II OZ 149/22

Dnia 23 marca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. K. i U. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 718/21 o przywróceniu terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi B. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 grudnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", przywrócił skarżącej termin do wniesienia skargi. Sąd wskazał na "terminowość" wniosku o przywrócenie terminu, a mianowicie, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a). Następnie Sąd, przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku, w nawiązaniu do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., Sąd wskazał, że w realiach niniejszej sprawy należało uznać za uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Powołane we wniosku o przywrócenie terminu argumenty, potwierdzone zaświadczeniami lekarskimi o stanie zdrowia skarżącej i wyjaśnieniami poczty, Sąd uznał za uprawdopodabniające brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi w stopniu wystarczającym do uwzględnienia wniosku o jego przywrócenie. Zażalenie na ww. postanowienie wnieśli U. K. i P. K. (reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika), wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego wg norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania poprzez: a) niezastosowanie art. 87 § 1 i § 4 p.p.s.a. i przyjęcie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi po upływie siedmiodniowego terminu od ustania przyczyn do złożenia wniosku oraz pomimo braku równoczesnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu i skargi (skarga została złożona samodzielnie w dniu 26 lipca 2021 r, a wniosek o przywrócenie terminu dosłany poprzez nadanie w urzędzie pocztowym w dniu 11 sierpnia 2021 r. pismem z dnia 7 sierpnia 2021 r.); b) niewłaściwe zastosowanie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. i przyjęcie wniosku pomimo iż nie zostały wystarczająco uprawdopodobnione przesłanki wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu; c) niezastosowanie art. 85 i art. 88 p.p.s.a. i nieodrzucenie wniosku o przywrócenie terminu; d) błędne zastosowanie art. 49 § 1 p.p.s.a. i wezwanie strony do uzupełnienia wadliwie złożonego (złożonego po terminie i nie równocześnie ze skargą, a po jej wywiedzeniu) wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlega uwzględnieniu lecz z innych względów niż w nim podniesione. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że zasadniczo argumentacja wniosku o przywrócenie terminu osadza się na kwestionowaniu skuteczności "pierwotnej" próby doręczenia skarżącej decyzji przez organ administracyjny, ponieważ w skrzynce pocztowej brak było awiza dotyczącego rzeczonej decyzji (na przesyłce znajdującej się w aktach sprawy znajduje się adnotacja, że była dwukrotnie awizowana, tj. 11 i 19 lutego 2021 r.). Poza tym skarżąca argumentowała, że w okresie od 22 lutego do 31 marca 2021 r. chorowała i przebywała w kwarantannie i izolacji domowej z powodu choroby. Jednak co najistotniejsze w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca przedstawiła zawiadomienie o sposobie rozpatrzenia skargi pochodzące od operatora pocztowego. W piśmie tym operator pocztowy nie potwierdził aby doręczenie przesyłki skarżącej w trybie art. 44 K.p.a. nastąpiło w sposób prawidłowy. Ponadto skarżąca przedstawiła też odpowiedź operatora pocztowego na skargę męża, w której odnosząc się do zarzutu braku wydania i otrzymania informacji od pracownika Filii UP [...] w dniu 22.02.2021 r. dotyczącej przesyłki o numerze [...] udzielono informacji, zgodnie z którą "w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie udało się jednoznacznie wyjaśnić zaistniałej sytuacji. Pracownik Stanowiska Obsługi Klientów (SOK) pamięta okoliczności wydania Panu awizowanej przesyłki nr [...], o której wydanie Pan prosił, pamięta również poinformowanie, iż w placówce nie ma więcej listów awizowanych do Pana. Biorąc pod uwagę Pana opinię i interwencję, nie wykluczamy prawdopodobnej pomyłki na Stanowisku Obsługi Klienta we wskazanej powyżej placówce pocztowej. Jeśli taka sytuacja miała miejsce, serdecznie przepraszamy". Należy podkreślić, że domniemanie doręczenia przesyłki wynikające z art. 44 § 4 K.p.a. jest domniemaniem usuwalnym i może zostać obalone przeciwdowodem. W szczególności w razie wątpliwości co do skuteczności doręczenia przesyłki (np. spowodowanych uprawdopodobnionymi twierdzeniami strony, że nie została prawidłowo zawiadomiona o przesyłce) adresat może dokonać stosownej reklamacji. (por. postanowienie NSA z 24 listopada 2021 r., II OZ 822/21). Z treści ww. zawiadomień wynika, że przy doręczeniu skarżącej przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję mogło dojść do nieprawidłowości, co może stanowić podstawę do obalenia domniemania, że doszło do skutecznego doręczenia skarżącej przesyłki w trybie art. 44 K.p.a. W takiej sytuacji termin do wniesienia skargi przez skarżącą powinien być liczony od daty "ponownego" doręczenia jej zaskarżonej decyzji, co w okolicznościach tej sprawy nastąpiło 1 lipca 2021 r. Oznacza to, że do dnia 31 lipca 2021 r. przysługiwał skarżącej termin do wniesienia skargi. Skarżąca wniosła skargę w dniu 31 lipca 2021 r., a więc w terminie, o jakim mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. W tych warunkach brak było podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi wobec wskazanej "terminowości" wniesionej skargi. Zastosowanie instytucji procesowej "przywrócenia terminu" (stosownie do art. 85 i art. 86 § 1 p.p.s.a.) jest możliwie tylko w sytuacji zaistniałego uchybienia terminu. Wynika to z tego, że podstawowym warunkiem dla skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności jest ustalenie, że wnioskodawca uchybił terminu do jej dokonania, a uchybienie to pociąga dla niego negatywne konsekwencje prawne. Pomiędzy wnioskiem o przywrócenie terminu, uchybieniem terminu do dokonania określonej czynności prawnej, a powstaniem negatywnych konsekwencji prawnych dla strony istnieje ścisły związek, gdyż w razie stwierdzenia, że skarga została wniesiona z naruszeniem terminu, jednak w wyniku oceny okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy (np. spowodowanych wynikiem postępowania reklamacyjnego/skargowego, że nie można uznać za skutecznie doręczonej przesyłki) należałoby stwierdzić, że nie doszło de facto do uchybienia terminu – dalsze procedowanie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest niedopuszczalne i dlatego wniosek w tym przedmiocie podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem m.in. z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu przez sąd. Za niedopuszczalny z mocy ustawy należy uznać, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności, zwłaszcza gdy zachodziły podstawy do stwierdzenia, że czynność strony była dokonana w terminie (por. uchwała NSA z 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09; postanowienie NSA z 30 stycznia 2019 r., II OZ 2/19). W tych okolicznościach nie mają zatem znaczenia argumenty podnoszone w zażaleniu dotyczące "terminowości" wniosku o przywrócenie terminu oraz wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku. Poza tym późniejsze złożenie wniosku o przywrócenie terminu niż moment, w którym złożono skargę, nie stanowi podstawy do odrzucenia takiego wniosku na podstawie art. 88 p.p.s.a. jako złożonego po terminie. Jest to sytuacja, która nie stanowi przeszkody do uznania skuteczności wniosku o przywrócenie terminu. Nie mają też znaczenia okoliczności związane z wiedzą męża skarżącej o decyzji i próbach jej doręczania, skoro w tej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawiono dowód, za pomocą którego zostało obalone domniemanie o skuteczności doręczenia "pierwotnej" przesyłki skierowanej do skarżącej, o czym już wyżej była mowa. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 88 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że co do zasady nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji.