III OZ 538/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 lipca 2021 r. sygn. akt II SO/Po 2/22 o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt II SO/Po 2/22, po rozpoznaniu sprawy z wniosku M. M. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę – w punkcie I wymierzył organowi administracji grzywnę w wysokości 400 zł; w punkcie II zasądził od organu administracji na rzecz M. M. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia 21 kwietnia 2022 r. M. M. (dalej: "wnioskodawca") zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z wnioskiem o wymierzenie Dyrektorowi Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu grzywny z powodu nieprzekazania Sądowi skargi z dnia 8 marca 2022 r. na bezczynność tego organu w sprawie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Do wniosku załączono skargę na bezczynność. W odpowiedzi na powyższy wniosek organ, pismem z dnia 28 kwietnia 2022 r. wskazał, że skarga na bezczynność została przekazana w dniu 18 marca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, gdyż tak została zaadresowana skarga. Organ uznał, że nie jest uprawniony do zmiany adresata i musi postępować zgodnie z wolą strony skarżącej. Do odpowiedzi na wniosek dołączono pełnomocnictwo, skargę, odpowiedź na skargę wraz załącznikami oraz dowód przekazania skargi na bezczynność Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Z informacji przedstawionej przez organ wynika, że w dniu 18 marca 2022 r. wysłano korespondencję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Odpowiedź na skargę została sporządzona w dniu 15 marca 2022 r. oraz zaadresowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę wniesiono o przekazanie sprawy według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazanym na wstępie postanowieniem uznał wniosek za usprawiedliwiony. Podniósł, że skarga na bezczynność organu z dnia 8 marca 2022 r. została wniesiona do sądu administracyjnego za jego pośrednictwem tego samego dnia. Od tej daty rozpoczął się 15-dniowy termin na przekazanie skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy sądowi administracyjnemu. Organ przekazał całość akt wraz ze swoją odpowiedzią Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, gdyż, jak podkreślił, tak została zaadresowana skarga, a organ nie jest kompetentny postępować wbrew woli strony skarżącej. Skarga, odpowiedź na skargę oraz akta sprawy zostały wysłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 18 marca 2022 r., a więc w trakcie biegu terminu do przekazania skargi w myśl art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902) - dalej: "u.d.i.p.", który kończył się z upływem dnia 23 marca 2022 r. Oznacza to, że skarga, odpowiedź na skargę oraz akta sprawy zostały przekazane z zachowaniem terminu określonego w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. W ocenie Sądu meriti istotne jest jednak to, że organ skierował korespondencję do niewłaściwego sądu administracyjnego. Organ intencjonalnie przekazał skargę, odpowiedź na skargę oraz akta sprawy do niewłaściwego sądu administracyjnego będąc jednocześnie świadomym treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Zdaniem Sądu Wojewódzkiego w sytuacji, gdy organ ma świadomość, że wysyła korespondencję do niewłaściwego sądu, nie może to spotkać się ze zrozumieniem. Wymierzając grzywnę Sąd pierwszej instancji miał na względzie to, że prawo wnioskodawcy do rozpoznania jego skargi nie zostało dotkliwie ograniczone. Korespondencja została nadana w terminie, a skierowanie jej do niewłaściwego sądu administracyjnego oddaliło w czasie moment rozpoznania skargi na bezczynność. Z tego względu Sąd miarkował wysokość grzywny, jaką zasądził w pkt I. sentencji postanowienia, orzekając na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. Na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 w związku z art. 64 § 3 P.p.s.a. oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535) Sąd Wojewódzki orzekł w pkt II sentencji postanowienia o kosztach postępowania. Zasądzono zwrot kosztów postępowania w wysokości 100 zł, co stanowi równowartość wpisu od wniosku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) art. 133 § 2 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez niewzięcie pod rozwagę całokształtu materiału dowodowego w sprawie, w szczególności sposobu zaadresowania skargi przez skarżącego i okoliczności faktycznych przezeń przytoczonych; 2) art. 54 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że przesłanie skargi z odpowiedzą na nią i załącznikami do WSA w Warszawie nie czyni zadość wymogowi terminowości wynikającemu z ww. przepisu; 3) art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 59 § 1 i art. 13 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w ww. okolicznościach sprawy to organ, a nie sąd administracyjny ma kompetencję do samodzielnego określenia, który sąd administracyjny jest właściwy w sprawie i w konsekwencji naruszenie: 4) art. 55 w zw. z art. 54 § 2 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i ukaranie grzywną organu, podczas gdy w świetle przepisów ad. 1-3 nie zachodziły przesłanki do jej wymierzenia. W oparciu o powyższe zarzuty organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia powyższe zarzuty szerzej umotywowano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. Stosownie do treści art. 54 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy P.p.s.a., z tym, że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Przepis art. 55 § 1 P.p.s.a. stanowi zaś, że w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ww. ustawy, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że dla wymierzenia grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi do sądu administracyjnego irrelewantne jest to, z jakiego powodu skarga nie została przez organ przekazana do sądu w terminie. Grzywna wymierzana na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. ma m.in. funkcję dyscyplinującą, a znajduje swoją podstawę faktyczną w samym fakcie nieprzekazania w terminie skargi do sądu administracyjnego przez podmiot, do którego wpłynęła i przeciwko któremu jest skierowana. Podmiot musi zatem przekazać skargę w terminie nakreślonym w art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publiczne. Jak wynika z akt sprawy i na co zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji, skarga, odpowiedź na skargę oraz akta sprawy zostały przekazane przez organ z zachowaniem terminu określonego w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Zatem w świetle wyżej wskazanych przepisów brak jest w sprawie niniejszej podstaw do wymierzenia organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi do sądu, skoro organ dochował ustawowego, bezwzględnego obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy do sądu w przepisanym do tego terminie. Okoliczności na które wskazywał Sąd pierwszej instancji, tzn. celowe zdaniem tego Sądu przekazanie skargi do sądu innego niż właściwy, nie mają w sprawie żadnego znaczenia prawnego, a to z uwagi na treść przytoczonych powyżej przepisów. Raz jeszcze należy podkreślić, że aby możliwe było wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi do sądu w terminie, organ musi temu terminowi bezsprzecznie uchybić. W przedmiotowej sprawie do uchybienia tego terminu nie doszło, zatem ukaranie organu grzywną na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. przez Sąd pierwszej instancji należało uznać za pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, albowiem przepisy P.p.s.a. nie przewidują możliwości orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o zwrocie między stronami kosztów tego postępowania w przypadku uwzględnienia zażalenia.