III OZ 543/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 20 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 lipca 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 410/22 o odrzuceniu skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 30 marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 8 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 30 marca 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 13 czerwca 2022 r. skarżąca wniosła skargę na ww. decyzję, w której podniosła, że organ nie uznał ją za stronę postępowania i w konsekwencji nie doręczył jej ww. decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, argumentując, że SKO nie kwestionowało jej statusu jako strony postępowania. W ocenie SKO decyzja została doręczona prawidłowo, w trybie art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r., poz. 1029). Z uwagi na liczbę stron (przekraczającą 10) zastosowanie miał art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego ("k.p.a."). Zawiadomienie o decyzji nastąpiło w formie publicznego obwieszczenia w dniu 5 kwietnia 2022 r., a zatem skutek doręczenia nastąpił w dniu 19 kwietnia 2022 r. Skarżąca wniosła skargę w dniu 13 czerwca 2022 r., a więc po upływie terminu do jej wniesienia, dlatego skarga powinna zostać odrzucona. Odrzucając skargę Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie znajdował zastosowanie szczególny tryb doręczania decyzji – w drodze publicznego obwieszczenia, o jakim mowa w art. 49 k.p.a. – zgodnie z dyspozycją art. 74 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r. Jak wynika ze znajdującego się w jej aktach egzemplarza obwieszczenia (k. 39 akt adm. II inst.) – takiego zawiadomienia o wydaniu decyzji SKO z 30 marca 2022 r. znak: SKO.OŚ.405.281.2021 dokonano (w siedzibie SKO oraz w BIP-ie tego organu, a także w Urzędzie Miasta i Gminy Września oraz w BIP-ie Miasta i Gminy Września) w dniu 5 kwietnia 2022 r. (na okres 05-19.04.2022 r.). Zatem skutek tego zawiadomienia nastąpił w dniu 19 kwietnia 2022 r., co trafnie skonstatowano w odpowiedzi na skargę. I to ten właśnie dzień (19.04.2022 r.) Sąd ten uznał – zgodnie z fikcją prawną doręczenia statuowaną w art. 49 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ww. ustawy z 3 października 2008 r. – jako dzień doręczenia stronom postępowania, w tym skarżącej, skarżonej decyzji SKO. Zatem ustawowy, trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 19 maja 2022 r. Tymczasem skarga została wniesiona dopiero w dniu 13 czerwca 2022 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu przewidzianego do jej wniesienia. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – zwanej dalej "p.p.s.a."), odrzucił skargę (pkt 1 sentencji postanowienia). O zwrocie skarżącej kwoty uiszczonego przez nią wpisu od skargi (200 zł) orzekł zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji postanowienia). Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, podnosząc, że obwieszczenie o wydaniu zaskarżonej decyzji wywieszono 12 maja 2022 r. Skutek doręczenia nastąpił więc 27 maja 2022 r., zatem skarga wniesiona 13 czerwca 2022 r. była złożona w ustawowym terminie. W załączeniu skarżąca przedstawiła zdjęcie obwieszczenia zawiadamiającego o wydaniu zaskarżonej decyzji w miejscowości Sobiesiernie, które wywieszono 12 maja 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Stosownie do art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z art. 49 § 1 k.p.a. strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. W tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia (art. 49 § 2 k.p.a.). Przedmiotowa sprawa dotyczy stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia. Tym samym przepisem szczególnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie będzie art. 74 ust. 3 pkt 1 ustawy z 3 października 2008 r., który stanowi, że jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 10, stosuje się przepis art. 49 k.p.a. W myśl zaś art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, zgodnie z ww. przepisem, doręczyło stronom postępowania decyzję z 30 marca 2022 r. w drodze obwieszczenia (k. 34 akt administracyjnych). Pismami z 31 marca 2022 r. skierowanymi do Burmistrza Miasta i Gminy Września Kolegium wniosło o umieszczenie informacji o wydanej decyzji w drodze obwieszczenia: na stronie internetowej BIP, tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta i w miejscu planowanej inwestycji. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się dwa obwieszczenia. Jedno zawiadamiające strony, na podstawie art. 49 k.p.a., o wydaniu decyzji z 30 marca 2022 r., wywieszone 5 kwietnia 2022 r. (brak informacji o zdjęciu). Drugie zawiadamiające, na podstawie art. 38 i art. 85 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r., o wydaniu ww. decyzji, wywieszone 5 kwietnia 2022 r., zdjęte 2 czerwca 2022 r. Sąd pierwszej instancji przyjął, zresztą zgodnie z dowodami znajdującymi się w aktach administracyjnych sprawy, że zawiadomienia o wydaniu decyzji z 30 marca 2022 r. dokonano w dniu 5 kwietnia 2022 r. w miejscach w nich wskazanych. Niemniej z załączonego do zażalenia przez skarżącą zdjęcia obwieszczenia z miejscowości Sobiesiernie wynika, że zostało ono wywieszone w dniu 12 maja 2022 r. W aktach administracyjnych sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie doszukał się właściwego obwieszczenia dla tej miejscowości. Na mocy art. 49 § 2 zdanie pierwsze organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania w zawiadomieniu dnia, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej. Dzień wskazany w zawiadomieniu jako dzień, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej jest dniem, od którego liczy się 14-dniowy termin uznania zawiadomienia za dokonane. Dla rozpoczęcia biegu terminu zawiadomienia zgodnie z art. 49 miarodajny jest pierwszy dzień, w którym zawiadomienie zostało obwieszczone, ogłoszone lub udostępnione w BIP, wskazany w zawiadomieniu. W sytuacji zaś, gdy zawiadomienie o wydaniu decyzji dokonywane jest w różnych miejscach i za pomocą różnych środków przekazu, należy ustalić, kiedy ukazało się po raz pierwszy ostatnie z obwieszczeń i ten dzień traktować jako dzień rozpoczęcia biegu terminu 14 dni, o którym mowa w art. 49 § 2 zdanie drugie k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 czerwca 2016 r., VIII SA/Wa 1016/15, LEX nr 2119791; A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 49.). Z uwagi na fakt, że dopiero na etapie postępowania zażaleniowego pojawiła się powołana przez skarżącą okoliczność, to nie mogła być ona przedmiotem rozważań Sądu pierwszej instancji. Jeżeliby uznać za prawdziwą okoliczność wywieszenia obwieszczenia w miejscowości Sobiesiernie w dniu 12 maja 2022 r., a więc później niż obwieszczenia w pozostałych miejscach, to dopiero ten dzień należałoby traktować jako dzień rozpoczęcia biegu terminu 14 dni, o którym mowa w art. 49 § 2 zdanie drugie k.p.a. Należy zwrócić uwagę, że rozwiązanie przyjęte w art. 49 k.p.a. jest rozwiązaniem ekstraordynaryjnym, służącym zapewnieniu szybkiego skutku doręczenia wobec wszystkich podmiotów, które są adresatami danego aktu administracyjnego, jeżeli przepisy szczególne przewidują możliwość posłużenia się taką szczególną formą doręczenia, jaką jest publiczne ogłoszenie. Przepis ten tworzy pewną fikcję doręczenia i tym samym wszelkie jej przesłanki są tylko wynikiem umowy społecznej – konwenansu (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2011, sygn. akt II OSK 235/11, LEX nr 992515). Dla przyjęcia skuteczności fikcji doręczenia przez obwieszczenie nie ma jednak znaczenia kogo organ wymieni w konkretnym obwieszczeniu jako podmioty zawiadamiane o wydaniu decyzji. To nie jest tak, że skoro Kolegium zawiadomiło "strony postępowania" w obwieszczeniu wywieszonym na tablicy ogłoszeń w siedzibie Kolegium, to wyłącznie poprzez to obwieszczenie strony postępowania mogły się dowiedzieć o wydanej decyzji i na podstawie tego obwieszczenia przyjmuje się fikcję doręczenia tej decyzji. Strony postępowania (oraz inne podmioty uprawnione do zaskarżenia przedmiotowej decyzji) mogły przecież dowiedzieć się o decyzji z każdego z wywieszonych w różnych miejscach obwieszczeń. Bez doniosłości prawnej jest więc swoiste "dedykowanie" obwieszczeń zawiadamiających o wydanej decyzji konkretnym grupom podmiotów, bowiem te mogą zdobyć informację o wydaniu decyzji z innych obwieszczeń "dedykowanych" innym podmiotom. Podkreślić jeszcze raz należy, że w sytuacji, gdy zawiadomienie o wydaniu decyzji dokonywane jest w różnych miejscach i jest wywieszane różnym czasie, należy ustalić, kiedy ukazało się po raz pierwszy ostatnie z obwieszczeń, bez względu na to do kogo skierowano (komu "dedykowano") to obwieszczenie, i ten dzień traktować jako dzień rozpoczęcia biegu terminu 14 dni, o którym mowa w art. 49 § 2 zdanie drugie k.p.a. Na tym etapie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie jest jednak w stanie jednoznacznie przesądzić wniesienia przedmiotowej skargi w terminie, bowiem nie sposób oprzeć tak ważnej okoliczności wyłącznie na podstawie dość niewyraźnego zdjęcia załączonego do zażalenia - oryginału obwieszczenia nie ma w aktach administracyjnych sprawy. Sąd pierwszej instancji, ponownie analizując sprawę pod kątem wniesienia skargi w terminie, powinien więc wezwać organ do przesłania oryginału obwieszczenia, na które powołała się skarżąca, lub też do wskazania, kiedy wywieszono obwieszczenie w miejscowości Sobiesiernie. W przypadku wątpliwości lub trudności w wyjaśnieniu ww. okoliczności powinien oprzeć się na dowodzie przedstawionym przez skarżącą. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.