I SA/Wa 1756/20
WyrokWSA w Warszawie2021-04-16
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka - Płaczkowska, Bożena Marciniak, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu o stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez państwową osobę prawną na podstawie art. 200 u.g.n. można domniemywać istnienia prawa zarządu, jeżeli brak jest dokumentów wymienionych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. potwierdzających to prawo?Ratio decidendi
Prawo zarządu, które stanowi przesłankę do uwłaszczenia na podstawie art. 200 u.g.n., nie może być domniemane i musi być potwierdzone co najmniej jednym z dokumentów enumeratywnie wymienionych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Brak takich dokumentów skutkuje odmową stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Dowody takie jak wpisy w księgach wieczystych wskazujące na własność Skarbu Państwa nie stanowią dowodu prawa zarządu na rzecz przedsiębiorstwa państwowego lub jego następcy prawnego.Stan faktyczny
Spółka [...] P. S.A. wniosła o stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, które wcześniej były w zarządzie Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Państwowego w [...]. Organ I instancji (Wojewoda) odmówił stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego z powodu braku dokumentów potwierdzających istnienie prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. Minister Rozwoju utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję do WSA w Warszawie, zarzucając błędy materialnoprawne i procesowe.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę spółki [...] P. S.A. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] października 2017 r. odmowną w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] P. S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę
Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] Minister Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] P. S.A. w [...], od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r., nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja Ministra Rozwoju wydana został w następującym stanie faktycznym i ocenie prawnej sprawy:
Wojewoda [...], działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm. - dalej "ugn") oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm.), decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem [...] grudnia 1990 r., przez Wojewódzkie P. w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w [...], obręb [...],[...], stanowiącego działki: nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz stanowiącego działkę nr [...] o pow. [...] m2, wpisaną do księgi wieczystej nr [...], a także odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa gruntu położonego w [...], obręb [...], stanowiącego działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...].
Spółka [...] P. S.A. w [...] wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania, Minister Rozwoju decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W pierwszej kolejności wskazał, że na mocy zarządzenia nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1991 r. w sprawie podziału Wojewódzkiego P. w [...] ustała z dniem [...] lipca 1991r. działalność wielozakładowego przedsiębiorstwa państwowego Wojewódzkie P. w [...].
Następnie zarządzeniem Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1991 r., zmienionym zarządzeniem nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] października 1992 r. utworzono z dniem [...] sierpnia 1991 r. przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą [...] P. z siedzibą w [...]. Na podstawie aktu komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego z dnia [...] października 2005 r. Rep. A Nr [...] dokonano komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego działającego pod nazwą [...] P. z siedzibą w [...] poprzez przekształcenie w spółkę [...] P. S.A z siedzibą w [...].
Aktualnie ww. spółka prowadzi działalność jako [...] P. S.A. z siedzibą w [...]. Z powyższego wynika, iż spółka [...] P. S.A. w [...] stała się ogólnym następcą prawnym ww. przedsiębiorstwa państwowego.
W dalszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że jak wynika z zapisu zawartego w dziale II księgi wieczystej nr [...] prawo własności Skarbu Państwa działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] zostało ujawnione na podstawie umowy zamiany z dnia [...] marca 1956 r.. Rep. A Nr [...]. Prawo własności Skarbu Państwa działek nr [...] i nr [...] zostało ujawnione na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] kwietnia 1980 r.. Rep. A Nr [...], działki nr [...] na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia [...] grudnia 1954 r., nr [...], natomiast działki nr [...] na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...] listopada 1954 r., nr [...].
Zgodnie z zapisem zawartym w dziale II księgi wieczystej nr [...] Skarb Państwa stał się właścicielem działki nr [...] na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...] listopada 1954 r., nr [...]. Natomiast zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] działki nr [...] i nr [...] zostały ujawnione jako własność Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego - umowy zamiany z dnia [...] grudnia 1954 r.. Rep. A Nr [...] - w trybie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Kwestią sporną na gruncie niniejszej sprawy jest natomiast to, czy poprzednikowi prawnemu odwołującej się spółki przysługiwało w dniu [...] grudnia 1990 r. prawo zarządu w stosunku do przedmiotowych działek.
Oceniając tę kwestię organ wywodził, odwołując się do utrwalonych poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, że zarządu - stanowiącego przesłankę uwłaszczenia na zasadzie art. 200 u.g.n. - nie można domniemywać. Prawo to winno być udokumentowane na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r., Nr 23, poz. 120 ze zm.).
Do wniosku uwłaszczeniowego skarżąca spółka załączyła odpisy z ksiąg wieczystych prowadzonych dla poszczególnych nieruchomości. Jednak powyższe wpisy świadczyły jedynie o tytule własności Skarbu Państwa, nie przyznając tym samym poprzednikowi prawnemu odwołującej się spółki żadnych praw rzeczowych w stosunku do nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem. Faktu sprawowania zarządu przedmiotową nieruchomością przez poprzednika prawnego odwołującej się spółki nie potwierdza także dołączone do akt sprawy oświadczenie działającego w imieniu spółki [...] P. SA. w [...] - Prezesa Zarządu – L. C. oraz Wiceprezesa Zarządu – A. Z., z dnia [...] listopada 2014 r., stwierdzające, że przedmiotowy grunt w dniu [...] grudnia 1990 r. znajdował się w zarządzie Wojewódzkiego P. w [...].
Zdaniem Ministra należy zgodzić się z organem wojewódzkim, że powyższe oświadczenie nie wskazuje na istnienie dokumentów, na podstawie których przekazano przedmiotową działkę w zarząd. Z oświadczenia nie wynika również, że dokumenty te zaginęły lub uległy zniszczeniu. W ocenie organu odwoławczego żaden ze zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego ww. przedsiębiorstwu państwowemu do przedmiotowych nieruchomości.
Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. [...] Urząd Wojewódzki zwrócił się do wnioskodawcy o przedłożenie jednego z dokumentów wymienionych w § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. potwierdzających prawo zarządu do przedmiotowych działek w dniu [...] grudnia 1990 r. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowe pismo pozostało bez odpowiedzi.
Tym samym organ uznał, że Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2017 r., nr [...] prawidłowo stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka posiadania przez Wojewódzkie P. w [...] w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu w stosunku do gruntu, położonego w [...], stanowiącego działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...]m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...], działkę nr [...] o pow. [...] m2, wpisaną do księgi wieczystej nr [...], a także działkę nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...].
Na decyzję Ministra Rozwoju Spółka [...] P. S.A. w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów:
- przepisów prawa materialnego, tj.:
1) § 4 ust. 1 pkt. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (dalej - Rozporządzenie) – poprzez odmowę uznania mocy dowodowej odpisów z ksiąg wieczystych, stwierdzających prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, przy ustalaniu posiadania przez poprzednika prawnego skarżącej prawa zarządu nieruchomości, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy z treści przywołanego przepisu Rozporządzenia jednoznacznie wynika, że ww. dokumenty, niezależnie od ewentualnych decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie (jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.) lub w zarząd (jeżeli została wydana po dniu 1 sierpnia 1985 r), stanowią podstawę dla stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu, stanowiącego podstawę dla stwierdzenia nabycia przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego gruntu,
2) § 4 ust. 3 Rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i nieprzesłuchanie świadków w sytuacji gdy w ocenie organu przedstawione przez wnioskodawcę dowody nie były wystarczające do stwierdzenia istnienia zarządu na przedmiotowych działkach, a inne dokumenty nie zachowały się.
II. przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich działań w celu wyjaśnienia, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu obejmującego wskazane we wniosku działki i poprzestanie na stwierdzeniu, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających istnienie prawa zarządu.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak też uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
skarga nie jest zasadna.
Stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji przepis art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. u z 2018 r. Nr 121 ze zm. dalej u.g.n)., odwołuje się do art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), który w ustępie 1 stanowił, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem ich użytkowania wieczystego. Reguluje on zatem tryb potwierdzania następującej z mocy prawa konwersji przynależnego państwowej osobie prawnej w ww. dacie prawa zarządu nieruchomością w prawo użytkowania wieczystego.
Kluczowe zatem dla podjęcia na tej podstawie decyzji było ustalenie, czy podmiot ubiegający się o uwłaszczenie (w tym wypadku wymienione wyżej przedsiębiorstwo państwowe) na dzień [...] grudnia 1990 r. legitymował się prawem zarządu przedmiotowym gruntem. Użyte przy tym w tym przepisie pojęcie "zarządu", chociaż nie zostało określone ustawowo i sporny był w doktrynie jego charakter, stanowiło jednak niewątpliwie kategorią prawną, która określała prawną formę władania nieruchomością. Zarządu nie można było uzyskać w sposób dorozumiany a zatem jego powstanie musiało powodować określone zdarzenie prawne np. decyzja administracyjna, czy akt erekcyjny państwowej osoby prawnej (vide: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 18 lutego 1992 r. I SA 1419/91 ONSA 1992/2 poz. 99 oraz "Prawo obrotu nieruchomościami" pod red. St. Rudnickiego, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 77 i 78). Zarząd zaś (obecnie trwały zarząd), był prawną formy władania, która uprawniała określony podmiot do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę z nieruchomości tego prawa zatem nie kreuje. Decydujące znaczenie mają bowiem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej z 29 września 1990 r.- tj. 5 grudnia 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. W art. 206 u.g.n. wskazano ponadto, że Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków, o których mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za środki własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach. Na tej podstawie wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120). Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:
1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,
2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,
4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem [...] lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,
5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,
6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,
7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,
9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi
Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (§ 4 ust. 3).
W konsekwencji, istnienia powyższego prawa, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych (którego przykłady przywołał w uzasadnieniu decyzji Minister), nie można domniemywać.
Zdaniem sądu, tego rodzaju dokumentami kreującymi prawo zarządu skarżąca spółka nie przedstawiła. Na potwierdzenie istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu do przedmiotowych nieruchomości wnioskodawca przedłożył odpisy z księgi wieczystej Nr [...],[...] i [...] prowadzonych dla przedmiotowych nieruchomości, w których istnieje zapis "Skarb Państwa – Wojewódzkie P. w [...]". Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowych nieruchomości na podstawie orzeczeń o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z 1954 r., umów zamiany z 1954 r i 1956 r. i umów sprzedaży z 1980 r. Okoliczność, że art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22 poz. 159) przewidywał możliwość przekazania jednostkom państwowym w użytkowanie terenów państwowych, nie oznacza, że w niniejszej sprawie takie przekazanie nastąpiło. Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy przekazanie to następowało w drodze decyzji, zaś zgodnie z art. 11 ust. 1 oddanie w użytkowanie wieczyste następowało w trybie tytułu II księgi drugiej Kodeksu cywilnego (czyli w drodze umowy w formie aktu notarialnego – art. 234 w związku z art. 158 k.c.). Natomiast przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 1074, poz. 64 ze zm.) wskazywały, że o wywłaszczenie mogło ubiegać się zainteresowane przedsiębiorstwo państwowe (art. 2 ust. 2); postępowanie wywłaszczeniowe było wszczynane na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie (art. 16 ust. 1), jak i okoliczność, że w decyzji wywłaszczeniowej następowało wskazanie, na czyj wniosek następuje wywłaszczenie (art. 23 ust. 1 pkt 2). Zgodnie bowiem art. 2 ust. 1 tej ustawy wywłaszczenie mogło nastąpić jedynie na rzecz Państwa. Ponadto z przepisów ww. ustaw nie można wywieść, że poprzednikowi prawnemu skarżącej Spółki przysługiwał tytuł prawny w formie zinstytucjonalizowanego zarządu. To, że nieruchomość wywłaszczona na wniosek przedsiębiorstwa państwowego stawała się nieruchomością państwową, nie oznaczało, że była jednocześnie przekazywana takim jednostkom państwowym jak państwowe przedsiębiorstwa w użytkowanie. Wyjaśnić także należy, że możliwość uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną prawa zarządu w stosunku do nieruchomości państwowych w drodze umowy sprzedaży lub zamiany nieruchomości wprowadził dopiero przepis art. 8 ust. 1 i 3 i art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). Przywołane zaś przez skarżącą umowy zostały zawarte przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. W tej sytuacji przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości nie mogą mieć w rozpatrywanej sprawie zastosowania.
Z akt administracyjnych wynika także, że organy administracji publicznej rozpoznające sprawę, podejmowały działania zmierzające do wyjaśnienia podstawowej dla rozstrzygnięcia okoliczności co do tytułu prawnego dającego podstawę do ubiegania się o wydanie decyzji na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n., jednakże starania te były bezskuteczne (vide: pisma skierowane do wnioskodawcy i Archiwum Państwowego w Katowicach). Oceniając działania organów w powyższym względzie nie można pominąć, że po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), w tym m.in. art. 7 k.p.a., obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, o którym mowa w tym przepisie, nie ciąży wyłącznie na organie. Czynności te są podejmowane z urzędu lub na wniosek. Jeżeli zatem w ocenie strony działania organu mające na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy były niewystarczające, to winna przedstawić stosowne wnioski w tym względzie. W postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji skarżąca spółka wniosków takich nie zgłaszała. Również w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przedstawiono dowodów podważających prawidłowość ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę decyzji.
Sąd podziela pogląd także pogląd organu, że w braku innych wskazanych w przepisach dowodów prawo zarządu może być zgodnie z art. 75 k.p.a. dowodzone za pomocą zeznań świadków lub oświadczeń stron, jednakże stosownie do treści mającego w sprawie zastosowanie rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. może to mieć miejsce jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1 paragrafu 4 tego rozporządzenia. Zdaniem sądu, w trybie tego przepisu można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy przesądzone zostanie uprzednio, że prawo zarządu nieruchomości było ustanowione, lecz nie zachowały się dokumenty stwierdzające tę okoliczność. W sytuacji zaś ustalenia przez organ, iż prawo zarządu względem omawianych działek ustanowione nie było, dowodzenie istnienia tego prawa poprzez przesłuchanie świadków i stron, byłoby formą obchodzenia ust. 1 paragrafu 4 cytowanego rozporządzenia, wymagającego przedłożenia enumeratywnie wymienionych w tym przepisie dokumentów. Zatem dołączone do akt sprawy oświadczenie działającego w imieniu spółki [...] P. SA. w [...] - Prezesa Zarządu – L. C. oraz Wiceprezesa Zarządu – A. Z., z dnia [...] listopada 2014 r., stwierdzające, że przedmiotowy grunt w dniu [...] grudnia 1990 r. znajdował się w zarządzie Wojewódzkiego P. [...] w [...] nie może zostać uznane za samoistny dowód potwierdzający istnienie prawa zarządu do przedmiotowych nieruchomości.
Tym samym uznać należy, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu, który potwierdzałby przekazanie przedmiotowej nieruchomości w zarząd jej poprzednikowi prawnemu. Jak już wyżej wskazano zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych (...), podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z wymienionych w tym przepisie dokumentów. Natomiast, jak już wskazano uprzednio, w niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca nie przedstawiła, żadnego z dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 wskazanego wyżej rozporządzenia, które potwierdzałyby, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie czy użytkowaniu jej poprzednika prawnego. Z uwagi na to, należy uznać za prawidłową ocenę organu, że wpis w dziale II księgach wieczystych dotyczących przedmiotowej nieruchomości: "Skarb Państwa- Wojewódzkie P. [...] w [...]", nie stanowi, w braku decyzji o ustanowieniu zarządu, dowodu na istnienie prawa zarządu. Wpisy te nie wskazują na istnienie dokumentów potwierdzających istnienie prawa zarządu na rzecz konkretnego podmiotu, ale wskazują jedynie na istnienie prawa własności po stronie Skarbu Państwa. Wskazać należy, że kwestia sposobu wykazywania istnienia zarządu jako m.in. przesłanki nabycia, z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w poszerzonych składach. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 oraz z dnia 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17( wszystkie cytowane orzeczenia publik. CBOSA), konsekwencją braku możliwości wykazania się dokumentami o przekazaniu gruntu w formie przewidzianej prawem jest odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w tych uchwałach, że zarząd nie może być dorozumiany, a prawna podstawa istnienia zarządu musi być wykazana w postępowaniu w sposób pewny.
Wojewódzkie P. w [...] nie dysponowała zatem tytułem prawno-rzeczowym do przedmiotowych nieruchomości. Wskazać przy tym należy, że dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nie pozwala na stwierdzenie, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Pojęcie "należy do" odwołuje się bowiem bezsprzecznie do aspektu prawnorzeczowego. Faktyczne objęcie nieruchomości i władanie nie tworzy formalnoprawnego zarządzania. Zatem sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być bowiem użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego.
Zatem przedłożone do akt sprawy dokumenty potwierdzają jedynie tytuł prawa własności Skarbu Państwa, natomiast nie przyznają żadnych praw rzeczowych do gruntu poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy, a co za tym idzie nie świadczą o istnieniu prawa zarządu. Nie zostały zatem naruszone przez organ przepisy materialne wskazane w skardze.
Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia art. 7 k.p.a., art.77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. należało wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1754/13 podkreślił, że: Kierowanie się zasadami wyrażonymi w art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi oznaczać zadośćuczynienia żądaniu strony postępowania, chociaż musi wykazywać, że wydane orzeczenie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu. Materiał sprawy musi odpowiadać na wątpliwości strony i nawet jeśli nie zgadza się ona z rozstrzygnięciem, musi, w razie kontroli instancyjnej lub sądowoadministracyjnej, dawać przekonanie kontrolującemu o słuszności zaskarżonego aktu.
W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że organ odwoławczy rozpoznając sprawę nie dopełnił obowiązków przewidzianych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie wykazując niezbędnej dbałości o dokładne wyjaśnienie sprawy jeżeli wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy podnieść, że materiał zgromadzony w sprawie daje jednoznaczną odpowiedź co do istotnych elementów niezbędnych dla sformułowania oceny prawnej rozpatrywanej sprawy, a nadto zapewnia możliwość oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Kwestia tego, że skarżący nie podziela oceny prawnej dokonanej przez organ sama w sobie nie stanowi naruszenia dyspozycji art. 7 k.p.a., art.77 § 1 k.p.a.i art. 80 k.p.a.
Tym samym za prawidłowe należy uznać stanowisko organu odnośnie niewykazanie się przez skarżącą prawem zarządu do przedmiotowego gruntu.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Warszawie, wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło