I OZ 211/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1267/21 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1267/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku S. Z., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 11 maja 2021 r. S. Z. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 marca 2021 r. Wraz ze skargą złożony został wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżąca wskazała na zły stan zdrowia, tj. katar i stan gorączkowy, mogące świadczyć o zarażeniu koronawirusem, przez co również żaden z jej znajomych nie zgodził się odebrać od niej pisma. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając przywrócenia terminu stwierdził, że okoliczności powołane przez skarżącą nie stanowią podstawy do przywrócenia terminu. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających jej stan zdrowia w omawianym czasie i związaną z tym realną niemożność dotrzymania terminu w niniejszej sprawie. Sąd podkreślił też, że to na stronie ciąży obowiązek takiego zorganizowania swoich spraw, aby niemożność działania z powodu stanu zdrowia czy też niemożność zorganizowania pomocy osób trzecich nie spowodowała uszczerbku w jej interesach. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła S. Z., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez nie przywrócenie terminu skarżącej do złożenia skargi poprzez uznanie, że nie uprawdopodobniła ona braku swojej winy w uchybieniu terminu do dokonania przedmiotowej czynności, podczas gdy faktycznie skarżąca wskazała okoliczności w jakich doszło do uchybienia terminowi (tj. nagła choroba) uprawdopodobniła przyczyny jego niezachowania oraz wniosła w ustawowym terminie wniosek o jego przywrócenie, co skutkowało niesłusznym wydaniem zaskarżonego postanowienia; 2) art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez niezasadne nałożenie na skarżącą obowiązku udowodnienia przyczyn uchybienia terminowi poprzez konieczność przedstawienia dokumentów świadczących o przyczynie uchybienia terminowi, podczas gdy ww. przepis wymaga jedynie uprawdopodobnienia, co skutkowało brakiem przywrócenia terminu przez Sąd. W oparciu o powyższe zarzuty S. Z. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej wniósł o zasądzenie kosztów udzielonej skarżącej prawa pomocy z urzędu oraz oświadczył, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wskazywana przez S. Z. okoliczność złego stanu zdrowia, który mógł świadczyć o zarażeniu wirusem SARS-CoV-2 nie stanowiła bowiem dostatecznej podstawy przemawiającej za uwzględnieniem wniosku. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarżąca nie przedstawiła na poparcie powyższych twierdzeń zaświadczenia lekarskiego czy też innych stosownych dokumentów, które potwierdzałby brak możliwości złożenia skargi w terminie. Okoliczność ta w żaden sposób nie została uprawdopodobniona, bowiem powołanie się we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu na problemy zdrowotne, które stały się przyczyną wystąpienia uchybienia terminowi, bez wykazania jakiejkolwiek dokumentacji medycznej, zaświadczenia z konsultacji w sprawie złego samopoczucia z lekarzem, nie obrazują sytuacji zdrowotnej skarżącej, bezpośrednio poprzedzającej datę dokonania wymaganej czynności procesowej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez niezasadne nałożenie na skarżącą obowiązku udowodnienia przyczyn uchybienia terminowi poprzez konieczność przedstawienia dokumentów świadczących o przyczynie uchybienia terminowi Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie powołującej się na tę okoliczność. Jednak wynikający z art. 87 § 2 P.p.s.a. obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu, nie oznacza, że strona może poprzestać wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2021 r. sygn. akt II GZ 373/21, z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt III OZ 1356/21, z dnia 25 stycznia 2022 r. sygn. akt III OZ 1382/21; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu przynajmniej o prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności, z których wnioskodawca chciałby wywodzić pozytywne dla siebie skutki prawne. W rozpoznawanej sprawie właśnie przedstawienie dokumentów takich jak np. zaświadczenie lekarskie opisujące stan zdrowia skarżącej, wynik badania na obecność koronawirusa SARS-CoV-2 czy też ewentualne skierowanie na obowiązkową kwarantannę uprawdopodabniałoby brak winy skarżącej w uchybieniu terminu. Ze względu na powyższe, zasadnym zatem było wydanie przez Sąd I instancji postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnych okoliczności, które pozwalałyby przyjąć, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn nadzwyczajnych, od niej niezależnych. Nie wykazała więc braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 P.p.s.a.