II SA/Rz 328/22

WyrokWSA w Rzeszowie2022-08-02

Skład orzekający: Jerzy Solarski, Paweł Zaborniak, Karina Gniewek - Berezowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia kolektora kanalizacji sanitarnej została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności w zakresie przeprowadzenia rokowań z właścicielem nieruchomości oraz zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Rokowania z właścicielem zostały uznane za przeprowadzone, mimo braku porozumienia, co jest zgodne z orzecznictwem. Inwestycja została również uznana za zgodną z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a kwestie odszkodowawcze mogą być dochodzone w odrębnym postępowaniu.
Stan faktyczny
Skarżąca I. S. wniosła skargę na decyzję Wojewody Podkarpackiego utrzymującą w mocy decyzję Starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z jej nieruchomości w celu przeprowadzenia kolektora kanalizacji sanitarnej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów KPA i u.g.n., w tym brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, pominięcie jej stanowiska w przedmiocie utraty wartości działki oraz nieprawidłowe przeprowadzenie rokowań. Wojewoda utrzymał decyzję Starosty w mocy, uznając, że rokowania zostały przeprowadzone, inwestycja jest zgodna z planem miejscowym, a kwestie odszkodowawcze mogą być dochodzone odrębnie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ WSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 7 stycznia 2022 r. nr N-V.7581.1.30.2021 w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości - skargę oddala – Przedmiotem skargi I. S. (zwana dalej: Skarżącą) jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (zwany dalej: Wojewodą, Organem odwoławczym, Organem II instancji) z dnia 7 stycznia 2022 r. nr N-V.7581.1.30.2021 w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Na podstawie akt administracyjnych Sąd ustalił, że wnioskiem z dnia 14 września 2021 r. nr [...], uzupełnionym następnie pismem z dnia 12 października 2021 r. Miejskie Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. w [...] (zwane dalej: Inwestorem, Wnioskodawcą) reprezentowane przez pełnomocnika zwróciło się o udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie kolektora kanalizacji sanitarnej Ø 400 na nieruchomości położonej w G., gmina [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,22 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej własność I. S., w związku z realizacją inwestycji pod nazwą: "Budowa kolektora odprowadzającego ścieki z miejscowości W., przez N., B., W. do miejscowości G. dla potrzeb aglomeracji [...] i aglomeracji [...]". W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Inwestor planuje budowę kolektora odprowadzającego ścieki z aglomeracji [...] do Oczyszczalni Ścieków w [...] i w tym celu wykonywany jest projekt budowy kolektora na odcinku [...]. Pismem z dnia 30 grudnia 2019 r. Starosta [...] w imieniu Zarządu Powiatu [...] nie wyraził zgody na umieszczenie odcinka projektowanej sieci kanalizacji sanitarnej w pasie drogowym drogi powiatowej nr [...] w miejscowości G. i wskazał, że z uwagi na bardzo gęstą sieć uzbrojenia technicznego przedmiotową sieć należy zaprojektować poza pasem drogowym tej drogi. Wobec powyższego Inwestor zaprojektował przeprowadzenie kolektora kanalizacji sanitarnej na działce nr [...]. W trakcie postępowania przedstawiciel Inwestora poinformował właścicielkę o zamiarze przeprowadzenia linii kablowej i zaproponował zawarcie umowy wraz z kwotą odszkodowania w wysokości 3530 zł. Właścicielka przedmiotowej działki nie wyraziła zgody na warunki zaproponowane przez Inwestora. Wobec powyższego rokowania o wyrażenie zgody na zajęcie nieruchomości nie doprowadziły do zawarcia umowy. Starosta [...] (dalej zwany: Organem I instancji, Starostą) decyzją z dnia 10 listopada 2021 r. nr GG-II.6821.1.50.2021.EM1 orzekł o: 1. Ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w G., gmina [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,22 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej własność I. S. poprzez udzielenie Miejskiemu Przedsiębiorstwu [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] zezwolenia na wykonanie prac budowlanych związanych z założeniem i przeprowadzeniem kolektora kanalizacji sanitarnej Ø 400, w związku z realizacją zadania: "Budowa kolektora odprowadzającego ścieki z miejscowości W., przez N., B., W. do miejscowości G. dla potrzeb aglomeracji [...] i aglomeracji [...]" - zgodnie z załącznikiem graficznym, stanowiącym integralną część niniejszej decyzji. Ograniczenie sposobu korzystania z ww. nieruchomości polegać będzie na: a) obowiązku udostępnienia nieruchomości w celu wykonania prac związanych z budową (przeprowadzeniem) kolektora kanalizacji sanitarnej Ø 400, b) wyznaczeniu na działce strefy ograniczonego sposobu korzystania z nieruchomości (wyłączenie trwałe) o szerokości 3 m (po 1,5 m od osi rurociągu) i powierzchni 530 m² , oznaczonej na załączniku graficznym kolorem żółtym, w obrębie której ograniczenie polegać będzie na zakazie zabudowy, wznoszenia ogrodzeń oraz nasadzeń drzew i krzewów, c) wyznaczeniu na działce strefy budowlano - montażowej (wyłączenie czasowe) o szerokości 6 m (po 3 m od osi rurociągu) i powierzchni 1060 m² , oznaczonej na załączniku graficznym kolorem niebieskim - ustanowionej na czas wykonywania robót budowlanych. 2. Obowiązek udostępnienia ww. nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. 3. Zobowiązał Miejskie Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] do przywrócenia przedmiotowej nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu inwestycji na nieruchomości. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego będzie niemożliwe albo spowoduje nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania właścicielowi nieruchomości. Odszkodowanie przysługujące za szkody powstałe wskutek zajęcia nieruchomości oraz realizacji inwestycji może być dochodzone przez uprawnione podmioty w odrębnym postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Starostę na podstawie odrębnego wniosku strony. 4. Ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Od powyższej decyzji I. S. złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpoznania Organowi I instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej zwana w skrócie: k.p.a.), poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zabranego w sprawie materiału dowodowego polegające na całkowitym pominięciu jej stanowiska w przedmiocie utraty wartości zajętej działki oraz art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.; dalej zwana w skrócie: u.g.n.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieprzeprowadzenie negocjacji w sposób prawidłowy. W uzasadnieniu odwołania Skarżąca podniosła, że rokowania nie odpowiadały wymaganiom ustawowym, nie ustalono poza wskazaną kwotą kwestii odszkodowawczych mogących powstać w związku z budową sieci sanitarnej, a także nie uwzględniono w rokowaniach kwestii całkowitej utraty wartości użytkowej jej działki. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 7 stycznia 2022 r. nr N-V.7581.1.30.2021 Wojewoda Podkarpacki, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 9a w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W pierwszej kolejności Organ odwoławczy stwierdził, że w całości podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Organ I instancji, a także uznał za zasadną argumentację prawną wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ II instancji wskazał, że art. 124 ust. 1 u.g.n. przewiduje szczególny wypadek ograniczenia wykonywania prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego na podstawie decyzji administracyjnej. Właściciel lub użytkownik wieczysty ograniczani są w swoim prawie w ten sposób, że muszą znosić korzystanie z nieruchomości przez osoby trzecie w sposób wynikający z ww. artykułu i określony w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, polegający na znoszeniu przez właściciela lub użytkownika wieczystego przedsięwzięć inwestycyjnych podejmowanych na jego nieruchomości. Oceniając spełnienie przesłanek Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie planowana inwestycja stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 3 u.g.n., zgodnie z którym celami publicznymi w rozumieniu ustawy są: budowa i utrzymywanie publicznych urządzeń służących do zaopatrzenia ludności w wodę, gromadzenia, przesyłania, oczyszczania i odprowadzania ścieków oraz odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w tym ich składowania. W dalszej kolejności Wojewoda stwierdził, że planowana inwestycja jest zgodna z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego "[...]" w Gminie [...], uchwalonym uchwałą Rady Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], w którym w § 6 ust. 1 pkt 7 tiret drugie, dopuszcza się lokalizację - bez wyznaczenia na rysunku planu urządzeń i sieci infrastruktury technicznej na warunkach uzgodnionych z dysponentem sieci. Organ II instancji wyjaśnił, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości jest instytucją prawną ingerującą w prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego. W związku z tym ustawodawca określił przesłanki mające na celu zminimalizowanie dolegliwości, jaką stwarza właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu tego rodzaju ograniczenie jego praw. Do przesłanek tych zaliczyć należy wskazane w art. 124 ust. 3 u.g.n. rokowania, których obowiązek przeprowadzenia ciąży na wnioskodawcy. Zatem warunkiem wydania zezwolenia jest przeprowadzenie negocjacji z właścicielem nieruchomości, przy czym ustawa o gospodarce nieruchomościami nie definiuje pojęcia rokowań, formy ich prowadzenia ani dokumentów z jakimi inwestor musi wystąpić do właściciela gruntu w celu uzyskania zgody na udostępnienie nieruchomości. Wojewoda wskazał, że zgodnie z obowiązującym orzecznictwem, spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości, oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 u.g.n. Niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody lub strony postawiły takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Wystarczy, że rokowania były prowadzone przed wszczęciem postępowania i nie doprowadziły one do porozumienia między właścicielem a inwestorem. W ocenie Organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie rokowania zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy. Fakt przeprowadzenia negocjacji potwierdzają znajdujące się w aktach dokumenty z rokowań. Fakt, że jednoznaczne stanowiska stron rokowań były tak odległe w swoich propozycjach mających na celu załatwienie sprawy, nie świadczy o braku przeprowadzenia rokowań, a jedynie o braku uzyskania skutku tej czynności, tj. braku uzyskania wspólnego stanowiska w sprawie. Zdaniem Wojewody, Starosta prawidłowo ustalił cel i zakres ograniczenia korzystania z ww. nieruchomości, który jest zgodny z ww. miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz zgodny z wnioskiem Inwestora. Decyzja mieści się w granicach wniosku Inwestora, wskazuje powierzchnię podlegającą ograniczeniu, zakres prac związanych z inwestycją oraz przebieg projektowanej kanalizacji na przedmiotowej nieruchomości. W decyzji Starosta zobowiązał również Inwestora do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po wykonaniu czynności na przedmiotowych działkach związanych z inwestycją, jak i zawarł zobowiązanie (w przypadku braku możliwości przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego) do zapłaty odszkodowania właścicielowi nieruchomości. Odnosząc się do kwestii odszkodowania, Organ II instancji wyjaśnił, że odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód, jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Roszczenie odszkodowawcze określone w art. 128 ust. 4 u.g.n. może być dochodzone dopiero po wybudowaniu przewodów lub urządzeń i nie można go określić w decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości. Starosta wydający decyzję w sprawie o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., nie ustala od razu odszkodowania, gdyż na jednostce organizacyjnej, która otrzymała zezwolenie na dokonanie określonych czynności, stosownie do art. 124 ust. 4 u.g.n., ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. W przypadku gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności czy znaczne koszty, wtedy służy odszkodowanie z art. 128 ust. 4 u.g.n. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 108 w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez niewłaściwe ustalenie, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności uprzednio zaskarżonej decyzji jest niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony, podczas gdy MP [...] w żadnym miejscu tak szczególnie ważnego interesu nie wykazało. Wobec tak sformułowanego zarzutu Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz wstrzymanie do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd rygoru natychmiastowej wykonalności. Zdaniem Skarżącej kuriozalnym jest wskazywanie, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji dotyczącej zajęcia działki w jakikolwiek sposób przyspieszy inne postępowania administracyjne, czy przetargowe. W ocenie Skarżącej nie można pominąć słusznego prawa do obrony swoich praw argumentując to wydłużeniem procedury, gdyż ustawodawca wprowadził je, aby tylko w wyjątkowych przypadkach ograniczać stronie prawo do kwestionowania decyzji organu. Końcowo Skarżąca podniosła, że teoretyczne spowolnienie procedur w żaden sposób nie wyczerpuje przesłanek określonych w art. 108 k.p.a., wobec czego zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 18 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 328/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jako zupełnie niezasadna została przez Sąd oddalona w całości Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Przypomnieć na wstępie wypada, iż przedmiotem swej skargi w/w Strona uczyniła decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie Miejskiemu Przedsiębiorstwu [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] zezwolenia na wykonanie prac budowlanych związanych z założeniem i przeprowadzeniem kolektora kanalizacji sanitarnej Ø 400. Wydana zezwolenie ma umożliwiać Spółce realizację zadania o nazwie: "Budowa kolektora odprowadzającego ścieki z miejscowości W., przez N., B., W. do miejscowości G. dla potrzeb aglomeracji [...] i aglomeracji [...]". Inwestycja ma być wykonana zgodnie z załącznikiem graficznym, stanowiącym integralną część decyzji Organu I instancji. Należy wytłumaczyć Skarżącej, że swe decyzje Organy obu instancji oparły m.in. na podstawie materialnoprawnej wyrażonej w art. 124 u.g.n. Wskazana w tym przepisie decyzja o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości służy zasadniczo temu, aby bez konieczności odebrania prawa własności lub użytkowania wieczystego dotychczasowym podmiotom tych praw, uzyskać tytuł prawny do władania nieruchomością na cele budowlane po to, by powstały określone urządzenia infrastruktury technicznej, które po ich wybudowaniu pozostaną na nieruchomości, jako odrębny od gruntu przedmiot własności. Zezwolenie na zajęcie nieruchomości wydane na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., jest równoznaczne z przyznaniem wnioskodawcy szczególnego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. I OSK 2872/15, CBOSA). Postępowanie dowodowe prowadzone przez organ na podstawie art. 124 u.g.n., sprowadza się do ustalenia konieczności realizacji inwestycji celu publicznego w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n., zgodnie z treścią aktów planistycznych (tj. miejscowego planu zagospodarowania terenu lub decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego), oraz ustalenia faktu poprzedzenia wniosku o zezwolenie rokowaniami prowadzonymi z właścicielami nieruchomości, zakończonymi niepowodzeniem. Powołany przepis u.g.n. został przez Organy zinterpretowany i zastosowany w sposób prawidłowy. Sąd nie dostrzegł także jakichkolwiek błędów w procesie ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych – art. 7, 77 i 80 K.p.a. Nie sposób podważać podjętej przed złożeniem wniosku o wydanie w/w decyzji próby dokonania koniecznych w świetle art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n rokowań. Tego rodzaju zarzut został wskazany przez I. S. w odwołaniu od decyzji Starosty. Otóż według art. 124 ust. 3 u.g.n. udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. W odniesieniu do tej kluczowej dla sprawy kwestii należy za wyrokiem NSA z 24 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 970/17, LEX, CBOSA, wyjaśnić stronie, iż rokowania polegają na tym, że strony przedstawiają własne stanowiska w sprawie zgodnie z własną wiedzą i wolą. Rokowania nie oznaczają konieczności osiągnięcia zgodnego stanowiska. Wystarczy wzajemne poinformowanie się obu stron o swoich postanowieniach i możliwym zakresie wzajemnych ustępstw celem zawarcia umowy lub innego satysfakcjonującego obie strony rozwiązania zasad korzystania z danej nieruchomości. Zatem w sytuacji, gdy druga strona (właściciel) stanowczo sprzeciwia się zaproponowanym warunkom wskazując, że są one nie do przyjęcia i przedstawia własne, ostateczne i jednoznaczne oczekiwania finansowe, które z kolei nie satysfakcjonują inwestora, ma on prawo uznać, że dalsze rokowania nie doprowadzą do uzyskania konsensusu. Proces ten nie może bowiem przebiegać w nieskończoność, tj. dopóki jedna ze stron nie zmieni swojego stanowiska i nie przyjmie proponowanych warunków. W przeciwnym wypadku nigdy nie można byłoby wszcząć procedury co do wydania decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. Jednocześnie podobna do opisywanej tutaj instytucja służebności przesyłu stanowi od zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości odrębną systemowo, choć podobną pod względem skutków, instytucję prawną (patrz. szerz. M. Mikolik, Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami a służebność przesyłu - jako instrumenty uzyskania tytułu prawnego do nieruchomości przez przedsiębiorstwo energetyczne, Przegląd Prawa Publicznego 2013, nr 12, s. 17-31.). Obie te instytucje mają wprawdzie cel zbliżony, ale regulowane są zupełnie odrębnymi regulacjami prawnymi. Służebność przesyłu jest ograniczonym prawem rzeczowym, które ustanawia się albo umową, albo na drodze sądowej, zaś zezwolenie ograniczające sposób korzystania z nieruchomości jest rodzajem wywłaszczenia dokonywanego na drodze administracyjnej. Inne zatem są przesłanki oraz tryby powstania powyższych praw. Skarżąca strona nie może utożsamiać negocjacji dotyczących ustanowienia służebności przesyłu, z negocjacjami, które powinny poprzedzać wystąpienie z wnioskiem a następnie wydanie decyzji ograniczającej prawo własności nieruchomości (tak NSA w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r., o sygn. I OSK 143919, LEX). Odnosząc powyższe ustalenia prawne do realiów niniejszej sprawy, należało potwierdzić spełnienie wymogu, o jakim mowa w art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n. Otóż do wniosku o wydanie zezwolenia Spółka załączyła bowiem kopie pism skierowanych do skarżącej strony oraz jej odpowiedzi na skierowane do niej pisma wnioskodawcy. W piśmie z dnia 17 maja 2021 r. zaproponowano Stronie wynagrodzenie w wysokości 3530 zł oraz załączono propozycję umowy o ustanowienie służebności przesyłu. Natomiast w piśmie z dnia 1 czerwca 2021 r. Spółka zwróciła się z prośbą do właścicielki działki o podanie własnej propozycji warunków umożliwiających wykonanie publicznej inwestycji. W piśmie z dnia 13 czerwca 2021 r. Strona skarżąca poinformowała uczestnika postępowania o tym, że podtrzymuje stanowisko o niewyrażeniu zgody na lokalizację i wybudowanie kolektora kanalizacji sanitarnej na działce nr [...]. Jednocześnie poprosiła o wykreślenie z projektu planu wykonania kanalizacji na jej działce. Biorąc pod uwagę taką wymianę stanowisk pomiędzy wnioskodawcą a właścicielką gruntu zdecydowanie należało podzielić stanowisko Organów o tym, że wymagane przez prawo rokowania zostały przeprowadzone, tyle tylko że w sposób nieskuteczny. Organ rozstrzygający o wydaniu zezwolenia na podstawie art. 124 u.g.n. nie ma uprawnień do prowadzenia ustaleń, co było przyczyną nieosiągnięcia pozytywnego wyniku rokowań. W zakończonym postępowaniu ocenie Organu jak również i Sądu nie podlegają warunki negocjacji, proponowana kwota odszkodowania, jak i okoliczność, czy inwestor zaproponował właścicielowi takie warunki, które są dla niego korzystne, czy takie, które są dla niego nie do przyjęcia (zob. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. I OSK 179/15, LEX). Ponadto, organ nie ma żadnych podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego w przedmiocie przyczyn braku zgody rokujących stron. Natomiast niezadowolenie skarżącej z oferowanych jej propozycji nie stanowi o niewykonaniu przez wnioskodawcę obowiązku przeprowadzenia rokowań, przed złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia. Wyjaśnić też przyjdzie, iż z mocy art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n., w przypadku o którym mowa w art. 124 tej ustawy, starosta wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu. Słusznie więc Wojewoda wyjaśnia w swej decyzji stronie, że roszczenie odszkodowawcze określone w art. 128 ust. 4 u.g.n., może być przez skarżącą dochodzone dopiero po realizacji inwestycji publicznej; nie można go ustalić w treści przedmiotowego zezwolenia, bowiem na tym etapie nie można jeszcze jednoznacznie oszacować szkód wiążących się z jego pełną realizacją. W pełni zgodzić się należy także z tym twierdzeniem Organu, które podnosi zgodność planowanej inwestycji z ustaleniami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...] w Gminie [...]. Przepisy w/w Planu pozwalają na lokalizację bez wyznaczenia na rysunku planu urządzeń i sieci infrastruktury technicznej na warunkach uzgodnionych z dysponentem sieci. Sieci i urządzenia infrastruktury technicznej należy lokalizować w pasie drogowym. Natomiast w przypadkach uzasadnionych, wynikających z uwarunkowań technicznych i ekonomicznych, polegających na braku możliwości lokalizowania sieci infrastruktury technicznej w terenach przeznaczonych pod komunikację, MPZP dopuszcza ich lokalizację w terenach o innym przeznaczeniu w sposób umożliwiający zagospodarowanie tych terenów według ustaleń planu (zob. § 6 ust. 1 pkt 7, 9 i 10 MPZP). Spełnienie powyższego warunku w odniesieniu do zamierzeń Spółki Komunalnej wyraźnie dokumentuje w sprawie pismo Starosty z dnia 30 grudnia 2019 r., adresowane do Spółki, z którego wynika brak zgody zarządcy drogi na umieszczenie w pasie drogowym drogi powiatowej nr [...] w m. G., odcinka sieci kanalizacji z uwagi na bardzo gęstą sieć uzbrojenia technicznego w pasie tej drogi. Skarżąca w toku postępowania jak i przed WSA nie starała się podważyć stosownymi dowodami oceny dokonanej w treści w/w pisma Starosty. Wobec tego faktu, również warunek zgodności ograniczenia prawa własności z planem miejscowym został zachowany, co potwierdza zebrany i w pełni oceniony przez Wojewodę materiał dowodowy potrzebny do wydania przez starostę zezwolenia na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Zarzut naruszenia art. 108 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. nie mógł zostać przez WSA uwzględniony. Otóż w myśl art. 124 ust. 1a u.g.n. w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości celem wykonania zezwolenia opartego na art. 124 ust. 1 u.g.n., jest formalnie aktem odrębnym od zezwolenia stanowiącego przedmiot niniejszej sprawy, dlatego wyrażone w skardze zarzuty nie były adekwatne wobec przedmiotu zaskarżenia. Tym bardziej, że wydanej w toku tego postępowania decyzji Starosty nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. Przypomnieć jednak należy, iż WSA mocą postanowienia z dnia 18 maja 2022 r., sygn. II SA/Rz 328/22, wstrzymał wykonanie decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 7 stycznia 2022 r., nr N-V.7581.1.30.2021, wobec niezrealizowania przez ten Organ przepisu art. 9 u.g.n. Reasumując, wydane w toku instancji decyzje administracyjne są aktami w pełni legalnymi, zaś Sąd nie doszukał się w nich naruszeń prawa procesowego jak i materialnego, mogących decydować o zastosowaniu kompetencji kasacyjnych, na zasadzie art. 134 § 1 P.p.s.a. Z wyżej wyłożonych przyczyn skargę oddalono na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło