II OSK 978/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1478/20 w sprawie ze skargi Z. R. na postanowienie M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 czerwca 2020 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1478/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) oddalił skargę Z. R. na postanowienie M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 czerwca 2020 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W skardze kasacyjnej Z. R. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) art. 61 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a) w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 144 Kodeksu cywilnego przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące błędnym przyjęciem, iż skarżąca nie posiada legitymacji do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego z uwagi na oczywisty brak przymiotu strony. 2) przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi Z. R., mimo naruszenia przez organy w toku postępowania administracyjnego przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 80 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, iż organy nadzoru budowlanego zebrały pełny materiał dowodowy i wyprowadziły z niego prawidłowy wniosek, iż w omawianej sprawie skarżąca nie posiada przymiotu strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Wbrew zarzutom kasacyjnym Sąd Wojewódzki, kierując się właściwą wykładnią przepisów art. 61a § 1 k.p.a., art. 28 k.p.a. i art. 144 k.c., prawidłowo ocenił zaskarżone postanowienie, jako zgodne z prawem. Sąd Wojewódzki trafnie zaznaczył w uzasadnieniu wyroku, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. może nastąpić wówczas, gdy w sposób oczywisty z okoliczności sprawy wynika, iż wnioskodawca nie ma przymiotu strony. Mając na uwadze przepis art. 28 k.p.a., Sąd Wojewódzki zasadnie zaakceptował stanowisko organów obu instancji, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego w sprawie legalności zabudowań na nieruchomości przy ul. S. .... Przypomnieć należy, że skarżąca wnioskując o przeprowadzenie kontroli legalności obiektów budowlanych na działce przy ul. S. ... wskazała: - po pierwsze, na prowadzoną w tych obiektach uciążliwą działalność w zakresie napraw samochodów (powypadkowych) i lakiernictwa oraz związane z tym immisje oddziałujące na jej nieruchomość, - po drugie, na okoliczność, iż sposób i charakter zabudowy na wymienionej działce będzie miał znaczenie dla ustalenie warunków zabudowy nieruchomości przy ul. S. ..., która leży w bezpośrednim sąsiedztwie z działką, stanowiącą własność skarżącej. W świetle materiału zgromadzonego w aktach sprawy uprawnione było stanowisko organów obu instancji, że z uwagi na wzajemne usytuowanie nieruchomości przy ul. S. [...] nie występują przesłanki do stwierdzenia, że przedmiotowa zabudowa powoduje dla nieruchomości skarżącej tego rodzaju uciążliwości, które mogłyby być rozpoznawane w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego. Zauważyć trzeba, że rozkład zabudowań (warsztatowych) na działce przy ul. S. ..., jak też odległość od nieruchomości skarżącej, pozwalały organom wnioskować o braku takich odziaływań spornych obiektów, które podlegałyby kontroli na wiosek skarżącej w postępowaniu administracyjnym. Natomiast, co ważne, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował skarżącą, że z urzędu przeprowadzi postępowanie w sprawie legalności obiektów budowlanych na działce nr ..., przy ul. S. .... W tym kontekście słusznie Sąd Wojewódzki zaznaczył w uzasadnieniu wyroku, że odczuwanie przez właściciela nieruchomości uciążliwości związanych z funkcjonowaniem jakiegoś obiektu nie jest równoznaczne z obszarem odziaływania tego obiektu w rozumieniu Prawa budowlanego, warunkującym przyznanie mu legitymacji do zainicjowania postępowania przed organem nadzoru budowlanego. Ponadto zasadnie Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę na to, że uprawnienia właściciela wyprowadzone z art. 144 k.c., same w sobie nie stanowią o interesie prawnym w postępowaniu administracyjnym, a ochrona własności przed immisjami, które zakłóca korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, może być dochodzona na drodze cywilnej przed sądami powszechnymi. Wprawdzie Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku błędnie stwierdził, że skarżąca celem wykazania własnego interesu prawnego powinna wskazać przepis prawa administracyjnego, który w związku z hipotezą art. 144 k.c. uzasadnia nabycie przymiotu strony w sprawie administracyjnej, to jednak nie miało to znaczenia dla wniosków końcowych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że poza ogólnikowymi twierdzeniami o uciążliwościach usług prowadzonych w przedmiotowych obiektach, skarżąca nie przedstawiła konkretnych okoliczności wskazujących na odziaływanie tych obiektów na jej nieruchomość w zakresie reglamentowanym Prawem budowlanym i przepisami mającymi zastosowanie w sprawach podlegających kompetencji organu nadzoru budowlanego. Podkreślić należy, że istota argumentacji zawartej w pismach skarżącej sprowadzała się do tego, iż przez zainicjowanie kontroli obiektów budowlanych przy ul. S. ... chciała zapobiec temu, aby nie stanowiły one podstawy do ustalenia warunków dla podobnej zabudowy na działce przy ul. S. ..., która bezpośrednio sąsiaduje z jej nieruchomością. Dlatego Sąd Wojewódzki trafnie wskazał, że skarżąca swój interes prawny w sprawie nielegalności obiektów budowlanych na działce nr .. błędnie utożsamia z interesem prawnym, który może posiadać, bądź posiada w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla nieruchomości sąsiedniej tj. działki przy ul. S. .... Z tych względów należało uznać, że skarżąca w sprawie legalności przedmiotowych obiektów budowlanych nie wykazała interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., co uzasadniało wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na jej wniosek, stosownie do art. 61a § 1 k.p.a. Tym samym zasadnie Sąd Wojewódzki orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Nie ma racji strona skarżąca, podnosząc w skardze kasacyjnej, że ocena statusu procesowego wnioskodawcy wymagała przeprowadzenia szerszego postępowania wyjaśniającego, albowiem organy nadzoru budowlanego dokonały ustalenia faktyczne wystarczające do weryfikacji interesu prawnego skarżącej w nawiązaniu do jej twierdzeń przedstawionych we wniosku i odwołaniu. W konsekwencji niezasadny okazał się również zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 80 k.p.a. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, zgodnie z art. 184 p.p.s.a. ----------------------- 4