IV SA/Po 257/22
WyrokWSA w Poznaniu2022-06-10
Skład orzekający: Maciej Busz, Monika Świerczak, Sebastian Michalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek opłacania składek emerytalno-rentowych za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne lub zasiłek dla opiekuna po osiągnięciu przez tę osobę 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego)?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie ma obowiązku opłacania składek emerytalno-rentowych za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne lub zasiłek dla opiekuna po osiągnięciu przez tę osobę wymaganego przepisami 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego). Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w szczególności art. 6 ust. 2a, ograniczają ten obowiązek do momentu osiągnięcia wymaganego stażu ubezpieczeniowego.Stan faktyczny
Skarżący M. S. wystąpił o opłacanie składek emerytalno-rentowych w związku z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia w formie opłacania składek od dnia 1 czerwca 2014 roku, wskazując, że skarżący posiada już wymagany 25-letni okres ubezpieczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący zaskarżył decyzję, podnosząc zarzuty naruszenia zasad sprawiedliwości społecznej i równości oraz konstytucyjności art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 17 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy świadczenia w formie opłacenia składki emerytalno-rentowej oddala skargę w całości.
M. S., pismem z dnia [...] grudnia 2021 roku, wystąpił do Burmistrza K. z podaniem:
- opłacanie składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w związku z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego (decyzja SKO w Koninie z dnia [...] lipca 2020, nr [...]),
- opłacenia wszystkich nieopłaconych okresów składkowych począwszy od dnia 1 czerwca 2014 roku w związku z pobieraniem zasiłku dla opiekuna (decyzja Burmistrza K. z dnia [...] czerwca 2014 roku, nr [...]), a następnie świadczenia pielęgnacyjnego (decyzja SKO w Koninie z dnia [...] lipca 2020, nr [...]).
Burmistrz K., decyzją z dnia [...] lutego 2022 roku (nr [...]), odmówił przyznania świadczenia w formie opłacania składki emerytalno-rentowej w okresie od 1 czerwca 2014 roku.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Ośrodek Pomocy Społecznej w K., jako płatnik składek, wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o udzielenie informacji o okresie składkowym i nieskładkowym oraz za jaki okres należy opłacać składki. W odpowiedzi organ uzyskał informację, że w przypadku wnioskodawcy nie zachodzi potrzeba ustalania okresu niezbędnego do uzyskania okresu ubezpieczenia, gdyż na dzień [...] marca 2021 roku ma udowodnione łącznie:
- okresy składkowe: 34 lata 2 miesiące i 2 dni,
- okresy nieskładkowe: 0 lat 1 miesiąc i 10 dni.
Po przeanalizowaniu powyższej informacji Burmistrz ustalił, że w okresie od [...] kwietnia 2012 roku, tj. od kiedy M. S. był uprawniony do świadczenia opiekuńczego i z tego tytułu podlegał ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu, miał już niezbędny 25 letni okres ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego).
W związku z powyższym w listopadzie 2021 roku Ośrodek Pomocy Społecznej w K. dokonał korekty ubezpieczenia M. S. poprzez wyrejestrowanie go z ubezpieczenia emerytalnego od dnia 1 czerwca 2021 roku oraz dokonanie korekty ubezpieczenia za okres od 1 czerwca 2012 roku do dnia 31 sierpnia 2012 roku (kwota składki [...] zł).
Po dokonaniu korekty, na dzień [...] stycznia 2022 roku wnioskodawca posiada udowodnione łączny okres ubezpieczenia emerytalno-rentowego na 25 lat, 5 miesięcy i 25 dni, w tym okresy składkowe (25 lat, 5 miesięcy i 25 dni ) oraz okresy nieskładkowe (0 lat, 1 miesiąc i 10 dni).
Mając na uwadze powyższe ustalenia Burmistrz K. wyjaśnił, że zgodnie z art. 6 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2012 roku oraz po nowelizacji obowiązującej od 15 maja 2014 roku oraz w związku z nowelizacją art. 87 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, składki na ubezpieczenie emerytalnie i rentowe należało opłacać za osobę pobierającą świadczenie opiekuńcze do czasu wskazanego w tym przepisie, tj. do 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego. W przypadku wnioskodawcy ten 25-letni okres upłynął. Już na dzień [...] maja 2012 roku wnioskodawca miał już opłacone 25 lat, 5 miesięcy i 25 dni (okresy składkowe i nieskładkowe). Tak więc w dniu złożenia pierwszego wniosku o świadczenie opiekuńcze, tj. [...] kwietnia 2012 roku wnioskodawca posiadał już wymagany 25-letni okres ubezpieczenia. Nie ma podstaw do opłacania składki emerytalno-rentowej za okres od 1 czerwca 2014 roku, gdy był on uprawniony do pobierania zasiłku dla opiekuna oraz za okres od 1 sierpnia 2019 roku, gdy nabył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką H. S..
Wnioskodawca skorzystał z prawd do złożenia odwołania wskazując, że kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego mającego wpływ na wynika sprawy:
- brak zastosowania zasady sprawiedliwości społecznej wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP poprzez oparcie decyzji na arbitralnym kryterium posiadania 25-letniego okresu ubezpieczenia, co nie znajduje oparcia w konstytucyjnie chronionych wartościach oraz oderwane jest od całościowej oceny sytuacji majątkowej i społecznej,
- brak zastosowania zasady równości wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co doprowadziło do wydania decyzji w oparciu o art. 6 ust.1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który bez wystarczającego uzasadnienia różnicuje prawo podmiotów podobnych do wzrostu wysokości emerytury wynikającego z opłacania składek.
Na etapie odwołania skarżący dodatkowo zmodyfikował żądanie wniosku wszczynającego postępowanie w ten sposób, że zażądał opłacenia składki emerytalno-rentowej od dnia [...] kwietnia 2012, bo w okresie od dnia [...] kwietnia 2012 roku do dnia [...] czerwca 2013 roku pobierał świadczenie pielęgnacyjne (decyzja Burmistrza K. z dnia [...] kwietnia 2012 roku, nr [...]), a od 1 lipca 2013 do dnia 14 maja 2014 roku pobierał zasiłek dla opiekuna (decyzja Burmistrza K. nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 roku).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie, decyzją z dnia 17 marca 2022 roku (nr [...]), po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ odwoławczy uznał, że argumentację odwołania stanowi nieuzasadnioną polemikę z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym oraz z prawidłową oceną prawną dokonaną przez organ I instancji.
Powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2018 roku o sygn. akt I OSK 1270/18 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2019 roku o sygn. akt I SA/Wa 1231/19 Kolegium wyjaśniło, że udowodnienie okresu ubezpieczenia emerytalno-rentowego w wymiarze 25 lat, 5 miesięcy i 25 dni obligowało Burmistrza K. do zaprzestania opłacania składek oraz wydania decyzji o odmowie ich opłacania w związku z treścią art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Takie działanie było zgodne z przepisami prawa. Obowiązek opłacania składek emerytalno-rentowych ograniczono w ten sposób, że po osiągnięciu stażu ubezpieczeniowego wymaganego do nabycia świadczenia w wysokości minimalnej składki nie są dalej opłacane, aby nie obciążały budżetu.
M. S., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie syna K. S., skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego.
Skarżący zażądał rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza K., a także przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, czy art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest zgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP w zakresie w jakim obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne albo zasiłek dla opiekuna ogranicza okresem ubezpieczenia określonym w tym przepisie (25 lat składkowych i nieskładkowych).
W ocenie skarżącego kwestionowana decyzja została wydana z istotnym naruszeniem prawa materialnego poprzez oparcie rozstrzygnięcia na niekonstytucyjnej przesłance, tj. zastosowanie art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w zakresie w jakim ogranicza uprawnienie osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne albo zasiłek dla opiekuna do opłacania składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe do okresu określonego w tym przepisie, co w ocenie skarżącego jest niezgodne z zasadą zaufania obywateli do państwa i prawa wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP oraz zasadą równości wyrażaną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Na wypadek braku uwzględnienia powyższego zarzutu skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 7 w związku z art. 7a § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz zasadą zaufania obywatela do państwa i prawa oraz zasada sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), co doprowadziło do odmowy opłacania składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w okresie od czerwca 2012 roku do listopada 2021 roku, tj. przez 9 lat i 6 miesięcy, gdy płatnik utwierdzał skarżącego w przekonaniu, iż świadczenie to jest mu należne, jednocześnie uniemożliwiając mu dobrowolne zgłoszenie do ubezpieczenia emerytalno-rentowego, a następnie bez wydania decyzji administracyjnej, dokonanie korekty ubezpieczenia i wyrejestrowanie z niego skarżącego, co doprowadziło do wyrządzenia skarżącemu szkody materialnej z winy płatnika składek.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wydanej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329; dalej w skrócie P.p.s.a.).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), a przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze oraz przy braku sprzeciwu Samorządowego Kolegium Odwoławczego sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 P.p.s.a.).
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Sąd nie ujawnił podstaw do tego, aby uznać, że kwestionowana decyzja została wydana z naruszenie przepisów postępowania lub też naruszeniem prawa materialnego, które uzasadnia jej usunięcie z obrotu prawnego.
Analiza akt sprawy wskazuje, że skarżący po uzyskaniu informacji o zaprzestaniu opłacania za niego składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe, a także dokonaniu korekty składki uiszczonej za okres od czerwca 2012 roku do sierpnia 2021 roku (25.115,32 zł), wystąpił do Burmistrza K. z żądaniem przywrócenia opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w związku z pobieraniem przez niego świadczenia pielęgnacyjnego, a ponadto opłacenia wszystkich nieopłaconych okresów składkowych począwszy od dnia 1 czerwca 2014 roku w związku z pobieraniem zasiłku dla opiekuna, a następnie świadczenia pielęgnacyjnego. Tak sformułowane żądanie, na etapie odwołania, skarżący rozszerzył w ten sposób, że zażądał opłacenia składki emerytalno-rentowej począwszy od dnia 10 kwietnia 2012, bo w okresie od dnia 10 kwietnia 2012 roku do dnia 14 maja 2014 roku pobierał świadczenie pielęgnacyjne, a od 1 lipca 2013 pobierał zasiłek dla opiekuna.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, którego treść brzmi "odmówić świadczenia w formie: opłacenia składki emerytalno-rentowej w okresie od 1 czerwca 2014 roku", a w uzasadnieniu wyjaśniło, że odmowa świadczenia w postaci opłacania składki od dnia 1 czerwca 2014 roku ma uzasadnienie w treści art. art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W ten sposób poza rozstrzygnięciem organu odwoławczego pozostało sformułowane w odwołaniu żądanie rozstrzygnięcia o opłacaniu składek za okres od dnia 10 kwietnia 2012 roku do dnia 14 maja 2014 roku.
Sąd uznał jednak, że powyższe nie stanowi o naruszeniu o przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wynik sprawy.
Wniosek wszczynający postępowanie w sprawie został sformułowany w sposób jednoznaczny i obejmował okres opłacania składek począwszy od dnia 1 czerwca 2014 roku. Burmistrz K. był związany żądaniem wniosku i słusznie rozpoznał sprawę w zakresie oznaczonym przez stronę postępowania.
Opisany powyżej stan rzeczy w kontekście zawartego w odwołaniu żądania rozstrzygnięcia kwestii opłacania składki także za okres od dnia 10 kwietnia 2012 roku do dnia 14 maja 2014 roku nie uzasadniał stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które otwierało kompetencję do uchylenia decyzji Burmistrza K. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w rozumieniu art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm. – dalej w skrócie "K.p.a.").
Wskazać jednocześnie należy, że zgodnie z zasada dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.) złożenie odwołania ma ten skutek, że organ odwoławczy uzyskuje możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy, w której zapadła decyzja organu I instancji. Do istoty dwuinstancyjności należy dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa różne organy administracji.
Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznacza zakres rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Wykroczenie przez organ odwoławczy poza zakres rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w I instancji narusza przedmiotową tożsamość sprawy, a w konsekwencji zasadę dwuinstancyjności. Z kolei istotę postępowania uzupełniającego, a więc: dodatkowego, dopełniającego, wspomagającego - warunkuje to, że nie można w nim decydować o zmianach kryteriów merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Próba zaś dokonania takiej zmiany stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Skarżący zachowuje możność wystąpienia do Burmistrza K. z osobnym wnioskiem dotyczącym opłacenia składki emerytalno-rentowej za okres od dnia 10 kwietnia 2012 roku do dnia 14 maja 2014 roku, a brak wyjaśnienia tych kwestii w uzasadnieniu decyzji odwoławczej jest okolicznością, która nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy.
Istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się do kwestii odmowy opłacania przez Burmistrza K. składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu pobierania przez skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad chorym członkiem rodziny (matką skarżącego) na podstawie art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z treścią przepisu art. 6 ust. 2a Ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2013, poz. 1442 ze zm.), czyli w brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2014 roku, za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio:
1) świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługujących na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych,
2) zasiłku dla opiekuna przysługującego na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
- przez okres niezbędny do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego), z zastrzeżeniem art. 87 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2013, poz. 1440 ze. zm.).
Przepis art. 87 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dotyczył okresów składkowych i nieskładkowych w odniesieniu do uprawnień emerytalnych kobiet oraz został uchylony z dniem 1 października 2017 roku przez art. 1 pkt 18 lit. b ustawy z dnia z dnia 16 listopada 2016 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017, poz. 38).
Przepis art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zmieniony przez art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 roku (Dz.U.2017.38), od dnia 1 października 2017 roku do dnia wydania zaskarżonej decyzji stanowi, że za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio:
1) świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługujących na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych,
2) zasiłku dla opiekuna przysługującego na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
- przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) odpowiednio 20-letniego przez kobietę i 25-letniego przez mężczyznę.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wsparte wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z 2 sierpnia 2018 roku, I OSK 1270/18 (LEX nr 2558842), że konstrukcja przepisu art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obecnym, jak i sprzed nowelizacji nie nasuwa wątpliwości, że intencją ustawodawcy było aby składki na ubezpieczenie społeczne były odprowadzane przez organ za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne (zasiłek dla opiekuna) jedynie do czasu osiągnięcia wskazanego w tym przepisie okresu ubezpieczenia.
Okolicznością bezsporną pomiędzy stronami pozostaje kwestia, że według stanu w ewidencji ZUS na dzień 10 stycznia 2022 roku skarżący udowodnił okres ubezpieczenia do 19 maja 2012 roku na łącznie 25 lat 5 miesięcy i 25 dni (informacja ZUS z dnia 24 stycznia 2022 roku).
W konsekwencji organy prawidłowo zastosowały w kontrolowanej sprawie przepis art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przyjmując, że od dnia 1 czerwca 2014 roku Burmistrz K. nie miał obowiązku odprowadzania składek emerytalno-rentowych za skarżącego z ani tytułu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, ani z tytułu pobierania zasiłku opiekuńczego.
Odnosząc się do żądań skargi wyjaśnić należy, że przynależne sądom administracyjnym środki wymiaru sprawiedliwości nie obejmują możności pomijania treści regulacji ustawowej. Zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Poza kompetencją sądu administracyjnego pozostaje możność uchylenia decyzji organu administracji publicznej w oparciu o dokonane przez sąd stwierdzenie niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją RP. Sądy nie mają kompetencji do orzekania o niekonstytucyjności przepisu ustawy i odmowy jego stosowania. Domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją RP może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Odnośnie wniosku o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego należy przypomnieć, że przesłanką wystąpienia z takim pytaniem w trybie art. 193 Konstytucji RP jest nabranie przez Sąd uzasadnionych wątpliwości, co do zgodności danego przepisu z Konstytucją RP, bądź ratyfikowaną przez Polskę umową międzynarodową, w sytuacji, w której udzielenie odpowiedź ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W konsekwencji zawarty w skardze wniosek nie zobowiązuje Sądu do przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu (wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt I GSK 814/13). Natomiast skład Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do wystąpienia z takim pytaniem prawnym w celu poddania badaniu zgodności treści przepisu art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z Konstytucją RP.
Argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi nie obrazuje niezgodności przepisu art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z przepisami art. 2 oraz art. 32 Konstytucji RP, lecz stanowi krytykę rozwiązania ustawowego, które przewiduje, że w przypadku tytułu prawnego ubezpieczenia emerytalno-rentowego, jakim jest pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczy albo zasiłku dla opiekuna, obowiązek wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w zakresie opłacania składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ogranicza osiągnięcie stażu ubezpieczeniowego wymaganego do nabycia świadczenia w wysokości minimalnej.
Przypomnieć zatem należy, że obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa (art. 67 ust. 1 Konstytucji RP).
Okres opłacania składek nie jest terminem arbitralnie oznaczonym, bo znajduje uzasadnienie w osiągnięciu stażu ubezpieczeniowego wymaganego do nabycia świadczenia w wysokości minimalnej. Jednolite ograniczenie okresu opłacania składek osiągnięciem stażu ubezpieczeniowego niezbędnego dla nabycia świadczeń emerytalnego w takiej właśnie wysokości nie stanowi o dyskryminacji, lecz jest wyrazem realizacji zasady równości.
Osoby, które ze względu na stan zdrowia swoich bliskich nie zrezygnowały z zatrudnienia nie są podmiotami znajdującymi się w podobnej sytuacji, co osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna. Wysokość składki ubezpieczeniowej osób rezygnujących z zatrudnienia na rzecz opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a więc osób znajdujących się w porównywalnej sytuacji, różnicuje tylko charakter, a w konsekwencji i wysokość przyznanego świadczenia. Sumę zgromadzonych składek na koncie z tytułu ubezpieczenia emerytalnego, którym jest pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczy albo zasiłku dla opiekuna determinują te same okoliczności, tj. okres opłacania składki i wysokość przyznanego świadczenia.
Nieuzasadnione jest oczekiwanie uchylenia skarżonych decyzji z powodu naruszenia art. 7 w związku z art. 7 § 1a K.p.a. oraz w związku z naruszeniem art. 2 Konstytucji RP. Argumentacja odwołująca się do wyrządzenia skarżącemu szkody z winy płatnika składek wykracza poza granice materialnoprawne kontrolowanej sprawy i nie jest objęta zakresem zastosowania wskazanych przepisów.
Przypomnieć należy, że przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej do sądu decyzji administracyjnej była kwestia dotycząca istnienia obowiązku opłacania składek emerytalno-rentowych. Kwestia ewentualnej szkody materialnej wyrządzonej skarżącemu poprzez niezgodne z treścią art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wydatkowanie środków na opłacanie skarżącemu składek emerytalno-rentowych nie podlega kognicji sądu administracyjnego.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło