I FZ 184/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 13 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 238/23 odrzucające skargę w sprawie ze skargi B.C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od sierpnia do grudnia 2017 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 29 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 238/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę B.C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 15 grudnia 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od sierpnia do grudnia 2017 r. Zarządzeniem z 6 marca 2023 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz do podania numeru PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. W odpowiedzi pełnomocnik strony złożył pełnomocnictwo udzielone przez B.C. "do występowania w imieniu i na rzecz Spółki". W ocenie Sądu, złożenie wskazanego pełnomocnictwa, jakkolwiek dokonane w wymaganym terminie, nie czyniło zadość zobowiązaniu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zaskarżył je w całości, zarzucając naruszenie: - art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, u którego podstaw legło błędne uznanie przez Sąd pierwszej instancji, jakoby skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi poprzez przedłożenie pełnomocnictwa upoważniającego adwokata [...] do jego zastępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy analiza treści pełnomocnictwa wskazuje w sposób jednoznaczny, że obejmuje ono upoważnienie udzielone adwokatowi przez skarżącego jako osobę fizyczną do zastępowania go, jako osoby fizycznej, w niniejszej sprawie, co skutkowało naruszenie prawa na niekorzyść skarżącego, - art. 60 i art. 65 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 40 p.p.s.a. poprzez dokonanie sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego, logicznego rozumowania oraz z zamiarem skarżącego wykładni oświadczenia woli skarżącego złożonego w ramach pełnomocnictwa procesowego z 28 września 2022 r. obejmującego sformułowanie zakresu pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi, poprzez błędne uznanie, że zakresem umocowanie zostało objęte działanie adwokata wobec nieokreślonej spółki, nie zaś skarżącego jako osoby fizycznej, co w ocenie Sądu pierwszej instancji stanowiło brak formalny skargi, w sytuacji gdy dokonana w sposób zgodny z regułami wykładni oświadczenia woli egzegeza zakresu umocowania ujętego w przedmiotowym pełnomocnictwie wskazuje w sposób jednoznacznym m.in., że pełnomocnictwa zostało udzielone przez skarżącego jako osobę fizyczną, a słowo "spółka" znajdujące się w pełnomocnictwie jest jedynie błędem pisarskim. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 34 p.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 p.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Stosownie zaś do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 p.p.s.a.). Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony (art. 37 § 1 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi. Z akt sprawy wynika, że skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, w wykonaniu zarządzenia z 6 marca 2023 r., został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz do podania numeru PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji słusznie wystosował do strony wezwanie. Zauważyć bowiem należy, że do skargi nie zostało załączone pełnomocnictwo do działania w imieniu skarżącego przez tego adwokata. Tymczasem, jak stanowi wyżej przywołany art. 46 § 3 p.p.s.a., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. Nie można zatem zarzucić wadliwości w działaniu Sądu Wojewódzkiego, który wezwał pełnomocnika do przedłożenia dokumentu, o określonej treści. W odpowiedzi na wezwanie adwokat [...] przedłożył pełnomocnictwo, w którym B.C., legitymujący się stosownym numerem PESEL, udzielił mu pełnomocnictwa, "do występowania w imieniu i na rzecz Spółki" przed wymienionymi organami i sądami, w tym sądami administracyjnymi obu instancji. Takie sformułowanie pełnomocnictwa nasuwa wątpliwości interpretacyjne, w czyim imieniu ma działać ustanowiony pełnomocnik, czy w imieniu osoby fizycznej, czy też prawnej. W końcu należy mieć na uwadze, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym prawidłowe umocowanie ma istotne znaczenie, gdyż brak właściwego umocowania stanowi podstawę nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 oraz art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Celem wyjaśnienia wskazać warto, że sformalizowanie postępowania nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią więc one funkcję ochronną dla wszystkich uczestników postępowania, zapewniają bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Obowiązek dopełnienia wymagań formalnych przez stronę, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu. Przedłożone pełnomocnictwo jest jasne w swojej treści i brak jest podstaw do przeprowadzania innej analizy, niż językowa, przy wykładni jego treści, a zadaniem Sądu nie jest domyślanie się intencji strony. Nie ma podstaw do zastosowania rozszerzającej wykładni pełnomocnictwa. Powoływanie się na to, że skarżący wpisał swój numer PESEL również nie wskazuje jednoznacznie, że działa w imieniu własnym, a nie Spółki, bowiem osoby upoważnione do reprezentacji osób prawnych w KRS również ujawniają swój numer PESEL. Sformułowanie pełnomocnictwa tak, aby obejmowało ono prawidłowe umocowanie do zastępowania przed sądem nie jest nadmiernie skomplikowane, tym bardziej, że zostało sporządzone pod okiem profesjonalnego pełnomocnika i przez niego nadane do Sądu. Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 40 p.p.s.a. w zw. z art. 60 i art. 65 § 1 Kodeksu cywilnego, bowiem jak wskazano powyżej, pełnomocnictwo jest jasne w swojej treści i brak jest podstaw do przeprowadzania analizy innej niż językowa przy wykładni jego zakresu. Wyjaśnić należy, że z art. 40 p.p.s.a. wynika, że zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niż pełnomocnictwo, o którym mowa w art. 36, ocenia się według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego. Zgodnie z art. 36 p.p.s.a. strona może udzielić pełnomocnictwa ogólnego (pkt 1), do prowadzenia poszczególnych spraw (pkt 2) lub może zawęzić zakres pełnomocnictwa do niektórych tylko czynności (pkt 3). Istotne jest, aby modyfikacja takiego pełnomocnictwa była jednoznaczna, bowiem jego zakres, czas trwania i skutki ocenia się zgodnie z zasadami językowymi (według treści) oraz przepisami prawa cywilnego. W szczególności powinno się analizować te kwestie w świetle art. 65 k.c. oraz przepisów odnoszących się do przedstawicielstwa (art. 95–109 k.c.). W orzecznictwie podkreśla się, że w przypadku pełnomocnictwa sporządzonego przez profesjonalnego pełnomocnika według określonego wzoru czy też pełnomocnictwa sporządzonego w formie aktu notarialnego należy przyjmować, że redakcja takiego pełnomocnictwa jest fachowa i precyzyjna, a zatem jego zakres powinien być ustalany zasadniczo według wykładni językowej (wyrok NSA z 4 stycznia 2007 r., sygn. akt II FSK 33/06, niepubl.; postanowienie NSA z 21 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 184/04, niepubl.; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 40.). Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że działanie polegające na złożeniu niewłaściwego w treści pełnomocnictwa, niezależnie od jego przyczyn, nie stanowi uzupełnienia braków formalnych skargi i uzasadnia jej odrzucenie w oparciu o przesłankę sformułowaną w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.