II SAB/Op 79/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 31 grudnia 2018 r., poza informacją dotyczącą osadzonych, w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) dalej idącą skargę oddala. Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi skarga R. S., zwanego dalej również "skarżącym", na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] w przedmiocie informacji publicznej. Stan prawny i faktyczny przedstawiał się następująco: Wnioskiem z dnia 31 grudnia 2018 r. skarżący wystąpiło do Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] o udzielenie informacji publicznej w postaci kopii dokumentów: "1. Zgód wyrażanych na wniesienie na teren ZK alkoholu za okres od listopada 2015 do grudnia 2018 2. Zgód na spożywanie napojów alkoholowych na terenie ZK za okres od listopada 2015r. do grudnia 2018 3. Zgód na propagowanie picia alkoholu oraz namawiania do jego spożycia na terenie ZK za okres listopad 2015 do grudnia 2018". W odpowiedzi na powyższe, na przedmiotowym wniosku zastępca Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] sporządził w dniu 11 stycznia 2019 r. odręczną informację o następującej treści: " Zgodnie z art. 116a pkt 4 kkw skazanemu nie wolno spożywać alkoholu. Natomiast badania na obecność alkoholu przeprowadza się zgodnie z art. 116b kkw. Ponadto skazanego, u którego stwierdzono uzależnienie od alkoholu obejmuje się odpowiednim leczeniem i rehabilitacją. W myśl art. 117 kkw. Dyrekcja tut. ZK nie wyraża zgód osadzonym na wnoszenie i spożywanie napojów alkoholowych na terenie jednostki penitencjarnej jak również na propagowanie spożywania alkoholu". Skarżący potwierdził na złożonym wniosku fakt otrzymania kopii odpowiedzi w dniu 14 stycznia 2019 r. Następnie, datowaną na dzień 23 listopada 2020 r., która wpłynęła do organu w dniu 30 listopada 2020 r., skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia 31 grudnia 2018 r. Zarzucił organowi udzielenie odpowiedzi wyłącznie odnośnie do osób osadzonych. Wskazał, że dyrektor ZK wyraża zgody, jak to określił "szamanom kościoła katolickiego", na używanie alkoholu do rytuałów religijnych, spożywania go, namawiana skazanych, w tym uzależnionych od alkoholu, do jego spożywania. Argumentował, że trudno uznać, aby dyrektor ZK nie posiadał wiedzy w tym zakresie. Stąd też skoro nie uzyskał w pełni żądanych informacji, to jego zdaniem organ pozostaje w bezczynności. Wskazując na powyższe domagał się stwierdzenia bezczynności organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zgodnie z wnioskiem z dnia 31 grudnia 2018 r.; zobowiązania organu do niezwłocznego udostępnienia informacji; wymierzenia organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej przepisami p.p.s.a.; zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kwoty 5.000 zł - zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a.; zwolnienia skarżącego od opłat i kosztów sądowych; przyznania pełnomocnika z urzędu, zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów wysyłki korespondencji i kosztów rozmów telefonicznych z pełnomocnikiem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] w [...] wniósł o oddalenie skargi i obciążenie skarżącego kosztami postępowania. Uzasadniając stanowisko przedstawił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił, że Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] w [...] niewątpliwie jest organem władzy publicznej, który należy do kręgu podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o ile znajduje się w jej posiadaniu. Przywołując definicję informacji publicznej stwierdził, że co do zasady żądane informacje stanowią informację publiczną. Jednakże z wniosku nie wynikało wprost, że skarżący chciał otrzymać kopie zgód wydanych księżom kościoła katolickiego na wnoszenie i spożywanie alkoholu w zakładzie karnym. Stąd też organ ograniczył się do udzielenia jedynie informacji odnoszącej się do osób pozbawionych wolności. Wyjaśnił, że gdyby skarżący określił wyraźnie, o jaki zakres informacji chodzi i sprecyzował, że dotyczy ona kopii zgód wyrażanych księżom kościoła katolickiego na wnoszenie i spożywanie alkoholu w zakładzie karnym, uzyskałby informację, wobec brzmienia art. 1 ust. 1-3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2017 r. poz. 1153) oraz postanowień Konkordatu podpisanego pomiędzy Rzeczypospolitą Polską i Stolicą Apostolską w dniu 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 51 poz. 318), które są dostępne w Bazie Internetowej Systemu Aktów Prawnych pod adresem sap.sejm.gov.pl, że dyrektor ZK w [...] nigdy nie wydawał pisemnych zgód na wnoszenie i spożywanie alkoholu przez kapelana więziennego. Dyrektor nie jest zobligowany do wydawania zgód w ww. przedmiocie, gdyż Kościoły i inne związki wyznaniowe są niezależne od państwa przy wykonywaniu swoich funkcji religijnych i aparat państwowy jest obowiązany powstrzymać się od ingerencji w obrządki religijne. Dodał również, że przekazanie pisemnej informacji poprzez uczynienie adnotacji na wniosku skarżącego i przekazanie jej skarżącemu, który nie wniósł żadnych uwag, stanowiło udostępnienie wnioskowanych informacji. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 grudnia 2020 r. skarżący zwolniony został z kosztów sądowych oraz ustanowiono dla skarżącego pełnomocnika. W piśmie procesowym z dnia 20 stycznia 2021 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że w przypadku wywiedzenia skargi na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie istnieje wymóg wniesienia ponaglenia przed wniesieniem skargi. Stwierdził, że podnoszona przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczność, że skarżący nie kierował do organu żadnych dalszych pism nie ma znaczenia przy ocenie czy doszło do zarzucanej organowi bezczynności. Podniósł nadto pełnomocnik skarżącego, że zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnienie informacji na wniosek następuje w sposób i formie zgodnej z wnioskiem. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił do organu w formie pisemnej i nie sprecyzował formy udostępnienia informacji publicznej. Jednakże zasadną formą jest odpowiedź organu w formie pisemnej. Za takową nie można jednak uznać lakonicznej notatki sporządzonej na kserokopii wniosku, nawet jeśli jej otrzymanie potwierdził skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności wynikającej z przepisów prawa, przez zobowiązany do tego organ. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 149 § 1b p.p.s.a. sąd może też orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, a na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. - także o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia skargi sąd oddalenia skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 wskazanej już wyżej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, ze zm.), zwanej dalej ustawą, który przewiduje, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a. Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi podkreślić należy, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Znajdująca w sprawie zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej, która reguluje w sposób kompleksowy dostęp do tej informacji nie przewiduje środka zaskarżenia w tym zakresie. Ustalony w art. 53 § 2b p.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnieść należy do bezczynności organu w zakresie spraw rozpoznawanych w trybie K.p.a. Stosownie natomiast do art. 16 ust. 1 i ust. 2 ustawy, przepisy K.p.a. stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Powyższe oznacza, że nie mają one zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji publicznej brak jest podstaw do stosowania art. 37 K.p.a. Tym samym skarga wniesiona w niniejszej sprawie była dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu. Stosownie do art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Na tej właśnie postawie, w trybie uproszczonym, została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie. Przedmiot postępowania w niniejszej sprawie stanowiła bezczynność w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 31 grudnia 2018 r., złożonego w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący wnioskował o udostępnienie mu kopii dokumentów dotyczących zgód wyrażanych na wniesienie i spożywanie na terenie ZK alkoholu i napojów alkoholowych za okres od listopada 2015 r. do grudnia 2018 r. oraz zgód na propagowanie picia alkoholu oraz namawiania do jego spożycia na terenie ZK za okres listopad 2015 r. do grudnia 2018 r. Oceniając zarzut bezczynności Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] w kontekście przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, Sąd uznał, że Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] w [...] jest organem władzy publicznej i należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej. Do udostępniania informacji publicznej zobowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy). Stosownie do art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2020 r. poz. 848, ze zm.) dyrektor zakładu karnego jest organem służby więziennej. Służba Więzienna realizuje, na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 523 i 568), zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności i jest zobowiązana do zapewnienia w zakładzie karnym porządku i bezpieczeństwa (art. 2 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy). Zgodnie z definicją sformułowaną w art. 1 ust. 1 ustawy, każda informacja o sprawach publicznych jest informacją publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie ustawy. Doprecyzowaniem tej definicji jest art. 6 ustawy, który w formie przykładowego (tj. otwartego) katalogu wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Reguły wykładni prawa dotyczące dostępu do informacji publicznej wyznacza natomiast art. 61 Konstytucji, który w ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osobach pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osobach i jednostkach organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na tej podstawie przyjąć należy taką interpretację, która gwarantuje szerokie uprawnienia w zakresie dostępu do informacji publicznej, o której mowa w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i zmierza do poszerzania, a nie zawężania obowiązku informacyjnego. W orzecznictwie sądowym, które uwzględnia konstytucyjną konstrukcję prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone; dotyczące sfery faktów. O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu na podstawie ustawy decyduje treść i charakter żądanej informacji. Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 1 ustawy za informację publiczną uznać należy wszelkie informacje o podmiotach obowiązanych do udostępnienia informacji publicznej (art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy), o zasadach funkcjonowania tych podmiotów, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych oraz prowadzonych rejestrach czy ewidencjach (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a i lit. f ustawy), a także o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych oraz treść wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a i lit. c ustawy). Dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy (art. 6 ust. 2 ustawy). Jednocześnie na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie wglądu do dokumentów urzędowych. W niniejszej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w postaci kopii dokumentów związanych z wyrażaniem zgody na wnoszenie i spożywanie alkoholu i napojów alkoholowych na terenie zakładu karnego oraz propagowanie jego spożywania. Oceniając taki zakres żądania w kontekście szeroko rozumianego pojęcia informacji publicznej należało uznać, że informacje wymienione we wniosku z dnia 31 grudnia 2018 r., jako bezpośrednio związane z funkcjonowaniem organu i prawidłowym realizowaniem powierzonych zadań publicznych, stanowią informację podlegającą udostępnieniu w ramach dostępu do informacji publicznej. W konsekwencji organ zobowiązany był do rozpoznania wniosku skarżącego na podstawie ustawy i udzielenia informacji dotyczącej wyrażania bądź nie zgody na spożywanie alkoholu i napojów alkoholowych nie tylko osób osadzonych, ale także i wszystkich innych podmiotów, które mogłyby potencjalnie z takim wnioskiem wystąpić do organu, a organ zobowiązany był zająć stanowisko w tej kwestii. Przypomnieć należy w tym miejscu, że zastępca Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] w [...] sporządził w dniu 11 stycznia 2019 r. na wniosku skarżącego odręczną informację, że zgodnie z art. 116a pkt 4 kkw skazanemu nie wolno spożywać alkoholu. Natomiast badania na obecność alkoholu przeprowadza się zgodnie z art. 116b kkw. Ponadto skazanego, u którego stwierdzono uzależnienie od alkoholu obejmuje się odpowiednim leczeniem i rehabilitacją. W myśl art. 117 kkw Dyrekcja ZK nie wyraża zgód osadzonym na wnoszenie i spożywanie napojów alkoholowych na terenie jednostki penitencjarnej, jak również na propagowanie spożywania alkoholu. Organ przekazał skarżącemu powyższą informację, a fakt uzyskania pisemnej adnotacji skarżący potwierdził na wniosku. Okoliczność powyższa została przyznana również przez skarżącego w skardze. Zatem organ nie pozostawał bezczynny w odpowiedzi na zapytanie skarżącego odnośnie do osób osadzonych w ZK Nr [...] w [...] skierowane w przedmiocie informacji publicznej Przekazanie tej pisemnej informacji, poprzez uczynienie adnotacji na wniosku i przekazanie jej skarżącemu, który nie wniósł żadnych uwag, uznać należało za udostępnienie jedynie części wnioskowanych informacji, zwłaszcza jeśli się uwzględni, że skarżący nie określił formy jej udostępnienia. Jednakże wniosek skierowany do organu był szerszy i nie ograniczał się wyłącznie do osób osadzonych w zakładzie karnym. W tym zakresie organ nie udzielił skarżącemu żadnych informacji, tj. nie poinformował czy wpływały wnioski innych podmiotów, czy też nie i czy były wydawane w tym zakresie jakiekolwiek zgody. Odpowiednio do okoliczności faktycznych rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej powinno polegać na udostępnieniu informacji publicznej będącej w dyspozycji organu - w drodze dokonania czynności materialno-technicznej, w tym także poinformowaniu, że organ nie dysponuje żądanymi informacjami, odmowie jej udzielenia w drodze decyzji - na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy lub wydaniu decyzji o umorzeniu postępowania - w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy. Stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy odpowiednie czynności organ powinien podjąć w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku lub w terminie przedłużonym na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy. Przesądzenie, że objęta wnioskiem z dnia 31 grudnia 2018 r. informacja stanowi informację publiczną oraz, że Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] w [...] jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej, oznacza, że w sprawie podmiot ten zobowiązany był do załatwienia ww. wniosku w trybie przewidzianym przepisami ustawy. Inaczej mówiąc, w sytuacji, gdy dany podmiot będąc właściwym i zobowiązanym do "zareagowania" na złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie podejmuje stosownych czynności dopuszcza się bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej. Na tle poczynionych uwag, nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie organ uchybił ustawowemu terminowi do udostępnienia wnioskowanej przez skarżącego pełnej informacji. Organ udzielił skarżącemu częściowo odpowiedzi na wniosek, pozostając w bezczynności co do pozostałych podmiotów, które mogłyby się potencjalnie zwrócić o taką zgodę. Wyjaśnić należy również, że celem skargi na bezczynność w przypadku wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest doprowadzenie do podjęcia czynności lub aktu przez podmiot zobowiązany do działania wynikającego z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. W świetle powyższego, organ zobowiązany został do załatwienia wniosku skarżącego w pozostałej części, poza informacją dotyczącą osób osadzonych, w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi. Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd zobowiązany był do dokonania oceny, czy zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając zatem stopień naruszenia prawa w związku z zaistniałą bezczynnością Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W tej kwestii Sąd przyjął, że rażące naruszenie prawa związane jest z jego naruszeniem w sposób oczywisty. W orzecznictwie wskazuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wnioskodawcy, jawnego natężenia braku woli organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 maja 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wr 59/19 – dostępne na www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie każde zatem naruszenie terminów udzielenia informacji publicznej stanowi podstawę do uznania, że ma ono charakter rażący. W przedmiotowej sprawie, choć przekroczony został znacznie termin udostępnienia informacji publicznej, to jednak nie zachodzi po stronie organu przypadek oczywistego braku woli rozpoznania wniosku skarżącego, jego lekceważenia, czy działania pozbawionego racjonalnego uzasadnienia, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego (kwalifikowanego) naruszenia prawa. Z akt sprawy wynika, że organ udzielił skarżącemu częściowo odpowiedzi na informacje żądane we wniosku. Brak odpowiedzi odnośnie do zgód wyrażanych innym podmiotom przebywającym na terenie zakładu karnego wynikał, jak wyjaśnił organ, z mało precyzyjnego sformułowania wniosku oraz niezbyt wnikliwego jego odczytania oraz braku reakcji skarżącego po otrzymaniu części wnioskowanej informacji. W świetle powyższego nie można przypisać organowi złej woli i stwierdzić, aby przyczyną bezczynności organu było zamierzone uniemożliwienie stronie skarżącej dostępu do informacji publicznej. Z tych też przyczyn, Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2. W konsekwencji powyższego, Sąd nie znalazł również podstaw do przyznania skarżącemu, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. grzywny lub sumy pieniężnej, o czym orzekł w pkt 3 wyroku. O kosztach związanych z pomocą prawną przyznaną skarżącemu w ramach pomocy prawnej Sąd orzeknie w odrębnym postanowieniu.