżej dna przepustu. Obecna podczas czynności kontrolnych Z W oświadczyła, że "(...) przepust był wykonany w 2009 r. razem ze stawem. Służy on do odprowadzania nadmiaru wód ze stawu w sposób okresowy - podczas opadów i roztopów. Odprowadza wody do rowu wybudowanego na działce nr [...] , należącej do J Z G. Na działce nr [...] rów był wykonany w tym samym okresie, co budowa stawu i przepustu na działce nr [...]". Organ powiatowy stwierdził, że na budowę przepustu nie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę ani dokonanie zgłoszenia. Niemniej realizacja przepustu naruszyła § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. PINB w [...] zasadnie nakazał inwestorowi – Z W doprowadzenie przepustu do stanu zgodnego z § 29 ww. rozporządzenia, poprzez zabetonowanie otworu znajdującego się w fundamencie ogrodzenia, rozgraniczającego działki nr ewid. [...] i [...]. Wątpliwości organu odwoławczego nie budziło zakwalifikowanie przez organ I instancji przedmiotu postępowania jako przepustu. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 12 Prawa budowlanego, budowa przepustów o przekroju wewnętrznym do 0,85 m2 została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia (przekrój niniejszego przepustu wynosi 0,728 m2). Brak obowiązku uzyskania zgody na wykonanie prac nie zwalnia organów nadzoru budowlanego od zbadania, czy inwestycja jest zgodna z przepisami oraz czy nie powoduje zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, o czym stanowi art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 Prawa budowlanego. Zgodnie z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. W toku postępowania ustalono, że Starosta [...] decyzją z dnia [...].06.2008 r., Nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił Z W pozwolenia na budowę urządzenia wodnego - stawu ziemnego, służącego do celów rekreacyjnych o powierzchni 2300 m2 i maksymalnej głębokości misy 3 m, na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...], gmina [...]. Z opisu inwestycji (str. 3 i 7 projektu) oraz projektu zagospodarowania działki (str. 10 projektu), a także rzutów stawu (str. 11 i 12 projektu) nie wynikało, aby inwestor uprawniony był do budowy przepustu od strony zachodniej. W opisie wskazano (str. 6 i 7 projektu), że "Staw będzie stawem nieprzepuszczalnym, całkowite osuszenie stawu będzie możliwe przy zastosowaniu odpowiednich pomp", "Projektowany staw nie będzie oddziaływać negatywnie na grunty sąsiednie gdyż w jego pobliżu na najbliżej położonych działkach od wschodniej i zachodniej strony są stawy. Najmniejsza odległość górnej korony stawu od granicy działki sąsiedniej wyniesie 4 m". Istota była też informacja na str. 3 projektu, gdzie wskazano, że "Staw będzie wypełniał się wodą na wysokość 0,5 m poniżej korony stawu. Zalanie stawu nastąpi wodami podziemnymi znajdującymi się w gruncie (...) uzupełnianymi wodami roztopowymi i opadowymi". W wyniku robót budowlanych nieprzewidzianych w zatwierdzonej dokumentacji projektowej, skarżąca wybudowała przepust łączący staw z rowem melioracyjnym znajdującym się na działce nr ewid. [...] , poprzez wykonanie obetonowanego otworu w zachodniej skarpie stawu oraz w fundamencie ogrodzenia rozgraniczającego działki nr ewid. [...] i [...] Przepust umożliwia przepływ wody ze stawu do rowu melioracyjnego. Woda, która powinna gromadzić się w stawie znajduje ujście na działkę nr ewid. [...] . Staw miał być nieprzepuszczalny, a jego osuszanie miało odbywać się za pomocą odpowiednich pomp, a nie poprzez kierowanie wody na teren działki sąsiedniej. Z opinii "w sprawie zmiany stanu wody na gruncie dotyczącej działek o nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości [...] " sporządzonej w czerwcu 2016 r. przez mgr M G - upr. geolog nr [...] (załącznik do notatki służbowej z dnia 20.07.2021 r.) wynika, że teren działki nr ewid. [...] położony jest wyżej względem działki o nr ewid. [...] . Wody opadowe/roztopowe naturalnie spływają z kierunku wschodniego w kierunku zachodnim. Jakkolwiek realizacja przepustu nie zmieniła kierunku spływu wód opadowych tj. nadal następuje ze wschodu na zachód, to w ocenie [...] WINB dyspozycja § 29 warunków technicznych obejmuje także taką ingerencję, na skutek której następuje zmiana intensywności spływu wód opadowych z terenu działki, na której wykonano roboty budowlane, na teren działki sąsiedniej. W rozpatrywanej sprawie nastąpiło to w wyniku wykonania przepustu, który dodatkowo kieruje wody ze stawu na teren działki nr ewid. [...]. Sytuacja taka wypełnia dyspozycję art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, który dotyczy robót budowlanych wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach. Po zabetonowaniu otworu znajdującego się w fundamencie ogrodzenia rozgraniczającego działki nr [...] i [...] (stanowiącego blokadę dla przenikania wód opadowych na teren sąsiedniej nieruchomości) obiekt będzie spełniać warunki przewidziane w § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Roboty budowlane przy budowie przepustu zostały już zakończone, dlatego prawidłowo zastosowano art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wojewódzki wskazał, iż zgodnie z dokumentacją projektową zatwierdzoną decyzją Starosty [...] decyzją Nr [...] staw miał być nieprzepuszczalny. Załączone do odwołania decyzje odnoszą się do postępowania prowadzonego w oparciu o ustawę Prawo wodne. Okoliczność związana z nakazaniem J G "natychmiastowego usunięcia nasypu z działki nr [...] i udrożnienia dopływu wody w ogrodzeniu" nie została w żaden sposób uprawdopodobniona. Opinia mgr M G, została sporządzona w czerwcu 2016 r., ponad 5 lat temu oraz wydana została w oparciu o przepisy Prawa wodnego. Z W wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa, tj: 1. bark wnikliwej analizy materiału dowodowego jaki zgromadzono w sprawie prowadzonej przez Urząd Gminy w [...] na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne ([...]) oraz pominięcie opinii biegłych, a od tego czasu na działce [...] i [...] nie zaszły żadne zmiany. 2. brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych 3. odmowę dopuszczenia dowodu z opinii biegłego do spraw budownictwa wodnego i melioracji w celu wyjaśnienia czy wykonane prace doprowadziły do zmiany naturalnego spływu wód. W uzasadnieniu skargi podnosiła, że organ powinien rozpatrzeć sprawę przepustów tak od strony wschodniej działki [...] i [...] jak również od strony zachodniej działki [...] i [...] . Sprawę rozpatrzono stronniczo. Organ skoncentrował się na tym, że woda ze stawu jest odprowadzana przepustem na działkę [...], co jest sprzeczne ze stanem faktycznym. Staw jest położony w cząstkowej zlewni rzeki [...]. Kierunek spływu wód opadowych i roztopowych występują na działkach sąsiednich przy czym działki leżące na wschód od działki nr [...] są położone wyżej niż działka [...] , zaś działka nr [...] jest położona niżej. Takie ukształtowanie terenu istnieje od zawsze - powoduje to naturalny skłon działek i układa się w linii wschód – zachód, ze spadkiem na działce nr [...]. Tym samym naturalny spływ ma miejsce od strony wschodniej z działki [...] na działkę [...], z działki [...] na działkę [...] (do stawu), dalej w kierunku zachodnim na działkę nr [...], na działkę nr [...]i działkę nr [...]. Zabetonowanie otworu doprowadzi do zatrzymania odpływu wód od strony wschodniej i całkowitego zalania działki [...] oraz pól uprawnych wsi [...], spowoduje nieodwracalne szkody. Niezbędnym było dopuszczenie dowodu z opinii biegłego do spraw budownictwa wodnego i melioracji, skoro nadzór budowlany zakwestionował opinię biegłych, które były wykonane na potrzeby postępowania Wójta Gminy [...]. Postępowanie było nierzetelne, nie wystarczające do wydania decyzji w obecnym kształcie. Nie dokonano wyczerpującej oceny stanu faktycznego. W przypadku postępowania w sprawie zakłócenia stosunków wodnych niezbędne jest zasięgnięcie opinii biegłego, gdyż ocena stosunków wodnych wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy w zakresie hydrologii, melioracji i postępowań wodno - prawnych (WSA w Krakowie w wyroku z dnia 7 kwietnia 2011 roku, sygn. II SA/Kr 140/11). Staw jest nieprzepuszczalny, dopóki nie wypełni się ponad rzędną wodami z rzeki [...]od strony wschodniej i działek położonych powyżej. Są to czynniki zewnętrzne. Natomiast pompy mają służyć do całkowitego osuszenia stawu gdy zajdzie taka potrzeba, a nie do odprowadzania nadmiaru wód, które są niekontrolowane. Wskazano również, że organ II instancji pozbawił skarżącą możliwości zapoznania się dokumentacją przed wydaniem decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Skarga była niezasadna. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nakładającą na Z W obowiązek doprowadzenia przepustu, do stanu zgodnego z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, polegający na zabetonowaniu otworu znajdującego się w fundamencie ogrodzenia rozgraniczającego działki nr [...] i [...]. Podstawą materialnoprawną decyzji był art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7, art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1094 roku - Prawo budowlane, w związku z § 29 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019r., poz. 1065 - ze zmianami). Starosta [...] decyzją z dnia [...].06.2008r., Nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił Z W pozwolenia na budowę urządzenia wodnego - stawu ziemnego, służącego do celów rekreacyjnych o powierzchni 2300m2 i maksymalnej głębokości misy 3 m, na nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną nr ewid. [...] w miejscowości [...]gm. [...]. Dokumentacja techniczna dotycząca stawu ziemnego (zatwierdzona decyzją z dnia [...].06.2008r.), nie wskazywała żeby inwestor był uprawniony do wykonania przepustu umożliwiającego przepływu wody ze stawu do rowu, znajdującego się na sąsiedniej działce nr [...]. W części opisowej projektu wskazano, że głównym źródłem wody do zalewu stawu będzie woda występująca na gruncie, a uzupełnieniem wody będą obficie występujące wody roztopowe i opadowe. Maksymalna głębokość misy stawu miała wynosić 3m, wysokość wody w stawie 2,5m. Projektowana rzędna dna stawu miała wynosić 190,20 m.n.p.m., przy rzędnej otaczającego terenu 193,20 m.n.p.m., co potwierdza nieprzekroczenie 3m projektowanej głębokości stawu. Wykonano przepust, znajdujący się w fundamencie ogrodzenia, przy linii rozgraniczającej działki nr [...] i [...]. Przedmiotowy przepust to obetonowana budowla o przekroju wewnętrznym zamkniętym wynoszącym 0,728 m2. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 12 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020r., poz. 1333 - ze zmianami) przepust nie wymagał pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, o którym mowa w art. 30. Z opinii w sprawie zmiany stanu spływu wody dotyczącej działek nr [...] i [...] , sporządzonej w czerwcu 2016r. przez M G - specjalisty do spraw hydrogeologii i ochrony środowiska (upr. geol. nr [...]) wynikało, że teren działki nr [...] jest położony wyżej względem działki nr [...]i wobec takiego ukształtowania terenu, wody opadowe naturalnie spływają z kierunku wschodniego w kierunku zachodnim. Tej okoliczności organ nie kwestionował. Kwestią sporną był fakt wybudowania otworu w fundamencie ogrodzenia, który umożliwia przepływ wody ze stawu do rowu, na działce nr [...]należącej do J Z G, co słusznie organ zakwalifikował jako kierowanie wód opadowych na teren sąsiedniej działki. Kierowanie wód opadowych na teren sąsiedniej nieruchomości jest naruszeniem § 29 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019r., poz. 1065 - ze zmianami). Zgodnie z tym przepisem - dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Istniejący na działce nr [...]staw, w czasie nadmiernych opadów deszczu bądź roztopów, przelewa się przez przepust do rowu na działce nr [...]i dalej na niżej położone tereny w kierunku zachodnim. Organ nadzoru budowlanego miał obowiązek zastosowania procedury naprawczej z art. 50-51 Prawa budowlanego, w celu doprowadzenia ww. obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Inwestorka zakwestionowała ocenę organu, o dokonanej zmianie naturalnego spływu wód opadowych. Zdaniem Sądu zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma sformułowanie "naturalny spływ wód". Fakt, że sprawy z zakresu stosunków wodnych (art. 29 poprzednio obowiązującej ustawy Prawo Wodne) podlegały rozpatrzeniu przez Wójta Gminy [...], nie oznaczał, że organ nadzoru budowlanego orzekając w tej sprawie, naruszył przysługujące mu kompetencje, gdyż zajął się jedynie techniczną stroną przepustu, jako budowli zdefiniowanej w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Ustalił prawidłowo, że budowla ta narusza normy techniczno-budowlane, to jest § 29 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019r., poz. 1065 - ze zmianami). Słusznie organ odwoławczy stwierdził, że choć wykonanie przepustu nie zmieniło naturalnego kierunku spływu wód opadowych tj. nadal następuje on ze wschodu na zachód, to dyspozycja § 29 warunków technicznych obejmuje także taką ingerencję, na skutek której następuje zmiana intensywności spływu wód opadowych z terenu działki, na której wykonano obiekt, na teren działki sąsiedniej. W rozpatrywanej sprawie nastąpiło to w wyniku wykonania przepustu, który kieruje wody ze stawu (nie dopuszczając do jego przelania się) na teren działki nr ewid. [...]. Zdaniem Sądu, organom nadzoru budowlanego nie można zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego, jak też procesowego, które mogłoby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Organ nadzoru budowlanego wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy jak również dokonał jego oceny zgodnie z przepisami K.p.a. Argumenty przedstawione przez skarżącą nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.