II FSK 740/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA - del. Jolanta Strumiłło (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 887/20 w sprawie ze skargi A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 12 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt. III SA/Wa 887/20, oddalił skargę A. D. (dalej jako: strona, skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 12 marca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, jak i innych wyroków powołanych poniżej, dostępna jest na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/ W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego wyroku, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi pomimo, iż w toku prowadzonych postępowań organy administracji skarbowej obu instancji naruszyły przepisy postępowania w postaci: - art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej jako: "O.p.) przez stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy skarżąca spełniła przesłanki do przywrócenia terminu, a więc obowiązkiem organów było rozpatrzenie odwołania; - art. 162 § 1 O.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu na wniesienie odwołania od decyzji określającej w sytuacji, gdy w sprawie zaistniały przesłanki do przywrócenia tego terminu, gdyż podatnik nie tylko uprawdopodobnił, ale poprzez załączenie skanu zgłoszenia aktualizacyjnego osoby fizycznej będącej podatnikiem ZAP-3 w związku ze zmianą miejsca zamieszkania udowodnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, lecz w wyniku nieprawidłowego doręczenia zarówno postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, jak i decyzji określającej, w związku z czym podatnik nie wiedział i nie mógł wiedzieć o istnieniu decyzji i biegnącym w związku z tym terminem ustawowym na wniesienie odwołania; - art. 150 O.p. poprzez uznanie decyzji określającej za doręczoną w trybie zastępczym, w sytuacji, gdy została ona wysłana na nieprawidłowy (nieaktualny) adres podatnika. W konsekwencji tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (omyłkowo wskazując WSA w Gliwicach) oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Oceniając zasadność zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej wskazać należy, że nie posiadają one usprawiedliwionej podstawy. Zgodnie z art. 183 § 1, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie jednak nie występuje. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która została oparta na podstawie kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. bowiem sformułowano w niej wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Przypomnieć należy, że przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 23 sierpnia 2019 r., uznanej przez organ za doręczoną w trybie zastępczym, o którym mowa w art. 150 O.p. Z tego powodu kluczowym zagadnieniem w sprawie jest, czy stronie prawidłowo została doręczona decyzja organu pierwszej instancji z 23 sierpnia 2019 r., ponieważ tylko w przypadku prawidłowego doręczenia decyzji termin do wniesienia odwołania rozpocznie swój bieg. Strona zarówno w skardze kasacyjnej jak i postepowaniu przez Sądem pierwszej instancji podnosi, że organ podatkowy nie przyjął prawidłowego adresu do doręczeń korespondencji stronie. Podstawowe znaczenie dla oceny prawidłowości doręczeń w postępowaniu podatkowym ma ocena, czy były one dokonywane na adres wynikający z urzędowej ewidencji podatników i płatników. Jak bowiem stanowi art. 14a. ustawy z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. 2004r. Nr 269 poz. 2681 ze zm. dalej: u.z.e.) rejestr jest wykorzystywany, między innymi, przez organy podatkowe do realizacji celów i zadań ustawowych. Oznacza to, że organy podatkowe miały obowiązek bazować na danych zawartych w ewidencji, pomocniczo, w stosunku do osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej i niebędących zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług, posługując się ewidencją PESEL (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.z.e.). Podkreślić również należy, że podatnik powinien wskazać swoje miejsce zamieszkania, a jeśli zajdą podstawy dokonać aktualizacji tych danych. W konsekwencji organy administracji publicznej mają obowiązek dokonywania doręczeń pism urzędowych na adresy podane w ewidencjach, chyba, że strona postępowania wskaże inny adres. Oznacza to, że organy te nie mają obowiązku prowadzenia dochodzeń zmierzających do weryfikacji danych wynikających z ewidencji. Jeżeli strona postępowania zaniecha zaktualizowania dokonanych w nich wpisów, obciążają ją ewentualne negatywne konsekwencje takiego zachowania. Jak przyjął Sąd pierwszej instancji, z akt sprawy wynika, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa Targówek z dnia 23 sierpnia 2019 r. została skierowana do strony przy udziale operatora pocztowego listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na adres: [...] Z. ul. S. Adres ten został zgłoszony przez stronę na druku ZAP-3 i był ważny od dnia 14 sierpnia 2019 r. do 12 września 2019 r. (597, 615, 616 akt administracyjnych), czego strona skutecznie nie zakwestionowała. Zarówno w czasie wydania spornej decyzji, jej ekspedycji jak i uznania decyzji za doręczoną adresem rejestracyjnym (zamieszkania) i korespondencyjnym skarżącej był adres: ul. S1.. Dlatego prawidłowo uznał Sąd pierwszej instancji, że adres ten był właściwy do dokonania doręczeń pism w okresie od dnia 14 sierpnia 2019 r. do dnia 12 września 2019 r. Wobec niemożności doręczenia pisma skarżącej ze względu na jej nieobecność pod tym adresem, zasadnie uznano skuteczność doręczenia przez awizo z upływem czternastego dnia od pozostawienia go w placówce operatora pocztowego (art. 150 § 1 pkt 1 O.p.). A zatem, nawet jeżeli w dacie doręczenia skarżąca nie mieszkała już pod adresem, na który dokonano doręczenia, wobec niepowiadomienia o tym organów przez dokonanie odpowiedniej aktualizacji rejestrów urzędowych, które adres ten zawierały, skarżąca nie może skutecznie zarzucać naruszenia art. 150 § 4 O.p. W konsekwencji chybiony jest także zarzut naruszenia art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stanowi bowiem, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Ponieważ skarżąca nie kwestionuje, że odwołanie wniosła po upływie 14 dni od daty, która upłynęła od zakończenia okresu awizowania przesyłki zawierającej decyzję, nie ma wątpliwości co do prawidłowości stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo ocenił zgodność z prawem tego rozstrzygnięcia, więc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., należało uznać za bezskuteczny. Jeśli zaś chodzi o zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące przywrócenia terminu do wniesienia przez stronę odwołania, to zarzuty strony w tej sprawie zostały rozstrzygnięte prawomocnie wyrokiem Naczelnego Sąd Administracyjnego z 31 maja 2022 r., II FSK 739/21, który oddalił skargę kasacyjną skarżącej, a powoływanie ich w skardze kasacyjnej w niniejszej sprawie nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Konkludując podkreślić należy, że żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie, zatem wniesioną skargę kasacyjną należało na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalić.