III FSK 1129/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant asystent sędziego Jakub Witan, po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. S.K.A. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2077/21 w sprawie ze skargi G. S.K.A. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 2 lipca 2021 r., nr 1401-IEE2.711.1.69.2021.3.MS w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 16 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2077/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") oddalił skargę G. S.K.A. z siedzibą w P. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor") z dnia 2 lipca 2021 r. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżąca zaskarżyła go w całości i wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualne o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Dodatkowo wniosła o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z właściwymi przepisami. Zaskarżonemu wyrokowi Skarżąca zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022, poz. 329, dalej: "p.p.s.a."): – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a w związku z art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 1438, dalej: "u.p.e.a.") w związku z art. 152 § 1 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie przez Sąd skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, mimo braku podstawy do prowadzenia egzekucji administracyjnej; – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a w związku z art. 151 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia Dyrektora, które zostało wydane z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego, pomimo iż taki obowiązek ciążył na organie egzekucyjnym, bowiem obowiązek w stosunku do Spółki został wykonany przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, w konsekwencji na dzień jej wszczęcia w ogóle nie istniał, a Spółka przedstawiła dowody stwierdzające wykonanie oraz nieistnienie obowiązku, a w konsekwencji brak ciążących na niej wymagalności; – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a w związku z art 145 § 1 lit. c) w związku art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez pobieżne odniesienie się przez Sąd I Instancji do argumentacji Spółki, przesądzającej o niedopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz nie odniesienia się do argumentacji Spółki wskazującej na wadliwość wystawionego zawiadomienia; – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a w związku z art. 59 § 1 pkt 1) u.p.e.a w związku z art. 32 oraz art. 40 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 2018 r. poz. 2096, dalej: "k.p.a.") w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez uznanie przez Sąd, że doręczenie zawiadomienia bezpośrednio Spółce, nie zaś wyznaczonemu w sprawie pełnomocnikowi wywołało skutek w postaci wprowadzenia zawiadomienia do obrotu prawnego, w sytuacji, gdy stanowiło jedynie czynność informacyjną w stosunku do Strony; – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 60 § 1 u.p.e.a, poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego, wskutek czego czynności egzekucyjne nie zostały uchylone; – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez uznanie przez Sąd, iż w przedmiotowej sprawie organy egzekucyjne prawidłowo przyjęły, iż w toku postępowania egzekucyjnego nie bada się dopuszczalności wszczęcia egzekucji administracyjnej, w sytuacji gdy organ egzekucyjny będący jedocześnie wierzycielem przed wszczęciem egzekucji administracyjnej był zobowiązany do zbadania jej dopuszczalności, w tym do sprawdzenia, czy obowiązek wskazany w Zawiadomieniu jest wymagalny; – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku żart. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 122 k.p.a., poprzez uznanie przez Sąd, iż w przedmiotowej sprawie: o organy egzekucyjne wystarczająco odniosły się do argumentacji Skarżącej związanej z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku oraz niedopuszczalnością zastosowanego środka egzekucyjnego, a w konsekwencji, uznał, iż została powołana wystarczająca argumentacja zawierająca wyjaśnienie z jakich względów argumentacja Strony była niezasadna; o o organy egzekucyjne wystarczająco odniosły się do argumentacji Strony wykazującej na wadliwość Zawiadomienia, które nie posiadało wskazania konkretnej wierzytelności oraz dochodzonej kwoty – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez pobieżne odniesienie się przez Sąd, skutkujące przyjęciem, że w przedmiotowym postępowaniu zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej jest niezasadny, podczas gdy Naczelnik US, działając zarówno jako organ egzekucyjny jak i wierzyciel, przed wszczęciem egzekucji administracyjnej był zobowiązany do zbadania jej dopuszczalności, w tym do sprawdzenia, czy zobowiązanie stanowiące podstawę do prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego i tym samym dokonanych w następstwie przez organ czynności egzekucyjnych, zostało uregulowane, jak również jest w dalszym ciągu zobowiązany do odstąpienia od czynności egzekucyjnych, bowiem obowiązek w stosunku do Spółki w ogóle nie powstał; – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a., poprzez nie odniesienie się przez Sąd do argumentacji Spółki związanej z naruszeniem art. 29 § 1 u.p.e.a, wskazującej na pozbawienie jej prawa do merytorycznego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny, będącego jednocześnie wierzycielem wniesionych zarzutów w skardze na czynność egzekucyjną; – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a., poprzez nie odniesienie się przez Sąd do argumentacji Spółki związanej z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 1) u.p.e.a, poprzez nie odniesienie się do argumentacji Skarżącej wskazującej na nieistnienie obowiązku będącego podstawą do prowadzenia egzekucji administracyjne, która w przedstawionych okolicznościach jest niedopuszczalna; – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. w związku z art 6 k.p.a. w z art. 18 u.p.e.a poprzez uznanie przez Sąd, iż organy egzekucyjne działały zgodnie z zasadą praworządności uregulowaną w art. 6 k.p.a.; – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art w związku z art 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a poprzez uznanie przez Sąd I Instancji, że organy egzekucyjne podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia dokładnego stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. w związku z art. 7a § 1 k.p.a. w związku żart. 18 u.p.e.a poprzez uznanie przez Sąd I Instancji, że organy egzekucyjne prowadziły postępowanie egzekucyjne zgodnie z zasadą rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść podatnika; – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a poprzez uznanie przez Sąd I Instancji, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w sposób budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej; – naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. art. 9 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a poprzez uznanie przez Sąd I Instancji, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest zgodnie z zasadą informowania stron postępowania; Dyrektor nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej uregulowanych w powołanym art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 54 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 152 § 1 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie przez Sąd skargi i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, mimo braku podstawy do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Należy podzielić pogląd wyrażony przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że przedmiot postępowania określony w art. 54 u.p.e.a., dotyczy jedynie wskazanych technicznych, wykonawczych i faktycznych aspektów danej czynności. Skarga została bowiem prawie w całości poświęcona kwestii zarzucanego nieistnienia egzekwowanego obowiązku, niedopuszczalności egzekucji, odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego w kontekście art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie ulega wątpliwości, że wszystkie te kwestie nie mogły być podnoszone w ramach skargi na czynność egzekucyjną, gdyż dotyczą merytorycznych aspektów prowadzonego postępowania egzekucyjnego, którym poświęcone są inne instytucje tejże ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny za nietrafny uznaje także zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 10) u.p.e.a. w związku z art. 32 oraz art. 40 § 2 k.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez uznanie przez WSA, że doręczenie zawiadomienia bezpośrednio Spółce, nie zaś wyznaczonemu w sprawie pełnomocnikowi wywołało skutek w postaci wprowadzenia zawiadomienia do obrotu prawnego. W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, że zawiadomienie doręczono bezpośrednio Spółce, a nie profesjonalnemu pełnomocnikowi (Spółka ustanowiła już wtedy profesjonalnego pełnomocnika do działania w trakcie postępowania egzekucyjnego). Zatem doręczenie takie było wadliwe, nie mniej terminowe wniesienie skargi na czynność egzekucyjną świadczy o braku jakiegokolwiek wpływu takiego uchybienia (wadliwości), tj. doręczenia zawiadomienia Spółce, a nie profesjonalnemu pełnomocnikowi, na sytuację prawną Skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zaprezentowany w analogicznej sprawie przez NSA w orzeczeniu z 8 września 2021 r., sygn. akt III FSK 2232/21. Podobne stanowisko zostało również przedstawione w wyrokach NSA: z 19 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 282/07; z 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 825/12; z 16 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3597/13. NSA nie uznaje wadliwego doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego, za podstawę uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną, jeśli pomimo takiej wadliwości zobowiązany dochował terminu do wniesienia skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej uznaje za nieusprawiedliwione. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Agnieszka Olesińska Jacek Pruszyński Sławomir Presnarowicz (spr.)