II SA/Wa 1370/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2021 r. sprawy ze skargi R. M. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego - oddala skargę - R.M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczenie Komendanta Głównego Policji z [...] maja 2020 r. (nr [...]), którym organ utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] lutego 2020 r. (nr [...]) o odmowie uchylenia, we wznowionym postępowaniu, ostatecznego orzeczenia dyscyplinarnego tego organu z [...] lipca 2000 r. ([...]). Z okoliczności faktycznych i prawnych sprawy wynika, że Komendant Miejski Policji w [...] po przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym, orzeczeniem z [...] czerwca 2000 r. (nr [...]) wydanym na podstawie § 24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. z 1998 r. nr 4 poz. 14), uznał R.M. winnym zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na popełnieniu czynu łapownictwa biernego (art. 228 § 1 k.k.) i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Komendant Wojewódzki Policji w [...] orzeczeniem z [...] lipca 2000 r. wydanym na podstawie § 32 ust. 4 pkt 1 powołanego rozporządzenia, utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] czerwca 2000 r. W dniu 8 lipca 2019 r. R.M. zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 16 maja 2019 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1091). Skarżący podał, że Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w [...] postanowieniem z [...] czerwca 2003 r. wydanym na podstawie art. 322 § 1 k.k. umorzył śledztwo przeciwko niemu jako podejrzanemu o popełnienie przestępstwa łapownictwa biernego, z uwagi na brak dostatecznych podstaw do wniesienia aktu oskarżenia. Wnioskodawca podkreślił, że nie został uznany winnym zarzucanego czynu oraz stwierdził, że "z uwagi na dotychczasowy stan prawny" jego poprzedni wniosek o wznowienie postępowania nie został uwzględniony. Komendant Wojewódzki Policji w [...] postanowieniem z [...] września 2019 r. (nr [...]) powołując się na art. 135r ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2019 r. poz. 161), odmówił wznowienia postępowania dyscyplinarnego zakończonego orzeczeniem tego organu z [...] lipca 2000 r. Organ podał, że postępowanie przygotowawcze (śledztwo) zostało umorzone na podstawie art. 322 k.p.k., który stanowi, że jeżeli postępowanie nie dostarczyło podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, a nie zachodzą warunki określone w art. 324, umarza się śledztwo bez konieczności uprzedniego zaznajomienia z materiałami postępowania i jego zamknięcia, nie zaś na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.k. W konsekwencji w przypadku skarżącego nie została spełniona przesłanka wznowienia o której mowa w art. 135r ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji. Komendant Główny Policji postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. (nr [...]) na podstawie art. 135r ust. 9 ustawy o Policji, uchylił to postanowienie organu I instancji, wskazując, że w postanowieniu o wznowieniu postępowania nie bada się zaistnienia przyczyn wznowienia, a jedynie spełnienie przez wnioskującego o wznowienie formalnych warunków złożenia wniosku w tej sprawie. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Komendant Wojewódzki Policji w [...] orzeczeniem z [...] lutego 2020 r. (nr [...]) wydanym na podstawie art. 135s ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, odmówił uchylenia dotychczasowego orzeczenia dyscyplinarnego. Organ I instancji podał, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z 16 maja 2019 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw. Następnie stwierdził, że nie ma podstaw do zastosowania wykładni rozszerzającej art. 135r ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji w stosunku do skarżącego przeciwko któremu postępowanie przygotowawcze zostało umorzone na podstawie art. 322 k.p.k. R.M. w odwołaniu od tego orzeczenia zarzucił organowi nieprawidłową wykładnię art. 322 k.p.k. i w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że skoro przepis ten nie został wymieniony w art. 135r ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji, to niedozwolone jest stosowanie wykładni rozszerzającej. Skarżący stwierdził, że art. 322 k.p.k., który stanowi o umorzeniu śledztwa na skutek braku podstaw wniesienia aktu oskarżenia (np. w związku z niewykryciem sprawcy), stanowi uzupełnienie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k., który za podstawę umorzenia przyjmuje przeszkody prawne - brak czynu oraz brak dostatecznie uzasadnionego podejrzenia jego popełnienia. R.M. dodał, że w dniu 30 czerwca 2003 r. przepisy prawa nie pozwały mu na zaskarżenie postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego na swoją korzyść "i bez znaczenia był wówczas przywołany przepis k.p.k. stanowiący podstawę umorzenia postępowania". Odwołujący się powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 250/07 (którego kserokopię załączył do odwołania) i stwierdził, że w zaskarżonym orzeczeniu "zastosowano odmienną interpretację prawa". Skarżący dodał, że nie otrzymał postanowienia o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego oraz że "nie kwestionuje ustaleń dotyczących poprzednio prowadzonych postępowań dyscyplinarnego i przygotowawczego" Z tych wszystkich względów wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i uchylenie orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] czerwca 2000 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Komendant Główny Policji orzeczeniem z [...] maja 2020 r. (nr [...]) wydanym na podstawie art. 135s ust. 5 ustawy o Policji, utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] lutego 2020 r. o odmowie uchylenia ostatecznego orzeczenia tego organu z [...] lipca 2000 r. o wymierzeniu skarżącemu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Organ odwoławczy w uzasadnieniu orzeczenia powołał art. 135r ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji i podzielił zapatrywanie organu I instancji, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki faktyczne i prawne uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego objętego wnioskiem o wznowienie postępowania. Komendant Główny Policji podał, że z powołanego przepisu wynika, że postępowanie dyscyplinarne zakończone prawomocnym orzeczeniem wznawia się, m. in. wówczas, gdy prowadzone o ten sam czyn postępowanie karne zostało zakończone orzeczeniem o umorzeniu postępowania ze względu na okoliczności wymienione w art. 17 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.k., które stanowią, że nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy 1) czynu nie popełniono, albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia, 2) czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa. Zastosowanie wykładni rozszerzającej tego przepisu jest niedopuszczalne. Organ dodał, że niepoinformowanie skarżącego o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego, które toczyło się na jego wniosek, nie stanowi uchybienia mającego wpływ na wynik sprawy i stwierdził, że według art. 135r ust. 6 ustawy o Policji organ jest obowiązany zawiadomić ukaranego (obwinionego. a po jego śmieci jego małżonka, krewnych w linii prostej, rodzeństwo, przysposabiającego lub przysposobionego) o wznowieniu postępowania tylko wówczas, gdy wznowienie postępowania następuje z urzędu. R.M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z [...] maja 2020 r. zarzucił, że zostało wydane z naruszeniem art. 42 ust. 1 i ust. 7 ustawy o Policji w związku z art. 17 § 1 pkt 1 i art. 322 k.p.k., przez nieuzasadnione przyjęcie, że postępowanie karne nie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem o umorzeniu postępowania z przyczyn określonych w art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. i wniósł o jego uchylenie. Jego zdaniem przepis art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. obejmuje swą treścią okoliczności, które dają podstawę do umorzenia postępowania karnego w trybie art. 322 k.p.k. Dlatego też jest dopuszczalne wznowienie postępowania dyscyplinarnego na podstawie art. 135r ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji również w przypadku, gdy postępowania karne zostało umorzone w trybie art. 322 k.p.k. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. W kontrolowanej przez Sąd decyzji, Komendant Główny Policji podzielił zapatrywanie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wyrażone w decyzji z [...] lutego 2020 r., o braku podstaw do uchylenia, we wznowionym postępowaniu, orzeczenia tego organu z [...] lipca 2020 r. utrzymującego w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] z [...] czerwca 2000 r. o uznaniu skarżącego winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Organy podały, że będący podstawą wznowienia postępowania administracyjnego przepis art. 135r ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji stanowi, że postępowanie dyscyplinarne zakończone prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli prowadzone o ten sam czyn postępowanie karne, karne skarbowe lub w sprawach o wykroczenia zostało zakończone prawomocnym wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania ze względu na okoliczności określone w art. 17 § 1 pkt 1 lub 2 Kodeksu postępowania karnego albo w art. 5 § 1 pkt 1 lub 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. W związku z tym wydanie przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w [...] w dniu [...] czerwca 2003 r. postanowienia o umorzeniu śledztwa przeciwko skarżącemu na podstawie art. 322 § 1 k.p.k., a więc z uwagi na brak dostatecznych podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, nie może prowadzić do uchylenia, we wznowionym postępowaniu, orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] lipca 2000 r. Sąd podziela to stanowisko organów, ponieważ znajduje ono oparcie w przepisach prawa. Zdaniem Sądu, nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, że umorzenie postępowania karnego ze względu na okoliczności określone w art. 17 § 1 pkt 1 lub 2 Kodeksu postępowania karnego, jest równoważne umorzeniu postępowania karnego na podstawie art. 322 k.p.k., z punktu widzenia określonej w art. 135r ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji przesłanki wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym. W konsekwencji umorzenie postępowania karnego na podstawie art. 322 k.p.k. nie pozwala na wznowienie postępowania dyscyplinarnego na podstawie art. 135r ust. 1 pkt 5 ustawy o Policji, który dopuszcza taką możliwość w razie umorzenia postępowania karnego na podstawie art. 17 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.k. Według art. 17 § 1 k.p.k., nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy: czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia (pkt 1), czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa (pkt 2). Natomiast stosownie do art. 322 k.p.k., jeżeli postępowanie nie dostarczyło podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, a nie zachodzą warunki określone w art. 324 k.p.k. (niepoczytalność sprawcy), śledztwo podlega umorzeniu. Z treści tych przepisów wynika, że dotyczą one różnych stanów faktycznych, a więc ich zakresy treściowe nie pokrywają się ani nie krzyżują. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że te przepisy są względem siebie uzupełniające. Przepis art. 322 k.p.k., na który powołuje się skarżący i który był podstawą umorzenia postępowania karnego w stosunku do niego, ma zastosowanie wyłącznie po wszczęciu postępowania i w żadnym zakresie nie obejmuje przesłanek wymienionych w art. 17 § 1 k.p.k. Jeżeli w trakcie postępowania, po przedstawieniu zarzutów podejrzanemu, na podstawie materiału dowodowego nie zdołano wykazać realizacji znamion czynu zabronionego lub gdy istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do zaistnienia czynu, postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 17 § 1 k.p.k. Jeżeli jednak przedstawiono zarzuty konkretnej osobie, a w toku postępowania okazało się, że to nie ona była sprawcą czynu, wówczas podstawę umorzenia postępowania wobec podejrzanego stanowi art. 322 k.p.k. Przepis ten dotyczy więc sytuacji, kiedy czyn zabroniony został z pewnością popełniony, lecz brak jest pewności, czy jego sprawcą jest podejrzany, któremu przedstawiono zarzuty. Przepis art. 322 k.p.k. znajdzie zastosowanie także wówczas, gdy brak jest wystarczających dowodów potwierdzających sprawstwo podejrzanego. Nie chodzi tu jednak o sytuacje objęte przepisem art. 17 § 1 k.p.k., a zatem wykluczone jest więc powoływanie się na art. 322 k.p.k., jeżeli brak w ogóle danych dostatecznie uzasadniających popełnienie czynu objętego postępowaniem lub gdy nie zdołano wykazać podejrzanemu któregoś ze znamion zarzucanego mu przestępstwa. Przepis art. 322 k.p.k. dotyczy bowiem sytuacji, kiedy czyn zabroniony został z pewnością popełniony, lecz brak jest pewności, że jego sprawcą jest podejrzany, któremu przedstawiono zarzuty. W takiej sytuacji sprawstwa podejrzanego nie można wykluczyć, ale równocześnie, mimo wyczerpania możliwości dowodowych, nie zdołano go jednoznacznie potwierdzić. Z tego wynika, że zaskarżone orzeczenie Komendanta Głównego Policji jest zgodne z prawem a w konsekwencji skarga R.M. nie zasługuje na uwzględnienie. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu uproszczonym na zgodny wniosek stron (art. 119 pkt 2 powołanej ustawy).