III OZ 431/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 1125/21 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi W. P. na pismo Prokuratora Rejonowego w C. z dnia 2 lipca 2021 r., nr PR IP 8.2021 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 9 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 1125/21 odmówił W. P. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi W. P. na pismo Prokuratora Rejonowego w C. z 2 lipca 2021 r., nr PR IP 8.2021 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 1125/21 oddalił skargę W. P. (dalej: "skarżący") na pismo Prokuratora Rejonowego w C. z 2 lipca 2021 r., nr PR IP 8.2021 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący 15 grudnia 2021 r. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 7 grudnia 2021 r. wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 23 grudnia 2021 r., sygn. akt III SPP/Gl 262/21 starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowił dla skarżącego radcę prawnego z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 15 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 1125/21 odmówił skarżącemu sporządzenia uzasadnienia wyroku, z uwagi na zgłoszenie wniosku z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W piśmie z 22 lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wskazał, że 15 lutego 2022 r. został zawiadomiony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Katowicach o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie. Po niezwłocznym zapoznaniu się z aktami sprawy, tj. 18 lutego 2022 r. powziął informację o wydanym w sprawie wyroku i od tego momentu, zdaniem pełnomocnika skarżącego, rozpoczął się bieg terminu do wniesienia przez niego wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem. Zdaniem Sądu pierwszej instancji powyższe wyjaśnienia, jak i całokształt okoliczności sprawy, nie świadczą o uprawdopodobnieniu wystąpienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia spornego wniosku. Sąd przypomniał, że wyrok oddalający skargę zapadł 7 grudnia 2021 r., przy czym skarżący nie stawił się na rozprawę. Wraz z zawiadomieniem o rozprawie skarżący został jednakże pouczony m.in. o tym, że w sprawach, w których skargę oddalono, pisemne uzasadnienie wyroku może zostać sporządzone wyłącznie na wniosek, zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia. Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął 14 grudnia 2021 r. Skarżący 15 grudnia 2021 r. (jeden dzień po upływie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia) nadał wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Bez znaczenia pozostaje podnoszona przez pełnomocnika okoliczność, że o wydaniu wyroku pełnomocnik dowiedział się dopiero 18 lutego 2022 r., po zapoznaniu się z aktami sprawy. Ponadto Sąd podkreślił, że wniosek o przyznanie prawa pomocy również został złożony dzień po upływie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wydanie błędnego orzeczenia. a to: a) przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i nieprzywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie w sytuacji, gdy przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu był w pełni uzasadniony, a pełnomocnik ustanowiony z urzędu uprawdopodobnił, że złożony przez niego wniosek był zasadny oraz został złożony w ustawowym terminie; b) przepisu art. 141 § 2 p.p.s.a., poprzez niesporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 grudnia 2027 r., sygn. akt: III SA/GI 112512I, w sytuacji, w którym jego sporządzenie było w pełni uzasadnione, gdyż pełnomocnik uczestnika złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia oraz jego doręczenie wraz uzasadnionym wnioskiem o przywrócenie terminu; ewentualnie naruszenie przepisu art. 141 § 2 p.p.s.a., poprzez niesporządzenie. uzasadnienia wyroku Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 grudnia 2027 r, sygn. akt: III SA/GI 1125/21 w sytuacji, gdy wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz jego doręczenie został wniesiony przez pełnomocnika w terminie, natomiast wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać pozostawiony bez rozpoznania 2. dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, które miały istotny wpływ na wydanie błędnego orzeczenia, a to stwierdzenie, ze wniosek pełnomocnika ustanowionego z urzędu o sporządzenie oraz doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt: III SA/GI 1125121 został wniesiony po upływie terminu określonego przepisem art.141 § 2 p.p.s.a, a także, że skarżący niereprezentowany wcześniej przez pełnomocnika procesowego uchybił terminowi w sposób zawiniony oraz że czynność złożenia osobiście wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem była dla niego czynnością nieskomplikowaną. Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie według norm przepisanych wynagrodzenia pełnomocnikowi przyznanemu z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 5 p.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku został wniesiony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., jednak nie zasługuje on na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z 8 lipca 2008 r., sygn. akt. II OZ 712/08). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 7 grudnia 2021 r. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem skutecznie, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez jego winy, tj. wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu. Podkreślić należy, że wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy skarżący został pouczony, że w sprawach, w których skargę oddalono, pisemne uzasadnienie wyroku może zostać sporządzone wyłącznie na wniosek, zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wywiązał się zatem z określonego w art. 6 p.p.s.a. obowiązku udzielenia stronie występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczenia jej o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Zachowanie skarżącego świadczy natomiast o braku dochowania przez niego należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy. W konsekwencji stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasadnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 7 grudnia 2021 r. nie zasługiwał na uwzględnienie. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.