I SA/Wa 672/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), asesor WSA Anna Fyda-Kawula, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...],[...] i S-ka Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 126 i 144 kpa, Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej jako minister/organ) utrzymał w mocy postanowienie ministra z 8 października 2021 r. znak: DP-III.025.1.24.2021. MD/21 (DP-lll-025-22-21) o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku [...] , [...] i S-Ka Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w [...] (dalej jako skarżąca/spółka) o stwierdzenie nieważności: orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z 11 grudnia 1961 r. znak: CM 20-52 (...), decyzji Ministerstwa Przemysłu z 30 marca 1946 r. oraz zarządzenia nr VI/ME/3790 w sprawie przejęcia majątku przedsiębiorstwa przemysłowego [...] i [...] i [...] (dalej jako spółka) od Wojewódzkiego Wydziału Przemysłowego, Dyrekcji Przemysłu Miejscowego w P. i przekazania tego majątku do [...] . Powołując się na orzecznictwo oraz art. 61a § 1 w związku z art. 124 § 1 kpa i art. 282 § 1 i 283 § 1 ksh w obszernym uzasadnieniu organ podał, że likwidator spółki nie jest legitymowany do zainicjowania skutecznie postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia związanego z jej nacjonalizacją. Wskazał też, że decyzja Ministerstwa Przemysłu z 30 marca 1946 r. oraz zarządzenie nr VI/ME/3790 mają wyłącznie charakter zarządczy i odnoszą się do czynności stanowiących wyraz nadrzędności ówczesnego organu państwowego wobec państwowej jednostki organizacyjnej tj. przedsiębiorstwa państwowego podległego centralnemu organowi administracji publicznej, a więc że posiadały one jedynie charakter formalny, organizacyjny, niewywołujący żadnych skutków rzeczowych a więc, że do ww. aktów prawnych niebędących decyzjami administracyjnymi nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ szeroko odniósł się też do nieujawnionej w KRS uchwały z 4 sierpnia 2021 r. nr 2/VIII/2021 podjętej przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki, w której zdecydowano o dalszym istnieniu spółki [...] , [...] i S-ka Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w [...] i zakończeniu jej likwidacji oraz o powołaniu zarządu Spółki w osobie Prezesa Zarządu P. W. (przywołał wyrok NSA z 6 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1376/09). Minister podkreślił, że wszczęcie w 2015r. postępowania likwidacyjnego ma ten skutek, że spółka jako osoba prawna weszła w stan "zwijania" swojej aktywności, a jej zdolność do czynności prawnych jest ograniczona tylko do celu likwidacyjnego. Likwidator zastępuje zarząd, a jego podstawowym obowiązkiem staje się udział w procesie zakończenia działalności spółki (por. A Kidyba, Kodeks spółek handlowych - Komentarz, LEX/el 2015, wyrok NSA z 4 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 958/13, wyrok WSA w Warszawie z 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1700/15, wyrok WSA w Warszawie z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1454/16, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 27 lutego 2014 r. sygn. akt III AUa 925/13, wyrok NSA z 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1456/17). W odniesieniu natomiast do zarzutu naruszenia art. 157 § 1 i 2 kpa Minister Rozwoju i Technologii wskazał, że zgodnie z treścią tego przepisu właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Za niezasadny organ uznał również zarzut naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 6, 7 i 8 kpa i odniósł się do treści ww przepisów. W skardze na ww postanowienie spółka zarzuciła organowi: 1/ naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 28 kpa, art. 61 § 1 kpa i 61a § 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 8 października 2021 roku, znak: DP-III.025.1.24.2021.MD/21 (DP-III-025-22-21) o odmowie wszczęcia postępowania podczas gdy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej wniesiony został przez uprawnioną stronę - tj. wpisaną do KRS pod numerem [...] Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, [...] , [...] i S-ka Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która będąc podmiotem, do której skierowana była decyzja nacjonalizacyjna, ma oczywisty interes prawny (w rozumieniu art. 28 kpa) we wszczęciu i prowadzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej; 2/ naruszenie art. 157 § 1 i 2 kpa poprzez jego niezastosowanie i odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, a tym samym pozbawienie Spółki w likwidacji prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy, podczas gdy na podstawie art. 157 § 2 w zw. z art. 61 kpa, wobec złożenia wniosku przez prawidłowo reprezentowaną Spółkę, organy administracji publicznej obowiązane były wszcząć postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego i merytorycznie rozpoznać sprawę zgodnie ze złożonym wnioskiem; 3/ naruszenie art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa poprzez całkowite pominięcie przez organ okoliczności, że uchwałą nr 2/VIII/2021 z 04 sierpnia 2021 roku Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki podjęło decyzję o dalszym istnieniu Spółki oraz zakończeniu jej likwidacji, a także materiału dowodowego przedłożonego przez Spółkę wraz z wnioskiem z dnia 8 września 2021 roku, z którego wprost wynika, iż obecnie toczy się przed sądem rejestrowym postępowanie mające na celu wykazanie przedmiotowej zmiany (uchylenia likwidacji Spółki), podczas gdy organ zobowiązany był wnikliwie rozpatrzyć całokształt okoliczności niniejszej sprawy, a w tym i wszystkie dowody przedłożone przez spółkę, z których wynikało, że toczy się obecnie postępowanie dotyczące ujawnienia zakończenia likwidacji Spółki, ponadto sam wniosek w niniejszej sprawie z dnia 08 września 2021 roku został złożony imieniem Prezesa Zarządu Spółki, a nie Likwidatora, wobec czego organ winien dostrzec, iż obecnie Spółka nie znajduje się już w stanie likwidacji, do czego jednak minister w ogóle się nie odniósł; 4/ naruszenie art. 249 § 1 i 2 ksh w zw. z art. 252 § 1 i 2 ksh w zw. z art. 6 kpa poprzez zignorowanie faktu, że Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Spółki podjęło uchwałę w przedmiocie zakończenia likwidacji Spółki, a tym samym de facto zakwestionowanie przedmiotowej uchwały pomimo braku jakiegokolwiek prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego stwierdzającego jej nieważność bądź ją uchylającego, a także braku toczącego się postępowania w tym przedmiocie (...); 5/ naruszenie art. 280 ksh i art. 282 § 1 ksh w związku z art. 6 kpa, art. 28 kpa i art. 30 § 3 kpa poprzez sprzeczne z tymi przepisami ustalenie zakresu uprawnień likwidatora prowadzące do uznania przez oba organy administracji publicznej, że w zakresie uprawnienia likwidatora do reprezentacji spółki i ściągnięcia wierzytelności nie mieści się prawo do występowania do organów administracji publicznej z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności wadliwej decyzji administracyjnej pozbawiającej spółkę jej majątku, w tym decyzji nacjonalizującej jej majątek; 6/ naruszenie art. 283 § 2 i § 2 ksh zgodnie, z którymi ograniczenia kompetencji likwidatorów nie mają skutku prawnego wobec osób trzecich (!!!). a wobec osób trzecich działających w dobrej wierze czynności podjęte przez likwidatorów uważa się za czynności likwidacyjne - zatem nawet gdyby teoretycznie jedynie założyć, że złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego nie mieści się w kategorii czynności likwidacyjnych, to organ nie jest w ogóle uprawniony do dokonywania oceny w tym zakresie, albowiem ocena działań likwidatora zmierzających do ściągnięcia wszelkich wierzytelności spółki może być dokonywana tylko i wyłącznie przez wspólników spółki, a w razie stosownego wniosku, przez sąd rejestrowy; 7/ naruszenie art. 6 kpa, art. 7 kpa oraz art. 8 kpa (...); 8/ naruszenie art. 61a § 1 kpa oraz art. 61 kpa § 1 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, a tym samym pozbawienie spółki prawa do merytorycznego rozpoznania jej sprawy, podczas gdy na podstawie art. 157 § 2 w zw. z art. 61 kpa, wobec złożenia wniosku przez prawidłowo reprezentowaną spółkę, organ obowiązany był wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia nacjonalizacyjnego i merytorycznie rozpoznać sprawę zgodnie ze złożonym wnioskiem; rozpoznając wszelkie podniesione przez spółkę zarzuty merytoryczne, względnie dostrzegając wadliwość decyzji nacjonalizacyjnej obowiązany był działać "z urzędu" w celu wyeliminowania z obrotu prawnego oczywiście nieważnej decyzji nacjonalizacyjnej; 9/ naruszenie art. 79a § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie, albowiem informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ nie wskazał przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co skutkowało wydaniem postanowienia niezgodnego z żądaniem strony. Wskazując na powyższe spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 8 października 2021 roku, znak: DP-III.025.1.24.2021.MD/21 (DP-III-025-22- 21). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Zgodnie z art. 61a § 1 kpa w sytuacji gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa tj. żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, o których mowa w art. 61a § 1 kpa to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do jego wszczęcia, na przykład gdy przepisy prawa nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie. Tak sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Sąd w całości podziela obszernie i rzeczowo uzasadnione stanowisko ministra co do tego, że likwidator spółki nie ma legitymacji do inicjowania procedur mających na celu przywrócenie aktywów i działalności spółki. Jego czynności powinny sprowadzać się do definitywnego wygaszenia działalności likwidowanej spółki. Stanowisko swoje organ uzasadnił przywołując wiążące przepisy prawa, piśmiennictwo oraz liczne i ugruntowane w tym zakresie orzecznictwo. Ponadto 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), która w art. 1 zmieniła art. 156 § 2 kpa. Zgodnie z obecnie obowiązującą treścią tego przepisu, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Ustawa ta do art. 158 dodała również § 3, zgodnie z którym, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2 kpa, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza to, że po upływie ww. terminów nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a wszczęte uprzednio postępowanie powinno być umorzone. W świetle jednoznacznego brzmienia art. 2 ust. 2 ww. ustawy, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ww ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Jednocześnie, jak stanowi art. 2 ust. 1 ww. ustawy, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (kpa), w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Powyższe oznacza, że po upływie 30 lat od wydania kwestionowanej w trybie nadzoru decyzji czy zarządzenia – nie jest dopuszczalne merytoryczne orzekanie o istocie sprawy, a organ ma obowiązek formalnie zakończyć proces nadzorczy poprzez umorzenie postępowania bądź, jak miało to miejsce w kontrolowanej sprawie, odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności określonych we wniosku aktów. W tym stanie rzeczy bezprzedmiotowa jest szersza analiza zarzutów merytorycznych związanych z legitymacją likwidatora spółki, uchwałą z 4 sierpnia 2021r. co do wznowienia jej działalności, dopuszczalności weryfikacji w ramach nadzoru zarządzenia nr [...] itd. Wobec zmiany przepisów kpa zarzuty skargi są bezprzedmiotowe, a ponadto – jeśli chodzi o merytoryczne stanowisko w sprawie – Sąd uznaje za własne poglądy ministra rzeczowo przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).