VIII SA/Wa 694/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych do stanu pierwotnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy), rozpoznając sprawę po raz drugi, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. [...] (dalej: Wójt, organ I instancji) z [...] marca 2020 r., znak: [...] w sprawie odmowy nakazania właścicielom działki nr ew. [...] w W. Ł., przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń, które miałyby zapobiegać zalewaniu działki nr [...], stanowiącej własność K. B., wodami opadowymi z dachu wybudowanej na działce nr [...] przechowalni owoców. Decyzja zapadła w następującym stanie sprawy: Postępowanie w niniejszej sprawie zainicjowane zostało wnioskiem K. B. (dalej: strona, skarżący) z [...] czerwca 2019 r., z którego wynika, że na działce nr [...] należącej do D. i J. K. (dalej: inwestorzy, uczestnicy) wybudowana została przechowalnia owoców. Woda z połaci dachowych budynku zalewa jego działkę, co uniemożliwia mu właściwą uprawę ziemi, a w przypadku długotrwałych deszczy rośliny narażone są na wygnicie. Skarżący zwrócił uwagę, że rury spustowe nie są skierowane w stronę jego działki, a mimo to jego nieruchomość jest zalewana. W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji skarżący wyjaśnił, że o szkodliwym oddziaływaniu wód opadowych z dachu budynku sąsiada na jego działkę dowiedział się w czerwcu 2019 r., a więc miesiąc po zakończeniu budowy przechowalni. W dniu [...] lipca 2019 r. przeprowadzona została na gruncie wizja lokalna, w trakcie której nie stwierdzono zalegania wód opadowych na działce skarżącego. Przechowalnia owoców wybudowana jest około 1,5 m od granicy działki, a teren na którym usytuowany jest budynek charakteryzuje lekki spadek w kierunku działki strony tj. na zachód. Rury spustowe odprowadzające wody opadowe z połaci dachowych budynku zlokalizowanego na działkach [...] i [...] skierowane są w przeciwną stronę od granicy działki nr [...], czyli na posesję inwestorów. Kolejne oględziny zostały przeprowadzone w dniu [...] lutego 2020 r. w trakcie których nie stwierdzono zmiany kierunku spływu ani odprowadzania wód z działki nr [...] ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W odległości około 200 m od zabudowań znajduje się rów melioracyjny, który na działce uczestników przebiega w postaci rurociągu. Mając na uwadze powyższe decyzją Wójta z [...] marca 2020 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310, dalej: p.w.) odmówiono nakazania właścicielom działki nr. ew. [...] w W. Ł., przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie lub wykonania urządzeń, które miałyby zapobiegać zalewaniu działki nr [...], stanowiącej własność skarżącego, wodami opadowymi z dachu wybudowanej na działce nr [...] przechowalni owoców. Organ I instancji podał, że nie został zmieniony kierunek spływu wód, nie wykonano również przekształcenia powierzchni, która mogłaby spowodować zmianę naturalnego ukształtowania terenu. Nachylenie terenu przebiega z północnego wschodu i wschodu na południowy-zachód i zachód zatem działka uczestników jest naturalnie nieznacznie wyżej niż działka skarżącego. Zdaniem organu I instancji w związku z budową przechowalni i znaczną powierzchnią jej dachu zmieniło się natężenie odpływu. Z uwagi na zastosowanie środków zapobiegawczych poprzez ukierunkowanie spływu z rynien na teren nieruchomości o nr [...] oraz zastosowanie długich rur spustowych oddalających odpływ wody od granic, nie stwierdzono jednak wystąpienia szkody dla gruntów sąsiednich. Woda zagospodarowana jest na terenie działki uczestników i nie było potrzeby przekierowania jej do rowu, który znajduje się w znacznej odległości - ok. 200 m od zabudowań. Według organu I instancji podczas silnej ulewy, czy nawałnicy nieznaczna ilość wody może przedostać się na działkę stanowiącą własność skarżącego z uwagi na ukształtowanie terenu. Jest to natomiast sytuacja krótkotrwała wynikająca z ponadnormatywnego opadu. Ponadto działka jest uprawiana i woda szybko zostaje wchłonięta lub pobrana przez rośliny. W normalnych warunkach pogodowych przedostawanie się wody na tę nieruchomość nie może mieć miejsca. Nie stwierdzono więc związku przyczynowego wpływu wybudowanej przechowalni na działkę sąsiadującą. Odwołanie od ww. decyzji wniósł K. B. zarzucając: - naruszenie art. 7-10, art. 77 k.p.a. przez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy, bez poszanowania praw skarżącego jako strony i nie wzięcie pod uwagę przy orzekaniu wszystkich istotnych okoliczności, - błędną ocenę dokonanych ustaleń przez przyjęcie wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, że w sytuacji gdy w czasie oględzin, przeprowadzanych w okresie braku opadów brak było zastoisk wody na gruncie, to nie dochodzi do zalewania go w czasie opadów, - błędne uznanie, że nie doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie, mimo braku zmiany ukształtowania terenu, w sytuacji gdy wybudowanie przechowalni przy granicy z działką skarżącego i odprowadzanie wody opadowej z dachu powoduje naruszenie dotychczasowego stanu poprzez zmianę natężenia ilości wody spływającej na działkę i w czasie opadów powoduje podtopienie drzewek, co niewątpliwie wyrządza szkodę w nasadzeniach skarżącego, które będą gniły, a on nie będzie mógł po deszczach wykonywać prac agrotechnicznych z użyciem maszyn. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i nakazanie właścicielom działki nr [...] wykonania urządzeń zapobiegających zalewaniu działki, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2020 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wydanie na podstawie art. 234 ust. 3 p.w. decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom wymaga uprzedniego wykazania, że właściciel gruntu istotnie zmienił stan wody na gruncie a nadto, że zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, o ile nie upłynęło 5 lat od, dnia w którym właściciel gruntu dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Naruszenie stosunków wodnych, o których mowa w art. 234 ust. 3 ustawy, to zawsze, świadome czy też nieświadome działanie właściciela terenu, które w jakikolwiek sposób zmienia dotychczasowy stan wód na tym terenie (jej zaleganie czy odprowadzanie) ze szkodą dla terenów do niego nie należących. Brak takiego działania, także w sytuacji, kiedy spływ wód opadowych z terenu działki jest szkodliwy dla działek sąsiednich (skutek naturalnego ukształtowania terenu) nie daje organowi uprawnień do stosowania sankcji, o których mowa w art. 234 ust. 3 p.w. Organ odwoławczy podzielił dokonane przez Wójta ustalenia faktyczne. Nadto wziął pod uwagę ustalenia organu I instancji poczynione na podstawie dokonanej już po wniesieniu odwołania wizji lokalnej nieruchomości w czasie opadów tj. w dniu [...] czerwca 2020 r. Opady były wówczas intensywne, a mimo to nie stwierdzono na działce skarżącego zastoisk wody, które mogłyby sugerować spływ nadmiaru wody z działki sąsiedniej. Potwierdzają to ustalenia dokonane podczas wizji lokalnych z [...] lipca 2019 r. i [...] lutego 2020 r. Zdaniem SKO zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje zatem, aby na działce skarżącego doszło do zaistnienia szkody, której wystąpienie jest jedną z przesłanek wymienionych w art. 234 ust. 3 p.w. w związku z czym nie doszło do szkodliwego naruszenia stosunków wodnych. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych, a przy tym nie było konieczne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy. Kolegium nie wykluczyło, że sytuacja powodująca wystąpienie zastoisk wody na działce skarżącego mogła wystąpić po nawalnym deszczu. Nie oznacza to jednak, że woda ta pochodzi z połaci dachowych budynku znajdującego się na działce sąsiedniej. W czasie nawalnego deszczu często dochodziło do zalania i podtopień budynków i działek mimo braku jakiejkolwiek ingerencji w stosunki wodne. Są to jednak sytuacje krótkotrwałe i incydentalne, które nie mogą przesądzać o nałożeniu obowiązków, o jakich mowa w art. 234 ust.3 p.w. Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem SKO, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła strona zarzucając: - nie wzięcie pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności dotyczących zalewania jego nieruchomości wodami opadowymi z nieruchomości sąsiednich, - błędne ustalenie, że zalewająca jego działkę woda opadowa z działki sąsiedniej nie powoduje szkody, podczas gdy poprzez zastoiska jakie tworzy nie może on wjeżdżać na teren nieruchomości w celu wykonywania czynności agrotechnicznych niezbędnych w prowadzonej działalności sadowniczej, a kolejne zalania spowodują wypadanie drzew owocowych w miejscach gromadzenia się nadmiaru wody, - nie wzięcie pod uwagę przedstawionej przez niego dokumentacji zdjęciowej przedstawiającej stan działki po zwykłym deszczu, kiedy woda opadowa gromadzi się na jego działce na wysokości przechowalni sąsiadów, co spowodowane jest spływem nadmiaru tej wody z działki sąsiadów na jego działkę, - naruszenie art. 7-10 oraz art. 77 k.p.a. przez mało wszechstronne, a w zasadzie nieobiektywne rozpoznanie sprawy, bez poszanowania praw skarżącego jako strony przy pomieszaniu okoliczności wynikających z wcześniejszego rozpoznawania sprawy i wzięciu pod uwagę okoliczności nie znajdujących odzwierciedlenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Mając na uwadze powyższe domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę, podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Po dokonaniu, według wskazanych wyżej reguł, oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jak również decyzja ją poprzedzająca nie narusza przepisów prawa w sposób wpływający na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę wniosku skarżącego stanowił art. 234 p.w., zgodnie z którym właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. W myśl art. 234 ust. 2 p.w. na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 p.w. jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Wydanie decyzji na podstawie powołanego wyżej przepisu poprzedza ustalenie, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie art. 234 ust. 3 p.w. jest zatem uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody. Z tych względów w postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych, organ musi zatem ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo-skutkowego między dokonaną zmianą na gruncie, a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim (por. wyrok NSA z 4 listopada 2014 r., II OSK 7/14, LEX nr 1658623 wydany na kanwie art. 29 ustawy z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne - odpowiednika art. 234 obecnego Prawa wodnego z 2017 r.). Z akt sprawy bezspornie wynika, że w maju 2019 r. właściciele działki o numerze ewid. [...] tj. D. i J. K. wybudowali na swojej nieruchomości przechowalnię owoców. Skarżący dysponują co prawda pozwoleniem na budowę ww. budynku (por. decyzja Starosty [...] z [...] lipca 2016 r. Nr [...] zmieniona decyzją Starosty [...] z [...] września 2019 r. Nr [...]) niemniej jednak dla ustalenia, czy nastąpiła zamiana kierunku i natężenia odpływu wody z gruntu nie ma znaczenia to, czy stan ten jest następstwem legalnie wykonanych robot budowlanych (por. wyrok NSA z 13 marca 2018 r., II OSK 1059/17, LEX nr 2475442). Zastosowanie przedmiotowego przepisu ma bowiem na celu doraźną ochronę stanu wód na gruncie, nie zaś ustalanie, czy prace zostały wykonane zgodnie z uzyskanym zezwoleniem (por. wyrok WSA w Gdańsku z 8 listopada 2017 r., II SA/Gd 283/17, LEX nr 2395345. Celem zweryfikowania twierdzeń skarżącego co do tego, że na skutek zrealizowania przedmiotowej inwestycji właściciel działki inwestycyjnej o nr [...]istotnie zmienił stan wody na gruncie i zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie organ I instancji trzykrotnie dokonał oględzin przedmiotowej nieruchomości, w tym raz po intensywnych opadach deszczu, o co wnosił skarżący w odwołaniu. Z ustaleń organu I instancji wynikało, że kontrolowane działki charakteryzuje lekki spadek w kierunku działki skarżącego, zaś odwodnienie budynku przechowali owoców poprowadzone jest długimi rynnami o spływie skierowanym w stronę działki [...] (inwestorów). Nie stwierdzono zmiany kierunku spływu ani odprowadzenia wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Z dokonanej w dniu [...] czerwca 2020 r. wizji lokalnej wynikało, że po opadach w rowach przydrożnych znajduje się woda, jednak na działce skarżącego nie występują żadne ślady, które mogłyby sugerować spływ nadmiaru wody z działki sąsiedniej. Na działce skarżącego brak było kałuż, zastoisk wody, nie było problemu ze swobodnym przejściem, po terenie działki. Rury spustowe rynien, tak jak w dniu oględzin z [...] lutego 2020 r. były skierowane do środka działki inwestorów. Przy ich wylocie widoczne były ślady stagnacji wody, a od strony zachodniej przechowalni występowała niewielka kałuża. Powyższe dowodziło zatem, że zebrana z dachu woda została odprowadzona na teren działki inwestorów i nie ma miejsca spływ tej wody na działkę sąsiednią (k. 21 akt administracyjnych). W tych okolicznościach zasadnie przyjęły orzekające w sprawie organy, że ewentualne zalewanie obszaru działki ew. nr [...] wodami opadowymi nie ma związku z wybudowanym na działce o nr ewid. [...] budynku przechowalni, a zatem nie stanowi szkodliwej dla gruntów sąsiednich zmiany stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 234 ust. 3 p.w., co wynika jednoznacznie ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Kwestia ta była oczywista, a zatem nie było konieczne sporządzenie opinii przez biegłego. Jednocześnie Sąd zauważa, że stosownie do treści art. 67 § 2 pkt 3 k.p.a. z oględzin nieruchomości winien być sporządzony protokół, nie zaś notatka służbowa. W ocenie Sądu, naruszenie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Dokonana w dniu [...] czerwca 2020 r. wizja lokalna nieruchomości nie była bowiem jedyną. Dodatkowo potwierdzała ona ustalenia dokonane podczas oględzin w dniu [...] lutego 2020 r., które znalazły odzwierciedlenie w protokole oględzin odpowiadającemu zasadom wynikającym z art. 67 i 68 k.p.a.. Ponadto zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zdaniem Sądu zgromadzone przez organ dowody były wystarczające dla stwierdzenie, że ustalony stan faktyczny nie odpowiadał hipotetycznemu stanowi faktycznemu zapisanemu w normie materialnego prawa administracyjnego będącego podstawą rozpoznawanej sprawy tj. art. 234 ust. 1 pkt. 2. Tym samym nieuzasadnione są zarzuty skargi dotyczące tego, że organ błędnie ustalił, że woda opadowa z działki sąsiedniej nie powoduje szkody na gruncie skarżącego. Również z przedstawionych przez skarżącego fotografii nie wynika, by na działce tworzyły się zastoiska wodne. Niezasadny był również zarzut naruszania art. 8 k.p.a. Zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Natomiast w myśl art. 8 § 2 k.p.a. organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący nie wyjaśnił, w jakim zakresie i w jaki sposób organ odwoławczy naruszył przedmiotowy przepis. Należy jedynie powtórzyć, że zakres przeprowadzonego postępowania dowodowego był wystarczający do ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Zasada zaufania do organu administracji publicznej nie może być rozumiana jako konieczność rozstrzygnięcia zgodnie z oczekiwaniami strony, bez względu na okoliczności. Postępowanie było prowadzone w sposób bezstronny, a strony traktowane równo. W ocenie Sądu również uzasadnienie wydanej przez Kolegium decyzji zawiera wszystkie niezbędne elementy, wyjaśnienie podstawy prawnej i ustalenie niezbędnej oceny prawnej. Wobec braku zaistnienia przesłanek z art. 234 ust. 3 p.w., a mianowicie braku szkodliwego oddziaływanie zmiany stosunków wody na gruncie (działce nr [...]) na nieruchomości skarżącego (działce nr [...]) odmówiono nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie był również zasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Wskazać należy, że na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, zawiadomieniem z [...] lutego 2020 r. Wójt zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji (k. 18 akt administracyjnych). Z możliwości tej skarżący skorzystał (k. 19 akt administracyjnych). Naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. dopuścił się organ odwoławczy jednak w orzecznictwie wskazuje się, że uchybienie to może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (zob. wyrok NSA z dnia 12 marca 2019 r., II OSK 1022/17, CBOSA). W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał takiego związku. Skarżący nie wykazał, że został pozbawiony możliwości dokonania konkretnych czynności procesowych, których przeprowadzenie spowodowałoby odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.