II GZ 53/23

POSTANOWIENIE Dnia 16 marca 2023 r. Przewodniczący: Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Prokuratora Okręgowego w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1733/22 w zakresie pozostawienia bez rozpoznania wniosku Naczelnika 6 Wydziału Sądowego Prokuratury Okręgowej w Warszawie P. S. o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w Warszawie na uchwałę Rady m.st. Warszawy z dnia 9 grudnia 2021 r., nr LVII/1800/2021 w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, wysokości stawek opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie, wysokości opłaty dodatkowej oraz określenia sposobu pobierania tych opłat postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1733/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek Naczelnika 6 Wydziału Sądowego Prokuratury Okręgowej w Warszawie P. S. o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 4 listopada 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1733/22, w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w Warszawie na uchwałę Rady m.st. Warszawy z dnia 9 grudnia 2021 r. nr LVII/1800/2021 w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, wysokości stawek opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie, wysokości opłaty dodatkowej oraz określenia sposobu pobierania tych opłat. Pismem z dnia 7 listopada 2022 r. Naczelnik 6 Wydziału Sądowego Prokuratury Okręgowej w Warszawie – P. S.(dalej: wnioskodawca) wniósł do WSA w Warszawie wniosek o sporządzenie uzasadnienia powołanego wyżej wyroku. Pismem z dnia 10 listopada 2022 r., zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 listopada 2022 r., wezwano wnioskodawcę "do usunięcia w terminie 7 dni braku formalnego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku poprzez nadesłanie upoważnienia do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania". Pismem z dnia 18 listopada 2022 r. (data wpływu - 21 listopada 2022 r.) Naczelnik 6 Wydziału Sądowego Prokuratury Okręgowej w Warszawie P. S. wskazał, że w ocenie Skarżącego wniosek nie jest dotknięty brakami formalnymi, gdyż wszystkie jednostki organizacyjne prokuratury stanowią jedną organizacyjną całość i na zewnątrz występują w imieniu całej prokuratury. Wnioskodawca powołał się również na inne sprawy przed WSA w Warszawie, w których wezwano prokuraturę do uzupełnienia braków formalnych wniosku o uzasadnienie przez przedłożenie pełnomocnictwa do złożenia wniosku przez prokuratora Piotra Stasiaka, i zaakceptowano pogląd, że prokuratura jest organem ochrony prawnej, a stanowią ją prokuratorzy. WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 12 grudnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1733/22, pozostawił wniosek o sporządzenie uzasadnienia bez rozpoznania. Jak wynika z uzasadnienia ww. postanowienia, Sąd nie kwestionując zasady jednolitości prokuratury zauważył, że pod wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie podpisał się "prokurator", a "Naczelnik 6 Wydziału Sądowego Prokuratury Okręgowej w Warszawie". Stąd właśnie wynikały wątpliwości Sądu, w związku z którymi wezwano wnioskodawcę do nadesłania upoważnienia do złożenia takiego wniosku. W związku z nienadesłaniem przedmiotowego upoważnienia, a tym samym nieuzupełnieniem braku formalnego, na podstawie art. 49 § 2 p.p.s.a., wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku pozostawiono bez rozpoznania. Zażalenie na to postanowienie WSA w Warszawie wniósł Prokurator Okręgowy w Warszawie, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zaskarżonemu postępowaniu zarzucił: -na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 198 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 46 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 p.p.s.a. oraz art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że prokurator który nie działał uprzednio w postępowaniu, składający wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku jest zobowiązany do przedłożenia upoważnienia do złożenia wskazanego wniosku, w sytuacji gdy brak jest przepisów prawa umożliwiających wydanie takiego upoważnienia oraz nakładających na prokuratora obowiązek jego przedłożenia w toku postępowania sądowo-administracyjnego, co przywiodło sąd do uznania, że wniosek zawiera braki formalne, a w konsekwencji ich nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie, do pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia wnioskodawca wskazał, że udział prokuratora w postępowaniu sądowo-administracyjnym na podstawie art. 8 § 1 p.p.s.a. lub innych przepisów określających rolę procesową prokuratora w takim postępowaniu, nie odbywa się w żadnym razie za pośrednictwem pełnomocnika. Stąd też w systemie wewnętrznej organizacji prokuratury nie funkcjonują pełnomocnictwa lub upoważnienia, które umożliwiałyby wykazanie, tak jak założył WSA w Warszawie, że Naczelnik 6 Wydziału Sądowego Prokuratury Okręgowej w Warszawie został umocowany do złożenia określonego wniosku. Ponadto wskazano, że brak jest odpowiedzi na pytanie kto w wewnętrznym systemie organizacji prokuratury byłby upoważniony do wydania takiego upoważnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zostało uwzględnione, chociaż nie wszystkie powołane w nim zarzuty są zasadne. Stosownie do treści art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dniu od dnia zgłoszenia wniosku. Odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku następuje postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym (art. 141 § 3 p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z art. 8 § 1 p.p.s.a. wynika, że prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według ich oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim przypadku przysługują im prawa strony. Prokuratorowi w toku postępowania sądowo-administracyjnego przysługują uprawnienia sui generis. Nie występuje on w roli pełnomocnika żadnej ze stron, nawet w sytuacji przyłączenia się lub poparcia stanowiska zajmowanego przez strony postępowania. Mając na uwadze przytoczoną regulację prawną należy uznać, że niewątpliwie na podstawie art. 141 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 8 p.p.s.a. prokuratorowi przysługiwało w rozpoznawanej sprawie uprawnienie do złożenia wniosku o sporządzenie przez Sąd uzasadnienia wyroku. Do warunków formalnych pisma, w tym również wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, należy podpis strony (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Jeżeli zatem strona nie uzupełniła braków formalnych wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Sąd nie odmawia w takim przypadku sporządzenia uzasadnienia, lecz stosownie do art. 49 § 2 p.p.s.a. przewodniczący zarządza pozostawienie wniosku bez rozpoznania (por. postanowienie NSA z 13 lipca 2004 r., sygn. akt GZ 31/04; postanowienie NSA z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. I GZ 187/20). Na zarządzenie przysługuje zażalenie (art. 49 § 2 p.p.s.a.). Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia (art. 49 § 3 p.p.s.a.). Natomiast postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku może być wydane przez sąd w sytuacji o której mowa w art. 141 § 3 p.p.s.a. tj. m.in. w konsekwencji uznania, że wniosek o uzasadnienie został złożony przez podmiot nie będący stroną, lub w razie jego złożenia po upływie terminu określonego w art. 141 § 2 p.p.s.a. albo jeszcze przed wydaniem wyroku (por. postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FZ 66/16). Zasadnie zatem wskazano w zażaleniu, że rozstrzygnięcie w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania powinno zapaść w formie zarządzenia przewodniczącego, a nie postanowienia Sądu, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Zaskarżone postanowienie było zatem niezgodne z prawem i z tego powodu zostało uchylone. Nie ma jednak racji wnoszący zażalenie prokurator, że w tej sprawie WSA w Warszawie nie miał podstaw do powzięcia wątpliwości co do prawidłowości wniosku o sporządzenie uzasadnienia, w powodu podpisania go przez "Naczelnika 6 Wydziału Sądowego Prokuratury Okręgowej w Warszawie P. S.". Wbrew twierdzeniu wnoszącego zażalenie, WSA nie kwestionował zasady jedności prokuratury, lecz zasadnie uznał, że pismo procesowe – wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, dotknięty jest brakiem formalnym. Z całą mocą podkreślić bowiem należy, co umknęło zarówno "Naczelnikowi 6 Wydziału Sądowego Prokuratury Okręgowej w Warszawie P. S.", który sporządził odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, jak i piszącemu zażalenie prokuratorowi prokuratury rejonowej, że prawa strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma prokurator, a nie "Naczelnik Wydziału Sądowego Prokuratury Okręgowej w Warszawie". Brak zatem wskazania w piśmie procesowym, że podpisujący to pismo P. S. jest prokuratorem, uzasadniał wątpliwość sądu czy pismo to pochodzi od podmiotu legitymowanego do złożenia takiego wniosku i zasadność wezwania o uzupełnienie braków formalnych tego wniosku. Odmiennie jednak niż uznał WSA, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy przyjąć, że ten brak formalny wniosku został uzupełniony w piśmie z 18 listopada 2022 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku. Z treści tego pisma wynika bowiem, że P.S. jest prokuratorem. Wynika to z fragmentu pisma, w którym odwołano się do innych wyroków WSA, w których zaakceptowano "umocowanie do złożenia wniosku przez prokuratora P. S.". Jeśli zaś WSA miał dalsze wątpliwości w tej kwestii – powinien był wezwać ponownie o uzupełnienie braków formalnych poprzez jednoznaczne wyjaśnienie tej kwestii. Trzeba bowiem zauważyć, że wezwanie do usunięcia braku formalnego wniosku, które WSA skierował do P. S. – Naczelnika Wydziału Sądowego Prokuratury Okręgowej w Warszawie (zarządzenie z 9 listopada 2022 r., k. 31 akt sądowych) nie było jednoznaczne. W zarządzeniu tym Przewodniczący Wydziału VI WSA w Warszawie wezwał bowiem ogólnie "o nadesłanie upoważnienia do złożenia wniosku", zamiast sprecyzować, że wątpliwości sądu co do spełnienia wymogów formalnych wniosku wynikają z niewskazania w nim, że osoba która podpisała wniosek jest prokuratorem lub działa z jego upoważnienia. Ta niejednoznaczność wezwania częściowo usprawiedliwia niejednoznaczność udzielonej przez P. S. odpowiedzi na to wezwanie i powoływanie w tej odpowiedzi argumentacji o jedności prokuratury, która w tej sprawie nie była kwestionowana. Podkreślenia jednak równocześnie w tej sprawie wymaga, że spór pomiędzy prokuratorem a sądem, rozstrzygany niniejszym postanowieniem NSA, wywołany został nieprawidłowym podpisaniem pisma procesowego przez prokuratora, tj. z pominięciem wskazania, że osoba podpisująca pismo jest prokuratorem. Dobro wymiaru sprawiedliwości i realizacja zasady praworządności, dla której ochrony działa prokuratura, wymagają profesjonalizmu w tym działaniu. Przedłużenia postępowania spowodowanego tym sporem można było uniknąć. Mając powyższe na uwadze, z powodu wydania kwestionowanego postanowienia WSA w Warszawie z naruszeniem art. 49 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.