III FSK 1284/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 282/21 w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 24 grudnia 2020 r. nr 2401-IEE01.711.123.2020.2.EK UNP: 2401-20-248545 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 282/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę T. sp. z o.o. w W. (dalej: Spółka lub skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 24 grudnia 2020 r. w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej przez dłużnika kwoty zajętej wierzytelności. Skargę kasacyjną wywiodła Spółka. Zarzuciła w niej naruszenie: 1) art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, iż w sprawie niniejszej, organ prawidłowo doręczył korespondencję stronie, nieprzeprowadzenie dowodów, o które wnioskowała strona i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie o wyjaśnienia organu; 2) art. 134 §1 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi, w tym zarzutów wskazujących na nieważność postępowania oraz nierozpoznanie istoty sprawy; 3) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie podnoszonych przez skarżącą zarzutów, pominięcie zarzutów merytorycznych dotyczących konieczności prowadzenia postępowania w sprawie; 4) art. 144 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: O.p.), które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, iż w sprawie niniejszej organ prawidłowo doręczył korespondencję stronie; 5) art. 121. § 1 O.p., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, iż doręczenie korespondencji osobie obcej, nie narusza zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie strony; 6) art. 123 § 1 O.p., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, iż stronie umożliwiono czynny udział w postępowaniu, w sytuacji gdy wszelkie wnioski dowodowe strony były oddalane, bez należytego uzasadnienia; 7) art. 7 w związku z art. 79, art 73, art. 77 § 1 i art 78 § 1 art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: K.p.a.), które miało wpływ na wynik sprawy, a to zaniechanie wykonania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego w całości, który umożliwiłby wszechstronne wyjaśnienie sprawy i ustalenie wszelkich okoliczności istotnych w danej sprawie oraz wydanie decyzji merytorycznej w sposób prawidłowy oraz nieodniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania oraz niedokonanie czynności dowodowych, w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i uzasadniony interes strony; 8) art. 7 związku z art. 80 K.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, a to dowolną ocenę materiału dowodowego i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i oparcie orzeczenia na podstawie części przeprowadzonego materiału dowodowego, który nie został rozpatrzony wyczerpująco, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące załatwieniem sprawy w sposób naruszający zasadę swobodnej oceny dowodów; 9) art 12 K.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, a to pobieżne załatwianie sprawy oraz nieprzeprowadzenie czynności postępowania, pomimo istniejących możliwości ich przeprowadzenia; 10) art. 156 §1 pkt 2 K.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo jej wydania z rażącym naruszenie prawa. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonych decyzji w całości, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gliwicach oraz o nakazanie organowi zwrotu skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania ( w tym kosztów zastępstwa procesowego) wg norm przepisanych. Sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), ze względu na konieczność rozpoznania jej bez zbędnej zwłoki oraz na ograniczenia związane z sytuacją pandemiczną. Strony zostały o tym powiadomione i pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. Mając na uwadze zakres podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów i sposób w jaki je uzasadniono, Naczelny Sąd Administracyjny za konieczne uznał przypomnienie zasad, według których powinna być sporządzona skarga kasacyjna. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, co oznacza, że zakres kontroli tego Sądu określa wnoszący skargę kasacyjną, poprzez wskazanie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Określenie danej podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd pierwszej instancji nie naruszył również innych przepisów, niedostrzeżonych lub pominiętych przy formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej, czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny lub działające w sprawie organy podatkowe. Równie ważnym jak podstawy kasacyjne elementem skargi kasacyjnej jest jej uzasadnienie. Powinno ono zostać sformułowane w taki sposób, aby można było powiązać je z konkretnymi przepisami prawa, które skarżący kasacyjne uznaje za naruszone. Jak już wspomniano, wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. W przypadku wniesienia zarzutu na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., jak to uczyniono w niniejszej skardze kasacyjne, konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z powyższego, prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy. Z tego względu ustanowiono obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Zarzuty kasacyjne nie odpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności i taka właśnie sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Wniesione zarzuty nie zostały bowiem uzasadnione zgodnie z powyżej omówionymi wymogami. Nie tylko nie wykazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wpływu zarzucanego naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy, ale również nie podano sposobu w jaki, zdaniem skarżącej, zostały naruszone podane w petitum przepisy postępowania. W uzasadnieniu skargi wspomniano wyłącznie o art. 180 § 1 O.p., ale przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, tym sam nie mógł zostać naruszony, podobnie jak i inne wskazane w petitum przepisy tej ustawy. Zgodnie z art. 18 ustawy dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.) w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdzić zatem należy, że zarzuty kasacyjne uchylają się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś uzasadnienie skargi stanowi oderwaną od przepisów prawa polemikę ze stanowiskiem Sądu pierwszej. Zauważenia wymaga, iż nie dość, że nie uzasadniono należycie zarzutów, to wniesiono o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego oraz przeprowadzenie przez Sąd pierwszej instancji, po przekazaniu sprawy, dowodu z opinii grafologa. Tymczasem według przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które powinny być znane profesjonalnemu pełnomocnikowi, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające wyłącznie z dokumentów (art. 106 § 3 P.p.s.a.), czyli nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego we własnym zakresie, w ramach którego mógłby podejmować czynności mającego na celu ustalenie stanu faktycznego. Przewidzianą w art. 106 § 3 P.p.s.a. możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodu uzupełniającego z dokumentu, należy rozumieć, jako odnoszącą się do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, a nie do sytuacji wystąpienia wątpliwości związanych z ustaleniami zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. Przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. nie może bowiem skutecznie służyć podważeniu prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd administracyjny za podstawę wyrokowania, z którymi strona skarżąca kasacyjnie się nie zgadza. Co do zasady kontrolę legalności zaskarżalnego aktu sąd administracyjny opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji, który wydał zaskarżony akt (art. 133 § 1 P.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. sędzia B. Woźniak sędzia J. Sokołowska sędzia S. Presnarowicz