II OZ 745/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Wr 243/22 o odrzuceniu skargi A. N. oraz E. N. decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia zagrożenia spowodowanego nadmiernie pogorszonym stanem technicznym budynku gospodarczego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji odrzucił, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), skargę A. N. i E. N. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z (...) stycznia 2022 r. nr (...)w przedmiocie nakazu usunięcia zagrożenia spowodowanego nadmiernie pogorszonym stanem technicznym budynku garażowego. Rozstrzygnięcie to opierało się na ustaleniu, że decyzją z dnia (...) stycznia 2022 r. nr (...) Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu (dalej: DWINB) nakazał M. S. usunięcie zagrożenia spowodowanego nadmiernie pogorszonym stanem technicznym budynku garażowego przy ul. R. w W. poprzez wykonanie określonych w ww. decyzji robót budowlanych, a powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone A. N. (dalej: skarżący) w dniu (...) stycznia 2022 r. Pismem z dnia (...) lutego 2022 r. nadanym w urzędzie pocztowym tego samego dnia, skarżący oraz E. N. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli za pośrednictwem właściwego organu skargę na opisaną wyżej decyzję. W odpowiedzi na sądowe wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi (braki w zakresie: podpisu, adresów, nr PESEL, odpisów i pełnomocnictwa) pełnomocnik strony skarżącej, pismem z (...) maja 2022 r., poza usunięciem braków formalnych wyjaśniła dodatkowo, że jednocześnie przesyła pełną treść skargi, w której "sprostowano prawidłowe oznaczenie decyzji". Pełnomocnik załączyła do tego pisma skargę na inną decyzję DWINB, tj. decyzję z (...) stycznia 2022 r. (nr (...)) nakazującą usunięcie zagrożenia spowodowanego stanem technicznym podjazdu. W nawiązaniu do tych ustaleń Sąd I instancji stwierdził, że doręczenie kwestionowanej decyzji nr (...) nastąpiło w dniu (...) stycznia 2022 r., zaś skargę wniesiono w dniu (...) lutego 2022 r., a zatem po upływie ustawowego terminu. Nawiązując do wyjaśnień strony zawartych w piśmie procesowym z (...) maja 2022 r. Sąd zwrócił uwagę, że skarga na decyzję DWINB z dnia (...) stycznia 2022 r. (nr (...)) nakazującą usunięcie zagrożenia spowodowanego stanem technicznym podjazdu dotyczy odrębnej sprawy zainicjowanej skargą strony skarżącej z dnia (...) lutego 2022 r. (wniesionej w formie elektronicznej w dniu (...) marca 2022 r.) i zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Wr 324/22. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący reprezentowany przez adwokata, zaskarżając je w całości i żądając jego uchylenia oraz podnosząc zarzuty naruszenia: - art. 57 i 46 p.p.s.a. w wyniku błędnego uznania, że skarga dotyczy decyzji DWINB nr (...) z (...) stycznia 2022 r., gdy tymczasem dotyczy decyzji DWINB nr (...) z (...) stycznia 2022 r.; - art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bowiem w sprawie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania ze skargi na decyzję nr (...), skoro skarga na tę decyzję nie została w ogóle wniesiona. Pismem z dnia (...) marca 2022 r. skarżący wskazał, co było przedmiotem skargi wniesionej w dniu (...) lutego 2022 r., zatem Sąd powinien umorzyć sprawę ze skargi na decyzję nr (...). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Przedmiotem sporu jest prawidłowa kwalifikacja pisma (skargi) z (...) lutego 2022 r. wniesionego przez skarżącego do Sądu I instancji za pośrednictwem DWINB. Skarżący - odnosząc się do przepisu art. 57 p.p.s.a. - podnosi, że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż przedmiotem zaskarżenia objętym skargą z (...) lutego 2022 r. była opisana w sentencji decyzja DWINB z dnia (...) stycznia 2022 r., nr (...) w przedmiocie nakazu usunięcia zagrożenia spowodowanego nadmiernie pogorszonym stanem technicznym budynku gospodarczego. Przywołany przez skarżącego przepis stanowi, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać, m.in., 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; 2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy. Jeśli zatem zważyć, w piśmie z dnia (...) lutego 2022 r., wniesionym przez adwokat M. K. w imieniu reprezentowanych przez nią A. N. oraz E. N., wyraźnie wskazano, że stanowi ono skargę na decyzję DWINB nr (...) z (...) stycznia 2022 r. znak: (...)., która jest rozstrzygnięciem istniejącym w obrocie prawnym, co potwierdzają przesłane przez DWINB akta sprawy, to brak jest podstaw do uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że – jak to ujmuje strona wnosząca zażalenie – "skarga na tą decyzję w ogólne nie została wniesiona". Przedmiot wniesionej skargi został bowiem przez stronę precyzyjnie wskazany i odpowiadał istniejącej decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym z udziałem skarżącego. Z akt sprawy wynika także, iż po wszczęciu postępowania sądowego ww. skargą z dnia (...) lutego 2022 r. skarżący podjął próbę zmiany przedmiotu skargi wskazując, że dotyczy ona innej decyzji, niż określona w skardze z (...) lutego 2022 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, działania takiego nie można jednakże uznać za skuteczne. Skarga jest kwalifikowanym pismem procesowym, gdyż zgodnie z zacytowanym na wstępie art. 57 § 1 p.p.s.a. powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy wymienione w tym przepisie. Stosownie do treści art. 57 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. wskazanie organu oraz zaskarżonego aktu (działania lub bezczynności), którego skarga dotyczy, jest wymogiem formalnym skargi. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do zmiany przedmiotu zaskarżenia określonego przez stronę. Wskazanie przez stronę zaskarżonego aktu i organu, działania którego skarga dotyczy, wobec obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady skargowości, jest dla sądu wiążące. Kwalifikowany charakter skargi jako pisma procesowego został przez ustawodawcę powiązany również z obowiązkiem udzielenia przez organ odpowiedzi na skargę w terminie 30 dni od dnia wniesienia skargi (art. 54 § 2 p.p.s.a.), przy czym niewykonanie w terminie tego obowiązku może skutkować wymierzeniem organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Zaprezentowanie przez organ stanowiska w stosunku do zarzutów skargi jest jego obowiązkiem i stanowi istotny przejaw kontradyktoryjności postępowania sądowego. Zmiana przedmiotu zaskarżenia w toku postępowania sądowoadministracyjnego czyniłaby nieaktualną odpowiedź na skargę przy jednoczesnym braku podstaw prawnych do żądania od organu kolejnej odpowiedzi na skargę, co dodatkowo przekonuje o niedopuszczalności zmiany przez skarżącego przedmiotu zaskarżenia w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Wola skarżącego uczynienia przedmiotem postępowania sądowego innej sprawy sądowoadministracyjnej w miejsce dotychczas zawisłej może być zrealizowana poprzez wniesienie odrębnej skargi do sądu administracyjnego i cofnięcie skargi dotyczącej wcześniejszej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela z tych względów wyrażane w orzecznictwie tego Sądu stanowisko, iż nie jest dopuszczalna zmiana przez skarżącego przedmiotu postępowania sądowoadministracyjnego w drodze zwykłego pisma procesowego (zob. wyrok NSA z 10 stycznia 2014 r. I OSK 2068/13). Rzeczą strony skarżącej, zwłaszcza, gdy jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika porcesowego, jest takie określenie przedmiotu zaskarżenia, które umożliwia sądowi stwierdzenie, czy faktycznie on istnieje jako konkretne, określone zdarzenie prawne oraz czy należy on do takich form działania administracji publicznej, które podlegają kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. W ramach precyzyjnie określonego w skardze przedmiotu zaskarżenia skarżący może później ewentualnie modyfikować jego zakres (np. skarżyć część, a nie całość aktu), sprecyzować zarzuty i ich argumentację, czy ewentualnie modyfikować lub wskazywać nowe wnioski i żądania. Elementy te nie mogą jednak w żadnym razie prowadzić do zmiany przedmiotu zaskarżenia wskazanego w treści skargi. Niezależnie zatem od przyczyn takiego a nie innego oznaczenia przedmiotu skargi (np. błędu, pomyłki), jeżeli tylko został on dostatecznie precyzyjnie wskazany w złożonej skardze, to będzie on determinował przedmiot zaskarżenia i rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny (wyrok NSA z 26 listopada 2021 r., III OSK 4299/21). W odniesieniu zaś do zapatrywania wnoszącego zażalenie, że w tym przypadku z uwagi na brak skargi na decyzję z (...) stycznia 2022 r. Sąd I instancji powinien orzec na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. podkreślić należy, że strona pomija, iż o bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku, zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna, przy czym zdarzenie skutkujące bezprzedmiotowością postępowania musi zaistnieć dopiero w toku postępowania, albowiem jego zaistnienie przed datą wniesienia skargi powinno skutkować jej odrzuceniem (por. postanowienie NSA z 12 października 2021 r. II OZ 572/21). W związku z powyższym nie budzi zastrzeżeń Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęta w zaskarżonym postanowieniu ocena Sądu I instancji, zgodnie z którą odrzucenie skargi A. N. na decyzję Dolnośląskiego WINB z (...) stycznia 2022 r. nr (...) było w świetle art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. uzasadnione, gdyż skargę tę strona wniosła po terminie przewidzianym w art. 53 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.