II FSK 739/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia WSA - del. Jolanta Strumiłło, po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 886/20 w sprawie ze skargi A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 12 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną 1. Zaskarżonym wyrokiem z 17 listopada 2020 r., III SA/Wa 886/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 12 marca 2020 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 2. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego wyroku, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi pomimo, iż w toku prowadzonych postępowań organy administracji skarbowej obu instancji naruszyły przepisy postępowania w postaci: - art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: "o.p.), poprzez odmowę przywrócenia terminu na wniesienie odwołania od decyzji określającej w sytuacji, gdy w sprawie zaistniały przesłanki do przywrócenia tego terminu, gdyż podatnik nie tylko uprawdopodobnił, ale poprzez załączenie skanu zgłoszenia aktualizacyjnego osoby fizycznej będącej podatnikiem ZAP-3 w związku ze zmianą miejsca zamieszkania udowodnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, lecz w wyniku nieprawidłowego doręczenia zarówno postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, jak i decyzji określającej, w związku z czym podatnik nie wiedział i nie mógł wiedzieć o istnieniu decyzji i biegnącym w związku z tym terminem ustawowym na wniesienie odwołania, - art. 150 o.p. poprzez uznanie decyzji określającej za doręczoną w trybie zastępczym, w sytuacji, gdy została ona wysłana na nieprawidłowy (nieaktualny) adres podatnika. W konsekwencji tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. 3. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w sprawie tej jednak nie występuje. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która została oparta na podstawie kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 cyt. ustawy, bowiem sformułowano w niej wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Przypomnieć w tym miejscu należy, że przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 23 sierpnia 2019 r., uznanej przez organ za doręczoną w trybie zastępczym, o którym mowa w art. 150 o.p. Z tego powodu nie podlegają ocenie kwestie związane z prawidłowością doręczenia przedmiotowej decyzji, które były przedmiotem rozpoznania w odrębnej sprawie dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Zarzuty podatnika dotyczące tej materii zostały rozstrzygnięte prawomocnie wyrokiem Naczelnego Sąd Administracyjnego z 31 maja 2022 r., II FSK 740/21, który oddalił skargę kasacyjną skarżącej i utrzymał w mocy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 listopada 2020 r., III SA/Wa 887/20. NSA wskazał, że prawidłowe było stanowisko organów, zaaprobowane przez Sąd I instancji, zgodnie z którym decyzja podatkowa została skarżącej skutecznie doręczona. Należy zwrócić uwagę, a czego nie zdaje się zauważać fachowy pełnomocnik, zagadnienie prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji nie może być oceniane dwukrotnie, raz na potrzeby stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania i ponownie przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu podatkowym. W postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu nie można skutecznie kwestionować prawidłowości doręczenia decyzji. Stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest warunkiem wstępnym dla rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia, bowiem zgodnie z art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że nastąpiło to bez jego winy. Instytucja przywrócenia terminu została przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Wyniki badania prawidłowości doręczenia decyzji stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku musi skutkować stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast inną sprawą jest dalsze procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu z punktu widzenia oceny braku zawinienia w uchybieniu terminu, oczywiście przy spełnieniu wymogów formalnych oraz zachowaniu właściwego czasu jego złożenia. Dlatego oceniając prawidłowość odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania badaniu podlega wyłącznie kwestia uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu przedmiotowemu terminowi. Z tego powodu nie mogą odnieść zamierzonego skutku zarzuty rozpoznawanego środka zaskarżenia. Dotyczą one bowiem materii pozostającej poza granicami niniejszej sprawy. Podsumowując, nieskuteczne doręczenie decyzji nie może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek ten opiera się bowiem na założeniu, że decyzja, od której wniesiono odwołanie została skutecznie doręczona i że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 162 § 1 o.p., to wskazać należy, że nie został on właściwie uzasadniony. Jak słusznie zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd administracyjny pierwszej instancji, skoro przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa i może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, to kryterium braku winy z art. 162 § 1 o.p. należy wiązać z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Nie ulega wątpliwości, że tego wymogu szczególnej staranności Strona nie dopełniła ignorując kierowaną do niej korespondencję na adres, który sama zadeklarowała jako aktualny w okresie od 14 sierpnia do 12 września 2019 r. Słuszna w tym stanie rzeczy jest konstatacja sądu I instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, a zatem nie została spełniona przesłanka z art. 162 § 1 o.p. uzasadniająca jego przywrócenie, co czyni niezasadnym zarzut sformułowany w pkt I petitum skargi kasacyjnej. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną.